Μάνα, μητέρα, μαμά, μανούλα

Την έβλεπα και την ξαναέβλεπα. Μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που έγινε viral. Με αφορμή την υποχρεωτική χρήση μάσκας από τους μικρούς μαθητές στα σχολεία. Ο αγανακτισμένος γονιός έγραφε για το βλαστάρι του: «Ρε σεις, εδώ δεν κάθεται να τον ντύσουμε, θα τον υποχρεώσουμε να βάλει μάσκα;». Στα σχόλια γινόταν πανζουρλισμός. Εκατοντάδες likes, καρδούλες, χάχανα και επευφημίες για τον μικρό αντάρτη που ξεκίνησε πρόωρα την επανάσταση από τις βερμούδες του. Ναι, εντάξει, όλο αυτό ήταν στα πλαίσια ενός αστείου. Ή μπορεί να επρόκειτο για fake προφίλ.

Ακόμη όμως και αν η ανάρτηση ήταν ψεύτικη, τα σχόλια ήταν αληθινά. Και αποτυπώνουν κάτι σαν στημένο παιχνίδι της παιδικής ηλικίας με εκούσια θύματα και παραδομένους από τα αποδυτήρια τους γονείς. Προσπαθώ να μπω στα παπούτσια αυτών των γονιών που, φαινομενικά, αναστατώνονται αλλά, κατά βάθος, το πιθανότερο είναι ότι υποκλίνονται στο δικαίωμα του παιδιού τους να κυκλοφορεί… γυμνό. Ή, μάλλον, στον τρόπο που το διεκδικεί. Και η αλήθεια είναι ότι χάνω τον αυτοματισμό του βηματισμού μου.

Αποπειράθηκα να συζητήσω αυτό το όχι και τόσο καινούργιο φαινόμενο του «παιδιού  αυτοκράτορα» με κάποιους φίλους που είναι μπαμπάδες και μαμάδες. Η απάντηση, λίγο – πολύ, ήταν «εσύ δεν είσαι μανούλα, δεν ξέρεις, δεν καταλαβαίνεις». Ναι, δεν είμαι μανούλα – όπως δεν είμαι και πολλά άλλα για τα οποία, ωστόσο, μπορώ να έχω γνώμη. Εχω υπάρξει όμως κόρη. Μιας γυναίκας που δεν στάθηκε στο παιδί της σαν «μανούλα» αλλά σαν μάνα, μητέρα, μαμά (ίσως και ρισκάροντας, στο βάθος της ψυχής της, τα τραγικά αδιέξοδα της ηρωίδας στο ομώνυμο έργο του Γιώργου Διαλεγμένου). Και επειδή οι λέξεις δεν είναι απλώς μια αλληλουχία γραμμάτων αλλά σηματοδοτούν έννοιες που μεταλλάσσονται ανάλογα με τα ήθη των εποχών, αυτή η υπερχρήση της λέξης «μανούλα» τον τελευταίο καιρό έχω την εντύπωση ότι παραπέμπει σε έναν μητρικό ρόλο που εξελίσσεται περισσότερο by the book και απομακρύνεται από το ένστικτο.

Δεν ξέρω πότε ακριβώς οι μανάδες, οι μητέρες και οι μαμάδες έγιναν μανούλες, πάντως στο Διαδίκτυο καθιερώθηκε η λέξη. Εκεί όπου διαμορφώνονται και μοιράζονται πλέον οι ρόλοι ευρείας αποδοχής και η τρυφερότητα πρέπει να είναι «ευανάγνωστη». Και κάπως έτσι, η χαροκαμένη μανούλα της Φανίτσας στην «Κάλπικη λίρα» του Τζαβέλλα έγινε η σύγχρονη, γλυκιά και δοτική μητρική φιγούρα που υπερπροστατεύει το βλαστάρι της, ανταλλάσσει εμπειρίες και συμβουλές της στο διαδικτυακό σύμπαν, συχνά μάλιστα δημιουργεί blogs και κανάλια στο YouTube μοιράζοντας απόψεις και tips (και τοποθετήσεις προϊόντων). Αυτά δηλαδή που για τις δικές μας μαμάδες ήταν σαν να τα ήξεραν από πάντα.

Δεν είμαι εγώ αυτή που θα πει «εμείς στην εποχή μας μεγαλώνουμε αλλιώς». Οι εποχές αλλάζουν – αλίμονό μας αν δεν άλλαζαν. Και επειδή, όπως έλεγε ο πατέρας μου, το χρέος που υποτίθεται ότι έχουν τα παιδιά στους γονείς τους το ξεπληρώνουν στα δικά τους παιδιά, μακάρι τα παιδιά που μεγαλώνουν τώρα οι μανούλες να μεγαλώσουν άξια και με αξίες τα δικά τους παιδιά.