Την επιστροφή στο… 2016 έχει στόχο η Μέρκελ

Η Ανγκελα Μέρκελ μπήκε στη μεσολάβηση στην ελληνοτουρκική κρίση με μία βασική επιδίωξη: να αποκλιμακωθούν οι εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και να επιστρέψουν Αγκυρα και Αθήνα στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης για να λύσουν με διάλογο τις διαφορές τους. Συμπεριέλαβε τη μεσολάβησή της στην ελληνοτουρκική διένεξη στις προγραμματικές της δηλώσεις στο Μπούντεσταγκ για την Προεδρία της Γερμανίας στην ΕΕ θέτοντας συγκεκριμένο στόχο: Αθήνα και Αγκυρα να επιστρέψουν στο 2016. Τότε Ελλάδα και Τουρκία  συζητούσαν ακόμη στο πλαίσιο των διερευνητικών συνομιλιών και το Κυπριακό δεν είχε οδηγηθεί στο ναυάγιο του Κραν Μοντανά.

Στους δυόμισι μήνες της γερμανικής Προεδρίας η μεσολάβηση της Μέρκελ – αν πιστέψουμε την εφημερίδα «Μπιλντ» – απέτρεψε ένα θερμό επεισόδιο μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας στα τέλη Ιουλίου. Αλλά και σε διπλωματικό επίπεδο είχε αποτελέσματα. Με τη μεσολάβηση του Βερολίνου, Ελλάδα και Τουρκία, στις τριμερείς συναντήσεις και διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν σε επίπεδο συμβούλων των τριών ηγετών, είχαν καταλήξει σε «έγγραφη συμφωνία» για διάλογο Ελλάδας – Τουρκίας, όπως ανέφερε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο άρθρο του στη «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ» (FAZ) και άλλες δύο ευρωπαϊκές εφημερίδες την Πέμπτη.

Το περιεχόμενο της συμφωνίας αυτής ήταν η έναρξη συνομιλιών και η λήψη μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Προφορικά μάλιστα, σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ», είχε συμφωνηθεί μεταξύ των δύο πλευρών και μορατόριουμ στο πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ. Η συμφωνία εκείνη δεν τελεσφόρησε. Αντίθετα, η υπογραφή του συμφώνου Ελλάδας – Αιγύπτου για την ΑΟΖ, που πυροδότησε νέο κύκλο εντάσεων εκ μέρους της Αγκυρας, ανέκοψε προς στιγμήν τη γερμανική μεσολάβηση. Αλλά δεν την ακύρωσε. Η Μέρκελ και η γερμανική διπλωματία, παρά τη δυσφορία για την κίνηση της Αθήνας, συνέχισαν και συνεχίζουν την προσπάθεια μεσολάβησης αξιοποιώντας το πολιτικό παράθυρο χρόνου που υπάρχει μέχρι την έκτακτη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 24-25 Σεπτεμβρίου.

Τα εργαλεία παραμένουν τα ίδια, εκείνα που είχαν συμφωνηθεί στις αρχές Αυγούστου και δεν υλοποιήθηκαν: διερευνητικές διαπραγματεύσεις, μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, μορατόριουμ επιχειρήσεων. Απώτερη στόχευση της γερμανικής διπλωματίας είναι η προσφυγή της Ελλάδας και της Τουρκίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για την επίλυση των νομικής φύσεως διαφορών τους, όπως είπε ο υπουργός Εξωτερικών, Χάικο Μάας, κλείνοντας το Gymnich στο Βερολίνο.

Το πλέγμα των ευρωτουρκικών σχέσεων όμως είναι ευρύτερο. Ο Ερντογάν εργαλειοποιεί τους πρόσφυγες που βρίσκονται στη χώρα του. Η Γερμανία και η Ευρώπη είναι ευάλωτες στο ζήτημα αυτό. Η Μέρκελ επιδιώκει μία «στρατηγική αντιμετώπιση» της Τουρκίας, γιατί «δεν θέλει να τη δει σε στρατιωτική συμμαχία με την Κίνα και τη Ρωσία».

Το μεγαλύτερο εμπόδιο στους σχεδιασμούς της καγκελαρίου είναι ο νεοοθωμανισμός και η μεγαλομανία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Εκεί αγγίζει τα όριά της και η μεσολάβηση της Μέρκελ.

Θα προσπαθήσει μέχρι το συμβούλιο κορυφής να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση για να αποτρέψει την επιβολή τους. Αλλά θα πρέπει να λύσει και τον γρίφο των κυρώσεων στη Λευκορωσία, για τις οποίες η Κύπρος έχει απειλήσει ήδη με βέτο, αν δεν είναι εξίσου σκληρή και η στάση της ΕΕ και έναντι της Τουρκίας. Επειδή η Γερμανία δεν έχει τη δυνατότητα να παίξει το χαρτί της στρατιωτικής αποτροπής, που παίζει η Γαλλία και ο Μακρόν, στο τέλος η Μέρκελ δεν θα έχει άλλη επιλογή από τις κυρώσεις στην Τουρκία.