Σκλήρυνση Λουκασένκο, αμηχανία {LF}της Ευρώπης

Κλιμακώνεται η κρίση στη Λευκορωσία, καθώς ο πρόεδρος Αλεξάντρ Λουκασένκο διέταξε χθες την αστυνομία να καταστείλει τις διαδηλώσεις στο Μινσκ, δείχνοντας ότι η αποχώρησή του από την εξουσία δεν θα είναι αναίμακτη.

Την ίδια στιγμή, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης απέρριπταν την επανεκλογή του Λουκασένκο στην παρωδία εκλογών της 9ης Αυγούστου και ανακοίνωναν οικονομικές κυρώσεις εναντίον αξιωματούχων που εμπλέκονται τόσο στη νόθευση των εκλογών όσο και στην άσκηση βίας εναντίον των διαδηλωτών.

«Το μήνυμά μας είναι σαφέστατο: πρέπει να δοθεί τέλος στη βία» τόνισε ο Σαρλ Μισέλ, που προήδρευσε της τηλεδιάσκεψης των ευρωπαίων ηγετών. «Ο λαός της Λευκορωσίας έχει δικαίωμα να καθορίσει το μέλλον του και η Ευρωπαϊκή Ενωση στέκεται στο πλευρό του» δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Αλλά και η Ανγκελα Μέρκελ δήλωσε ότι πρέπει να γίνει διάλογος στη χώρα και να μην υπάρξει καμιά ξένη επέμβαση. Η γερμανίδα καγκελάριος ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να παίξει μεσολαβητικό ρόλο σε αυτή την κρίση, αποκαλύπτοντας ότι προσπάθησε να τηλεφωνήσει στον Λουκασένκο αλλά εκείνος αρνήθηκε να της μιλήσει.

Ο ίδιος ο λευκορώσος δικτάτορας, που αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη κρίση στα 26 χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία, έχει κατηγορήσει τις ξένες δυνάμεις ότι υποκινούν την αναταραχή και χρηματοδοτούν τους διαδηλωτές. Ανάλογες δηλώσεις έκανε χθες και ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, χαρακτηρίζοντας απαράδεκτη οποιαδήποτε ξένη επέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της Λευκορωσίας.

«Δεν πρέπει να υπάρξει άλλη αναταραχή οποιουδήποτε είδους στο Μινσκ» δήλωσε ο Λουκασένκο, αναγγέλλοντας ουσιαστικά το νέο κύμα καταστολής στην πρωτεύουσα. «Ο λαός είναι κουρασμένος. Ο λαός θέλει ειρήνη και ηρεμία».

Η αστυνομία είχε κρατήσει από την περασμένη Κυριακή σχετικά χαμηλό προφίλ, με αποτέλεσμα οι διαδηλώσεις να επεκταθούν τόσο σε άλλες πόλεις όσο και σε μεγάλα εργοστάσια. Χθες διέλυσε μια αντικυβερνητική συγκέντρωση και επενέβη στο μεγαλύτερο θέατρο του Μινσκ που είχε γίνει ένα από τα συντονιστικά κέντρα των διαδηλώσεων.

Η ηγέτις της αντιπολίτευσης Σβιετλάνα Τιχανόφσκαγια ζήτησε χθες με νέο μήνυμά της από την ΕΕ να απορρίψει τα εκλογικά αποτελέσματα που έδωσαν τη νίκη στον Λουκασένκο με 80%. «Ο Λουκασένκο έχει χάσει κάθε νομιμότητα στα μάτια του έθνους και όλου του πλανήτη» είπε στα αγγλικά από τη Λιθουανία όπου έχει εξοριστεί.

Αν όμως το να καταδικάσουν το εκλογικό αποτέλεσμα είναι εύκολο για τους Ευρωπαίους, δεν συμβαίνει το ίδιο με το επόμενο βήμα τους, καθώς θέλουν να αποφύγουν οποιαδήποτε ενέργεια που θα έδινε στον Βλαντίμιρ Πούτιν το πρόσχημα για να επέμβει στρατιωτικά στη χώρα.

«Πρέπει να προσέξουμε πάρα πολύ να μη γίνουμε μέρος του παιχνιδιού, καθώς αυτό θα τροφοδοτούσε θεωρίες συνωμοσίας στο στρατόπεδο του Λουκασένκο» δήλωσε στο Politico ανώτατος αξιωματούχος της ΕΕ. Ο υπεύθυνος για την εξωτερική πολιτική Ζοζέπ Μπορέλ έχει προτείνει να μεταβεί ο ίδιος στη Λευκορωσία, αλλά η ιδέα αυτή δεν έχει εγκριθεί από τα περισσότερα κράτη-μέλη. Οπως είπε ένας αξιωματούχος, «ο Μπορέλ μπορεί να αναλάβει κάποιες πρωτοβουλίες, οι συνθήκες δεν είναι όμως κατάλληλες αυτή τη στιγμή για να κάνει συγκεκριμένα βήματα, καθώς ο Λουκασένκο απορρίπτει τον διάλογο».

Αντί λοιπόν για την ΕΕ, το βάρος για κάποιου είδους αποστολή στο Μινσκ θα μπορούσε να πέσει στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, του οποίου είναι μέλη τόσο η Λευκορωσία όσο και η Ρωσία. Μια άλλη ιδέα, που υποστηρίζεται κυρίως από τη Λιθουανία, είναι να δημιουργηθεί ένα ταμείο που θα στηρίζει τα θύματα της καταστολής. Η ΕