Η παγίδα του Covid-19 για τα μεσαία εισοδήματα

H πανδημία του κορωνοϊού είχε καταστροφικές επιπτώσεις για τις χώρες μεσαίου εισοδήματος. Με την εξαίρεση των ΗΠΑ, οι 10 χώρες με τον υψηλότερο αριθμό κρουσμάτων Covid-19, μέχρι σήμερα, ανήκουν σε αυτές, ενώ το ίδιο ισχύει για τα νέα καθημερινά κρούσματα και τους θανάτους ανά εκατομμύριο από τον ιό. Στις χώρες μεσαίου εισοδήματος ζουν περισσότεροι από 3,5 δισ. άνθρωποι.

Οι οικονομικές προβλέψεις για τις χώρες αυτές είναι εξίσου απαισιόδοξες. Τα εισοδήματα των νοικοκυριών είναι μειωμένα το 2020, και σε αυτό περιλαμβάνονται και τα 100 εκατομμύρια άτομα που θα πέσουν στην ακραία φτώχεια σε αυτό το ζοφερό σενάριο.

Η εμπειρία της Λατινικής Αμερικής είναι ενδεικτική: η περιοχή αντιπροσωπεύει μόλις το 8,4% του παγκόσμιου πληθυσμού αλλά και το 30% των κρουσμάτων του νέου κορωνοϊού. Το ΔΝΤ υπολογίζει ότι το ΑΕΠ στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική θα συρρικνωθεί κατά 9,4% έως το τέλος του χρόνου, ενώ η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει πως η φτώχεια στην περιοχή θα αυξηθεί κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες.

Ολα αυτά, την ώρα που κύματα κοινωνικής αναταραχής επεκτείνονται σε όλο τον κόσμο και ιδιαίτερα στις χώρες μεσαίου εισοδήματος. Κοινός παρονομαστής: η έλλειψη ανάπτυξης, η έλλειψη κοινωνικής κινητικότητας προς τα πάνω και αιτήματα για μεγαλύτερη πολιτική εκπροσώπηση και συμμετοχή. Ακόμα και σε οικονομίες που τα πηγαίνουν καλύτερα, πολλοί πολίτες αισθάνονται ότι οι προσδοκίες τους δεν βρίσκουν ανταπόκριση και ότι οι πλούσιοι έχουν περισσότερες ευκαιρίες για κέρδη. Οι νέοι φοβούνται ότι θα καταλήξουν πίσω στο σημείο απ’ όπου είχαν ξεκινήσει οι γονείς τους, μια γενιά πριν.

Οι χώρες αυτές φιλοξενούν το 75% του παγκόσμιου πληθυσμού, άρα δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική παγκόσμια υποδομή για την υγεία χωρίς τη δική τους συμμετοχή. Συνεπώς είναι ουσιώδες να έχουν πρόσβαση σε ένα αποτελεσματικό εμβόλιο για τον Covid-19 όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

Η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη εξαρτάται από την κατάσταση των αναπτυσσόμενων αγορών, που αντιπροσωπεύουν το 60% της παγκόσμιας οικονομίας. Στην ανάκαμψη από την οικονομική κρίση του 2008 ηγήθηκε η Κίνα και, μέσω της επιρροής τους στις τιμές των προϊόντων και την έντονη εμπορική κίνηση, οι χώρες μεσαίου εισοδήματος. Κάτι τέτοιο δεν θα συμβεί τώρα και έτσι χρειάζεται να βασιστούν σε άλλες πηγές ανάπτυξης για να ξεπεράσουν την ύφεση που προκαλεί ο κορωνοϊός. Ομως δεν διαθέτουν τις πηγές για τις απαραίτητες δημόσιες επενδύσεις ούτε μπορούν αυτή τη στιγμή να προσελκύσουν ιδιωτικές.

Στις προτάσεις που συζητούνται περιλαμβάνεται η χρήση αποθεμάτων του ΔΝΤ ή η καθιέρωση ενός οχήματος ειδικού σκοπού για να δοθεί ρευστότητα στις αναπτυσσόμενες αγορές από τις κεντρικές τράπεζες των προηγμένων οικονομιών. Χρειάζεται επίσης να κινητοποιηθούν περιφερειακοί θεσμοί ώστε να συμβάλουν στην αγορά του εμβολίου, στη βελτίωση της υγειονομικής περίθαλψης και στο να δημιουργηθεί ένα δίχτυ ασφαλείας για τους πιο φτωχούς πληθυσμούς.

Την ίδια ώρα, ο κόσμος προσπαθεί να προχωρήσει σε ένα πιο «πράσινο» αναπτυξιακό μονοπάτι. Το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων σε υποδομές για τις επόμενες τρεις δεκαετίες θα γίνει σε χώρες μεσαίου εισοδήματος και οι επιλογές που θα κάνουν θα κρίνουν εάν θα επιτευχθεί ο στόχος των μηδενικών εκλύσεων αερίων που επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα έως το 2050. Μια παρατεταμένη κρίση στις χώρες αυτές – όπου οι εκλύσεις αυξάνονται πιο γρήγορα απ’ ό,τι στον αναπτυγμένο κόσμο – θα καθυστερήσει αυτή την προσπάθεια και μπορεί να έχει σοβαρές αρνητικές συνέπειες. Βοηθώντας τις χώρες αυτές να ξεπεράσουν την πανδημία και τις οικονομικές επιπτώσεις, η διεθνής κοινότητα θα έχει ίδιον όφελος.

Ο Μασούντ Αχμέντ είναι πρώην στέλεχος του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, πρόεδρος του Κέντρου Διεθνούς Ανάπτυξης. Ο Μαουρίτσιο Κάρντενας είναι πρώην υπουργός Οικονομικών της Κολομβίας, στέλεχος του Κέντρου Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια