«Η μία φράση τρίβεται πάνω {LF}στην άλλη»

5 Νοεμβρίου 1911

«Η πίκρα που ένιωσα χτες το βράδυ, όταν ο Μαξ διάβαζε στου Μπάουμ το μικρό μου διήγημα για το αυτοκίνητο. Είχα βουλιάξει στον εαυτό μου, κλείνοντας έξω όλους τους άλλους, και αντιμετώπιζα το διήγημα σφίγγοντας το πηγούνι μου πάνω στο στήθος μου. Οι ακατάστατες φράσεις αυτού του διηγήματος, με κενά που θα μπορούσε κανείς να βάλει μέσα τα χέρια του· μια φράση αντηχεί ψηλά, μια φράση αντηχεί χαμηλά, όπως λάχει· η μια φράση τρίβεται πάνω στην άλλη όπως η γλώσσα πάνω σ’ ένα κούφιο ή ψεύτικο δόντι. Μια φράση προελαύνει με μια τόσο βίαιη αρχή ώστε ολόκληρο το διήγημα μετατρέπεται σε μια απελπιστική έκπληξη· μια κοιμισμένη μίμηση του Μαξ (κατηγορίες συγκρατημένες – πυροδοτημένες) πηγαινοέρχεται μέσα στο διήγημα, μερικές φορές μοιάζει σαν ένα μάθημα χορού στο πρώτο τέταρτο της ώρας. Το εξηγώ στον εαυτό μου λέγοντας ότι έχω πολύ λίγο καιρό και ησυχία ώστε να βγάλω από μέσα μου τις δυνατότητες του ταλέντου μου στην ολότητά τους…».

4 Μαΐου 1915

«Καλύτερη κατάσταση, επειδή διάβασα τον Στρίντμπεργκ («Χωρισμένοι»). Δεν τον διαβάζω για να τον διαβάσω, αλλά για να ακουμπήσω στο στήθος του. Με κρατάει σαν παιδί με το αριστερό του χέρι. Εγώ κάθομαι στην αγκαλιά του όπως πάνω σ’ ένα άγαλμα. Δέκα φορές κινδυνεύω να γλιστρήσω και να πέσω, με την ενδέκατη προσπάθεια όμως κάθομαι γερά, έχω σιγουριά και μεγάλη εποπτεία».

(Δύο αποσπάσματα από τα «Ημερολόγια, 1910-1913 και 1914-1923» του Φραντς Κάφκα, στις εκδόσεις Εξάντας, 1978, μετάφραση Αγγέλας Βερυκοκάκη. Ανάμνηση θερινού αναγνώσματος τον Αύγουστο του 2020).