Από υπαίθριο θέατρο, σε ανοιχτό νοσοκομείο

Η επιστροφή στις μεγάλες πόλεις με το τέλος των θερινών διακοπών υπογραμμίζει τη νέα πραγματικότητα: το δεύτερο κύμα πανδημίας θα επηρεάσει τον τρόπο ζωής μας. Οι κοινωνικές συναναστροφές που συνέβαιναν κατά τη διάρκεια πολιτιστικών εκδηλώσεων θα γίνονται με προϋποθέσεις. Είναι όμως έτοιμα τα μεγάλα αστικά κέντρα να συστήσουν στους κατοίκους τους νέους τρόπους κοινωνικής συμπεριφοράς; Ο αρχιτέκτονας Αριστείδης Αντονάς λαμβάνει υπόψη τον προβληματισμό της επικαιρότητας ότι η κοινωνική απόσταση είναι προς το παρόν κανόνας και σχεδιάζει έναν υπαίθριο με μεταβλητά στοιχεία πολυχώρο. Η «Αστική Αίθουσα» όπως την περιγράφει και τη σχεδιάζει – με πιθανό σημείο εγκατάστασης την πλατεία Θεάτρου στην Αθήνα – δίνει λύσεις για την κοινωνική μας δραστηριότητα στην πανδημική πόλη.

Η πρόταση του αρχιτέκτονα για την «Αστική Αίθουσα» μπορεί να λειτουργεί ως ανοιχτό νοσοκομείο, υπαίθριο γραφείο, ανοιχτό θέατρο: «Η Αστική Αίθουσα προτείνει ένα ευέλικτο και ολοένα μεταλλάξιμο, διαφορετικό αστικό format για την πόλη. Η μεταβλητότητα που εισάγει δεν είναι μόνο λογοτεχνικής φύσης. Η Αστική Αίθουσα σχεδιάστηκε σαν ένα θέατρο πρωτοκόλλων. Προτείνει έναν θεατρικό τρόπο κατοίκησης της πόλης. Ζητά μια συστηματική μεταβολή του περιεχομένου της αστικής ζωής. Το πώς χρησιμοποιείται κάθε φορά η Αστική Αίθουσα προσδιορίζεται από το πώς αλλάζει ανάλογα η ζωή στην πόλη.

Μεταβαλλόμενη πολεοδομία. H πρόταση για τη διαμόρφωση της πλατείας Θεάτρου στην Αθήνα επαναφέρει στη σύγχρονη συζήτηση για τις πόλεις τη λογική μιας ολοένα μεταβαλλόμενης πολεοδομίας, συντεταγμένης γύρω από την έννοια της “αστικής αίθουσας”. Η Αστική Αίθουσα προτείνεται ως μηχανισμός μεταβολής. Συνδέει τις στρατηγικές της πολεοδομίας με στρατηγικές της σύγχρονης τέχνης. Η αστική αίθουσα είναι ένας επιμελητικός μηχανισμός που υποκαθιστά ένα μουσείο και υπακούει σε κάποια αστική επιμέλεια. Είναι πρόγραμμα υλοποιημένο με το σχήμα μιας ανοιχτής πλατφόρμας.

Σύμφωνα με ένα format που μένει υπό διερεύνηση, η Αίθουσα μετατρέπει συνεχώς τη λειτουργία της. Το Διαδίκτυο δίνει τη δυνατότητα της ανταπόκρισης σε νέα προγράμματα και την παραλλάσσει ανάλογα με τις επιταγές της εκάστοτε εποχής. Τα πρωτόκολλα που θα στέγαζε σήμερα θα καλούνταν πάλι με θεατρικό τρόπο να γίνουν συμβατά με την αστική ζωή της πανδημίας. Η Αίθουσα σχεδιάζεται άδεια, καλυμμένη από ένα μεταλλικό στέγαστρο, με πλήθος ανεμιστήρων που δουλεύουν με ηλιακή ενέργεια. Παρατίθενται μερικές εμβληματικές λειτουργίες της.

Διαφορετικές λειτουργίες. Στην πρώτη η Αστική Αίθουσα λειτουργεί ως ανοιχτό νοσοκομείο. Η περιοχή είχε ανάγκη μια τέτοια προσωρινή μονάδα για τοξικομανείς, όμως σήμερα η χρήση της φαίνεται περισσότερο να αποβλέπει σε τεστ για την πανδημία σε περιοχές που παρουσιάζονται θύλακες ανάπτυξης του ιού.

Στη δεύτερη η Αστική Αίθουσα λειτουργεί ως ανοιχτό γραφείο όπου μια διάταξη στο ύπαιθρο μπορεί να αντικαταστήσει μια πυκνή χρήση σε κλειστό χώρο. Ενα υπαίθριο γραφείο μπορεί να λειτουργεί με στοιχειώδη εξοπλισμό (νερό, σκιά και πρόσβαση στο Διαδίκτυο). Στην τρίτη ως θεατρικός χώρος: η σκέψη για τα όρια της θεατρικότητας στην αστική αίθουσα αποτελεί σημαντικό ερώτημα για την επιμέλειά της. Η Αστική Αίθουσα μπορεί να θεωρηθεί ότι επεκτείνει τη λειτουργία της καταλαμβάνοντας γειτονικούς χώρους της πόλης ή να αποτελεί επαναλήψιμο μοντέλο παρέμβασης ειδικά στην Αθήνα.

Η ρύθμισή της γίνεται με έναν αστικό αυτοματισμό που μπορεί να μετατρέψει τον προσωρινό χαρακτήρα μιας περιοχής σε προσωρινό πρόγραμμα. Ποιος θα είναι όμως ο φορέας που θα αναλάβει αυτή τη θεατρική δράση στην πόλη; Ποιος θα μοιράζει σε αστικούς χώρους ασταθή εναλλασσόμενα προγράμματα; Αυτό το ερώτημα που είναι το σημαντικότερο ερώτημα της αστικής αίθουσας παραμένει ανοιχτό σε πολιτικές ερμηνείες».