Ιστορική ημερομηνία

Δεν νομίζω να υπάρχει ημερομηνία ιδρύσεως κόμματος που να έχει μπει στο πολιτικό εορτολόγιο όπως η 3η του Σεπτέμβρη που ιδρύθηκε το ΠΑΣΟΚ. Να παίζει ρόλο η Διακήρυξη του Κινήματος; Η μετέπειτα πορεία στην κυβέρνηση της Αλλαγής; Ο ιστορικός ηγέτης του Ανδρέας Παπανδρέου; Ολα μαζί ασφαλώς παίζουν τον ρόλο τους ώστε η 3η του Σεπτέμβρη να έχει καταγραφεί στην ιστορική και λαϊκή μνήμη. Αλλά και κάτι άλλο. Το ΠΑΣΟΚ ήταν ο πρώτος πολιτικός πυρήνας που γύρω του συγκέντρωσε μετά από τα χρόνια κυριαρχίας της δεξιάς παράταξης, το προοδευτικό κομμάτι του λαού που απεγνωσμένα περίμενε μια τέτοια στιγμή. Η συντηρητική παράταξη στην Ελλάδα είχε στην αντίληψη και νοοτροπία της την ιδιοκτησία της χώρας κι επομένως την αποκλειστική χρήση της εξουσίας. Το κατάφερνε με ιδιαίτερη ευλυγισία και πολυποίκιλες μεταμορφώσεις με τα σχετικά απεχθή και μαύρα  συμπαρομαρτούντα. Στο τέλος – ευτυχώς – και μετά μια στρατιωτική δικτατορία με εθνική απώλεια τη βόρεια Κύπρο – δυστυχώς -, φτάσαμε στην προεδρευομένη δημοκρατία ευρωπαϊκού τύπου και προσανατολισμού. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξαν αντιθέσεις στους κόλπους της Δεξιάς όλα αυτά τα χρόνια, αλλά η εξουσία ήταν πάντα εκεί.

Υπήρχε και κάτι άλλο, πρώτη φορά ένας πολιτικός ηγέτης – ο Ανδρέας – είχε για πολιτικό του στήριγμα τον ίδιο τον λαό κι όχι ξένα ή ντόπια συμφέροντα κι όχι δομές και παράδομες της εξουσίας. Αυτό και εξόργιζε το τότε κατεστημένο γιατί θεωρούσε αδύνατη κάθε παρέμβασή του! Ετσι οδηγήθηκαν άλλωστε και στο άκαρπο «σύμφωνο συμβίωσης» του ’89!

Η 3η του Σεπτέμβρη καταγράφεται ως ιστορική ημερομηνία, μπορεί στη Διακήρυξη να υπήρχαν οραματικές υπερβάσεις, όπως συμβαίνει σε κάθε διακήρυξη, αλλά είχε έρθει η ώρα της δημιουργίας και μετάβασης σε μια ουσιαστική Αλλαγή με προοδευτικό πρόσημο. Ο Ανδρέας Παπανδρέου αποδείχθηκε ο κατάλληλος πρωταγωνιστής την κατάλληλη στιγμή. Το ότι το έδαφος ήταν γόνιμο για τη δημιουργία ενός ριζοσπαστικού δημοκρατικού κινήματος έγινε φανερό από την πρώτη μέρα, όταν αυθορμήτως δημιουργήθηκαν οργανώσεις ΠΑΣΟΚ σε όλη τη χώρα μέχρι και στο πιο μικρό χωριό.

Η 3η του Σεπτέμβρη βρήκε ταίρι της, επτά χρόνια αργότερα τη 18η Οκτώβρη του 1981 με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση και το σπουδαίο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων κοινωνικών, θεσμικών, οικονομικών, πολιτικών που εφάρμοσε και υπάρχουν μέχρι σήμερα όσο κι αν μερικοί αρέσκονται να το ξεχνούν. Ακόμα και το ΕΣΥ σε μέρες πανδημίας απέδειξε την αξία του κι ας το έχουν υποβαθμίσει χθεσινοί και σημερινοί κήνσορες των Αγορών.

Η 3η του Σεπτέμβρη είναι ιστορική, ανήκει στην εποχή του παγκόσμιου διπολισμού, σήμερα ζούμε την εποχή της κυριαρχίας της  παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Η εξάρτηση από αποφάσεις άλλων και μάλιστα μη πολιτικών είναι κανόνας. Οι πολιτικοί μάλλον υπάλληλοι και διαχειριστές προγραμμάτων μοιάζουν. Η  εποχή των μεγάλων πολιτικών αναστημάτων έχει παρέλθει.

Μετά τις εκλογές του 1981 και τη νίκη του ΠΑΣΟΚ ο Ανδρέας επισκέφτηκε τον Καραμανλή, Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος μεταξύ των άλλων του είπε: «Για να δούμε, θα μπορέσεις να κάνεις εσύ ό,τι δεν μπόρεσα να κάνω εγώ;». «Δεν ξέρω αν το εννοούσε» – μου σχολίασε μετά από χρόνια ο Ανδρέας – «ή αν ήταν φιλοφρόνηση, αλλά κάποια από όσα κάναμε τα έβλεπε με ικανοποίηση».

Ο Τηλέμαχος Χυτήρης είναι πρώην υπουργός