Συνέδριο Vs συνδιάσκεψης

Οι μεν ετοιμάζουν ένα συνέδριο που θα κρίνει την ταυτότητα του κόμματος. Οι δε ετοιμάζουν μια συνδιάσκεψη που θα επικοινωνήσει το σχέδιο του κεντροαριστερού φορέα προς τα έξω. Τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ όσο και το Κίνημα Αλλαγής σχεδίαζαν τις μεγάλες πολιτικές κινήσεις τους για την προηγούμενη άνοιξη – υπολόγιζαν, όμως, χωρίς τον κορωνοϊό. Πλέον, το φθινόπωρο που ανοίγεται για τα κόμματα του προοδευτικού χώρου είναι ένα φθινόπωρο εξελίξεων. Η Κουμουνδούρου θέλει να τελειώσει τον μετασχηματισμό του ΣΥΡΙΖΑ και η Χαριλάου Τρικούπη θέλει να εκμεταλλευθεί την αναταραχή στην αξιωματική αντιπολίτευση, ώστε να κερδίσει χαμένο έδαφος. Παρότι ακούγεται παράδοξο, η εξ αποστάσεως διεξαγωγή, σ’ αυτή τη φάση, βολεύει περισσότερο τον πιο ρετρό κομματικό μηχανισμό από τους δύο.

Μάχη ταυτότητας. Το επικείμενο συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ θα μείνει, φαίνεται, στην ιστορία ως το πεδίο της μάχης για τη φυσιογνωμία του κόμματος. Η μια πλευρά, αυτή που στηρίζει τη διεύρυνσή του, θα προσπαθήσει, πέραν της πολιτικής μετατόπισης σε θέσεις που θυμίζουν περισσότερο ΠΑΣΟΚ, να «περάσει» αλλαγές και σε πρόσωπα, που θα δίνουν επίσημο (και, άρα, ουσιαστικό) ρόλο σε στελέχη της Προοδευτικής Συμμαχίας. Από την άλλη, το κύριο πρόβλημα της εσωκομματικής αντιπολίτευσης αφορά τον αριστερό χαρακτήρα του ΣΥΡΙΖΑ, που δεν πρέπει να χαθεί. Η επιφυλακτικότητα που εκφράζεται σχετικά με τη διεύρυνση έχει να κάνει και με ζητήματα εσωκομματικής δημοκρατίας, καθώς ο τρόπος με τον οποίο επιχειρείται δεν λαμβάνει υπόψη το καταστατικό του κόμματος, εντείνοντας την κριτική για αρχηγοκεντρική προσέγγιση. Για τα ιδεολογικά ζητήματα, τα είπε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος («Εποχή»): «Ηταν σωστή και αναγκαία η απεύθυνση στον κόσμο που μας ψήφισε να πλαισιώσει τις γραμμές μας. Και εκείνος ανταποκρίθηκε σε μεγάλο βαθμό. Ηταν και είναι ακατανόητη η επιχείρηση να μετατοπιστεί ιδεολογικά και προγραμματικά ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία στην Κεντροαριστερά. Αδιάβαστη, εμμονική και αυτοκαταστροφική».

Μια τέτοιου είδους μάχη θα ήταν σίγουρα ευκολότερη σε κανονικές συνθήκες. Oμως η πανδημία, αν δεν οδηγήσει τα όργανα σε αναβολή του συνεδρίου μέχρι να μπορέσει να διεξαχθεί με 100% φυσική παρουσία (πράγμα δύσκολο, καθώς οι εσωτερικές διαφωνίες ήδη έχουν αρχίσει να γίνονται δημόσιες), θα επιτρέψει τη διεξαγωγή μόνο με μεικτό σύστημα διαδικτυακής και φυσικής παρουσίας. Οι λεπτομέρειες αναμένεται κι αυτές να αποτελέσουν σημείο έντονης συζήτησης το επόμενο διάστημα – από τις πιο απλές, όπως το ποσοστό της φυσικής παρουσίας (που εξαρτάται και από εξωγενείς συνθήκες), μέχρι τις πιο περίπλοκες, όπως οι ψηφοφορίες που μέχρι τώρα γίνονταν με ανάταση του χεριού. Ολες οι πλευρές γνωρίζουν πως από κοντά η ιδεολογική συζήτηση διεξάγεται με μεγαλύτερη ουσία – γι’ αυτό θεωρείται βέβαιο πως η εσωκομματική αντιπολίτευση θα θελήσει να εξασφαλίσει όσο περισσότερους παρόντες μπορεί, δεδομένων των συνθηκών. Η ολική μεταφορά του συνεδρίου στο Διαδίκτυο, από τη στιγμή που δεν είναι τυπικού ή προεκλογικού χαρακτήρα, είναι μάλλον πιο δύσκολη.

