Μεταξύ αισιοδοξίας {LF}και φόβου

Τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να αυξάνουν τις αποταμιεύσεις τους στις τράπεζες. Οχι γιατί, ξαφνικά, είδαν τα εισοδήματά τους να αυξάνονται και να περισσεύουν από την κατανάλωση. Αλλά γιατί φοβούνται τα χειρότερα στην οικονομική τους κατάσταση από την εξέλιξη της πανδημίας. Ο φόβος και όχι η ευημερία βρίσκεται πίσω από την αύξηση των καταθέσεων. Ετσι, κάτι που θα ήταν ευπρόσδεκτο σε άλλους καιρούς, προκαλεί ζημιά, τώρα, σε μια αγορά που έχει στεγνώσει από ρευστό και ζήτηση, βυθίζοντας μαζί της, σε πρωτόγνωρους ρυθμούς ύφεσης, την οικονομία.

Είναι γνωστό ότι πολλές μεταβλητές στην οικονομία καθορίζονται από τις προσδοκίες των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που λαμβάνουν αποφάσεις για την κατανάλωση και την αποταμίευση τα πρώτα, για τους μισθούς, τα κέρδη και τις επενδύσεις οι τελευταίες. Και αν το lockdown στην αγορά ήταν η βασική αιτία για την ύφεση – σοκ του 15,2% που σημειώθηκε το δεύτερο τρίμηνο του έτους, από ‘δώ και πέρα καθοριστική για την εξέλιξη βασικών οικονομικών παραμέτρων θα είναι η αίσθηση που θα έχουν οι καταναλωτές και οι εργοδότες για το πώς θα εξελιχθεί η κατάστασή τους στο άμεσο μέλλον.

Σε ακραίες καταστάσεις σαν και αυτή που ζούμε σήμερα, υπάρχει μια διαπάλη μεταξύ αισιοδοξίας και φόβου στην ψυχολογία των οικονομικών φορέων, η έκβαση της οποίας είναι καθοριστική.

Το γνωρίζει αυτό η κυβέρνηση και προσπαθεί να στείλει μηνύματα αισιοδοξίας για την πορεία της οικονομίας τους επόμενους μήνες. Παρά την ύφεση – ρεκόρ του β’ τριμήνου, προβλέπει ότι το βάθος της θα περιοριστεί το τρίτο τρίμηνο και θα μηδενιστεί το τελευταίο, με αποτέλεσμα, όπως διαμήνυσε και ο Πρωθυπουργός, να μην ξεπεράσει το 8% σε ετήσια βάση φέτος. Ανάλογο και πιο ισχυρό θα είναι το μήνυμα που θα επιχειρήσει να στείλει ο Κυριάκος Μητσοτάκης το επόμενο Σαββατοκύριακο από τη Θεσσαλονίκη, εξαγγέλλοντας, μαζί με τις μειώσεις φόρων και εισφορών από το 2021, την καταβολή των αναδρομικών στους συνταξιούχους από τον Οκτώβριο, ενώ θα δεσμευτεί για νέα μέτρα στήριξης των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, αν οι καταστάσεις το απαιτήσουν. Μια κοινή συνισταμένη έχουν όλα αυτά: να περάσει το μήνυμα ότι η κυβέρνηση με την πολιτική της θα συνεχίσει να στηρίζει τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και την οικονομία. Να καθησυχάσει και να αποτρέψει τη δημιουργία κλίματος πανικού, το οποίο όχι μόνο αρνητικό θα ήταν για την οικονομία, αλλά και πολιτικά ιδιαίτερα επιζήμιο για την κυβέρνηση.

Σε αυτή τη διαπάλη επενδύει και η αξιωματική αντιπολίτευση. Αλλά προς την αντίθετη κατεύθυνση. Από τις έως τώρα κινήσεις είναι σαφές ότι έχει επιλέξει την καταστροφολογία για οτιδήποτε συμβαίνει στην οικονομία, παρά τις αβεβαιότητες και τις ακραίες συνθήκες που προκαλεί η πανδημία, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Ετσι, εν τέλει, ενισχύει το συναίσθημα της ανασφάλειας και του φόβου, προσβλέποντας αποκλειστικά και μόνο σε πολιτικά οφέλη. Θέμα χρόνου είναι να δούμε τον Αλέξη Τσίπρα να καταγγέλλει την κυβέρνηση ότι ευθύνεται αποκλειστικά η ίδια για την ύφεση, ότι κατέστρεψε την οικονομία, ότι δεν έχει σχέδιο για την πανδημία και αφήνει στο έλεός της τους ευάλωτους.

Αυτό το έργο θα δούμε τους επόμενους μήνες: αισιοδοξία εναντίον φόβου.