«Στηρίξτε ευάλωτους και επενδύσεις»

Βελτιώστε τη διαχείριση των δημόσιων επενδύσεων και κατευθύνετε τις επενδύσεις προς εταιρείες και τομείς με καλύτερες προοπτικές ανάπτυξης προκειμένου να αδράξετε την «ιστορική ευκαιρία» που προσφέρουν τα κονδύλια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης, διαμηνύει στην ελληνική κυβέρνηση μέσω της συνέντευξής της στα «ΝΕΑ» η επικεφαλής οικονομολόγος του ΟΟΣΑ Λοράνς Μπουν. Η γαλλίδα οικονομολόγος προειδοποιεί ότι οι αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας μπορεί να επιδεινωθούν λόγω της COVID-19 και θεωρεί ότι μπορεί να χρειαστούν περαιτέρω μέτρα στήριξης εάν η κορωνοκρίση παραταθεί. Παράλληλα, δηλώνει ότι η στήριξη θα πρέπει να είναι στοχευμένη, διαφανής και δίκαιη, ενώ ειδικότερα προς τις επιχειρήσεις υπογραμμίζει ότι θα πρέπει να συνοδεύεται από διαφανείς κανόνες, με τους μετόχους και τους ομολογιούχους να επιβαρύνονται με απώλειες όταν επεμβαίνει η κυβέρνηση.

Η Ελλάδα αναμένει περίπου 32 δισ. ευρώ από το ευρωπαϊκό πακέτο ανάκαμψης. Ποιες προκλήσεις θα πρέπει να αντιμετωπιστούν για να αξιοποιηθεί στο έπακρο;

Οι πόροι του Next Generation EU προσφέρουν στην Ελλάδα μια ιστορική ευκαιρία να επιτύχει διατηρήσιμη και ισχυρότερη ανάκαμψη μετά το σοκ της COVID-19. Η Ελλάδα θα πρέπει να διασφαλίσει ότι θα δαπανήσει τα κεφάλαια αυτά αποτελεσματικά. Για πολλά χρόνια η χώρα έχει δαπανήσει πολύ λιγότερα για δημόσιες επενδύσεις από ό,τι έχει κατανείμει λόγω προβλημάτων εκτέλεσης και καθυστερήσεων. Οι δημόσιες επενδύσεις της χώρας μειώθηκαν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα πέρυσι, και οι ευρωπαϊκοί πόροι θα έχουν μικρή σημασία αν δεν μετατραπούν σε καλύτερες υποδομές και ισχυρότερες δεξιότητες για τη στήριξη της απασχόλησης και της παραγωγικότητας. Η διασφάλιση της αποτελεσματικής χρήσης αυτών των κεφαλαίων απαιτεί την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης. Το πώς διαχειρίζεται η κυβέρνηση τον προϋπολογισμό για τις δημόσιες επενδύσεις πρέπει να βελτιωθεί. Η ευθυγράμμιση της διαχείρισης με τον τακτικό προϋπολογισμό θα ήταν ένα χρήσιμο βήμα.

Οι πολιτικές της κυβέρνησης βοήθησαν στην ανακούφιση της ύφεσης από την πανδημία, αλλά το κόστος είναι υψηλό. Τι σας ανησυχεί περισσότερο σε αυτές τις εξαιρετικά αβέβαιες περιστάσεις;

Η κρίση COVID-19 αναχαίτισε την ανάκαμψη της Ελλάδας και καθιστά τις προοπτικές αβέβαιες. Οι κυβερνητικές πολιτικές που έχουν ανακοινωθεί μέχρι σήμερα θα στηρίξουν τα εισοδήματα και τις επιχειρήσεις έως και το 2021. Θα χρειαστούν περαιτέρω μέτρα εάν η κρίση παραταθεί και πρέπει να επιβληθεί εκ νέου lockdown. Ωστόσο, οι κρατικές δαπάνες που επιβαρύνουν το χρέος θα πρέπει να είναι πιο στοχευμένες, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι στηρίζονται οι πιο ευάλωτοι και οι επενδύσεις ενισχύουν τη μετάβαση σε μια πιο ισχυρή οικονομία. Η δημόσια στήριξη πρέπει να είναι διαφανής και δίκαιη. Η κυβέρνηση μπορεί να ενισχύσει το εγγυημένο ελάχιστο εισόδημα, ενώ παράλληλα να προωθεί τα προγράμματα αναζήτησης εργασίας και κατάρτισης. Τα μέτρα στήριξης του τουρισμού μπορεί να βοηθήσουν την Ελλάδα να καλύψει τη σεζόν 2020. Ωστόσο, η κρίση έχει αποδυναμώσει τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές του τομέα και τα μέτρα πρέπει να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους τους να αναβαθμίσουν τις δραστηριότητες και τις δεξιότητές τους και να στραφούν σε τομείς που υπόσχονται καλύτερες ευκαιρίες. Η στήριξη προς τις επιχειρήσεις πρέπει να συνοδεύεται από διαφανείς κανόνες, με τους μετόχους και τους ομολογιούχους να επιβαρύνονται με απώλειες όταν επεμβαίνει η κυβέρνηση, έτσι ώστε να μην είναι υπερβάλλουσα η ανταμοιβή τους από το επιχειρείν. Η συνεχιζόμενη δημόσια στήριξη εργαζομένων και επιχειρήσεων θα πρέπει να συνοδεύεται από βελτίωση των σχέσεων εργοδοτών και εργαζομένων, ώστε να ενισχυθεί η κοινωνική συνοχή.