Σενάριο εκλογής από τη βάση.Υπάρχει, βέβαια, κι ένα σενάριο που δεν αφορά αυτό καθαυτό το συνέδριο, αλλά τα απόνερά του – που μπορεί να έχουν ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον. Με βάση αυτό το σενάριο, την ώρα που όλοι θα ασχολούνται με την Κεντρική Επιτροπή και την εκλογή γραμματέα, η πραγματική μάχη θα δίνεται για την εκλογή αρχηγού από τη βάση α λα ΠΑΣΟΚ. Αν αυτή η αλλαγή περάσει στο καταστατικό, τότε ο Αλέξης Τσίπρας θα έχει στα χέρια του τον τρόπο να «τελειώσει» τις οποίες εσωτερικές διαφωνίες. Με την προσφυγή στη βάση, στην οποία δύσκολα θα χάσει, επί της ουσίας θα έχει κερδίσει λευκή επιταγή που θα υπερβαίνει τα όργανα. Αν το σενάριο τεθεί σε εφαρμογή (το θέμα εκλογής από τη βάση έχει συζητηθεί εσωκομματικά πολλές φορές, πάντα με ισχυρές αντιδράσεις), η εσωκομματική αντιπολίτευση θα πρέπει να αποφασίσει πώς θα χειριστεί τα νέα δεδομένα.

Πολιτικό event εξ αποστάσεως.Για το Κίνημα Αλλαγής, από την άλλη, τα πράγματα είναι πιο εύκολα. Η συνδιάσκεψη δεν έχει σκοπό να αποφασίσει αλλαγή οργάνων ούτε να υποκαταστήσει τη λειτουργία τους. Είναι, κατά βάση, μια συζήτηση πολιτική, που θα γίνει τόσο για την ενεργοποίηση της βάσης όσο και για την παρουσίαση ενός ιδεολογικού και αναπτυξιακού σχεδίου για τις συνέπειες της πανδημίας. Στη Χαριλάου Τρικούπη, άλλωστε, εκτιμούν πως η αντιδιαστολή με το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να ενισχύσει τη θέση τους στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο, ως την πιο αξιόπιστη εναλλακτική λύση απέναντι στο σχέδιο της κυβέρνησης.

Ο κορωνοϊός αποκλείει την πιθανότητα διεξαγωγής μιας κλασικής συζήτησης – αυτό, όμως, μπορεί να λειτουργήσει θετικά για το Κίνημα Αλλαγής, καθώς τα στελέχη του συχνά κατηγορούνται για την παραδοσιακή έως συντηρητική προσέγγισή τους όσον αφορά τη δημόσια εικόνα του κόμματος. Ηδη το επιτελείο επεξεργάζεται τον τρόπο με τον οποίο το πρόσφατο συνέδριο των Δημοκρατικών θα μπορούσε να αποτελέσει μπούσουλα για τη διεξαγωγή μιας διαδικτυακής συνδιάσκεψης, στην οποία θα συμμετάσχουν τόσο η βάση και τα στελέχη του κομματικού μηχανισμού όσο και οι τεχνοκράτες που θα κληθούν να καταθέσουν τις απόψεις τους. Στο καλό σενάριο, η διαδικτυακή συνδιάσκεψη θα συνοδεύεται και από περιορισμένη φυσική παρουσία, όμως αυτό θα κριθεί από τα επιδημιολογικά δεδομένα του φθινοπώρου που έρχεται. Στην κεντροαριστερή περίπτωση, το «εξ αποστάσεως» είναι φίλος: ψηφοφορίες που πρέπει να γίνουν από κοντά δεν υπάρχουν και το πολιτικό μήνυμα φτάνει σε ακροατήριο που δύσκολα θα μπορούσε να φτάσει με άλλον τρόπο.

Σε κάθε περίπτωση, στο Κίνημα Αλλαγής βλέπουν τη συνδιάσκεψη ως πολιτικό event, όντας απαλλαγμένοι, τουλάχιστον για την ώρα, από εσωτερικές κόντρες για την ηγεσία. Η ενεργοποίηση του κομματικού μηχανισμού είναι εξίσου σημαντική, ειδικά σ’ αυτήν την περίοδο που αυξάνεται η δυσκολία της επαφής πόρτα-πόρτα, αλλά και σπανίζουν οι συνεδριάσεις των τοπικών οργανώσεων. Το πρόβλημα επικοινωνίας, που δεν έχει λυθεί ακόμα, καθιστά αναγκαίες τέτοιου είδους κινήσεις, που θα μπορούσαν να δώσουν ώθηση για τη συνέχεια, καθώς κάνουν το κόμμα να ακούγεται περισσότερο.