Τι πρέπει να θέσει ως απόλυτη προτεραιότητα η ελληνική κυβέρνηση αυτή τη στιγμή;

Η πρώτη προτεραιότητα είναι η διασφάλιση της υγείας των ανθρώπων και η συνέχιση των τεστ και της ανίχνευσης. Η επέκταση των έκτακτων μέτρων δημοσιονομικής στήριξης για να βοηθηθούν οι πολίτες είναι επίσης κρίσιμη, αλλά δεν πρέπει να εμποδίζει εργαζομένους και επενδύσεις να κατευθύνονται προς επιχειρήσεις και τομείς με καλύτερες προοπτικές ανάπτυξης. Η ενίσχυση των υπηρεσιών απασχόλησης, ενώ παράλληλα ενισχύεται η πρόσβαση σε ποιοτική κατάρτιση, θα βοηθήσει όσους αναζητούν εργασία με τις δεξιότητες που θα χρειαστεί η οικονομία μετά την COVID-19. Ενισχύστε την υποστήριξη σε οικογένειες, όπως την πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα για παιδιά και ηλικιωμένους. Η βελτίωση των δημόσιων επενδύσεων είναι καθοριστικής σημασίας, όπως και η αποκατάσταση της υγείας των τραπεζών, ώστε να μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στη στήριξη της ανάκαμψης της Ελλάδας.

Πολλές από τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στην πιο πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ για την Ελλάδα δίνουν μια αίσθηση déjà vu. Αναμένετε μεγαλύτερη πρόοδο αυτή τη φορά;

Η Ελλάδα έχει πραγματοποιήσει σημαντικές μεταρρυθμίσεις την τελευταία δεκαετία, μέσω των αξιοσημείωτων προσπαθειών του ελληνικού λαού και των κυβερνήσεων με την υποστήριξη των ευρωπαίων εταίρων της. Η κρίση της COVID-19 κατέδειξε τα οφέλη αυτών των μεταρρυθμίσεων, καθώς η Ελλάδα εισήλθε σε αυτή την κρίση πολύ καλύτερα προετοιμασμένη από ό,τι σε προηγούμενες κρίσεις. Το δίχτυ κοινωνικής προστασίας προστάτεψε πολλούς ανθρώπους από τη φτώχεια και η ανταπόκριση της κυβέρνησης και της δημόσιας διοίκησης ήταν γρήγορη και αποτελεσματική. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω μεταρρυθμίσεις για να συνεχιστεί η αντιμετώπιση των υποκείμενων αδυναμιών, οι οποίες υπάρχει κίνδυνος να επιδεινωθούν από αυτή την κρίση. Το σοκ της COVID-19 υπογράμμισε την ανάγκη οικοδόμησης μιας οικονομίας που δεν είναι μόνο πιο αποτελεσματική και ικανή να αναπτυχθεί γρηγορότερα, αλλά και πιο ανθεκτική και δίκαιη. Για να ανακάμψει από αυτή την τραγωδία, κάθε χώρα πρέπει να προχωρήσει με μια νέα δυναμική μεταρρυθμίσεων σε ένα ευρύ φάσμα τομέων όπως η δημόσια διοίκηση, το σύστημα φορολογίας και παροχών, η Υγεία και η εκπαίδευση, η ψηφιακή υποδομή, η αγορά εργασίας, η ποιότητα της εργασίας, οι περιβαλλοντικές προκλήσεις.

Η έκθεση αναφέρει ότι η δημιουργία μιας bad bank πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω. Γιατί πιστεύετε ότι είναι απαραίτητο;

Η αποκατάσταση της υγείας των ελληνικών τραπεζών είναι απαραίτητη για τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων και επενδύσεων. Αναμένουμε ότι το σχέδιο “Ηρακλής” θα επιδράσει σημαντικά στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Ωστόσο, ένας μεγάλος όγκος μη εξυπηρετούμενων δανείων θα παραμείνει στους ισολογισμούς των τραπεζών μετά τον “Ηρακλή”, και υπάρχει κίνδυνος επιδείνωσης λόγω COVID-19. Τα αναβαλλόμενα φορολογικά περιουσιακά στοιχεία των τραπεζών, που αποτελούσαν πλεονέκτημα κατά την προηγούμενη κρίση, μειώνουν πλέον την ικανότητα των τραπεζών να αντλούν νέα κεφάλαια. Καθώς η κυβέρνηση εφαρμόζει τον “Ηρακλή”, είναι απαραίτητο να προετοιμάσει περαιτέρω μέτρα, όπως μια bad bank που μπορεί να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τα εναπομείναντα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και τα αναβαλλόμενα φορολογικά περιουσιακά στοιχεία.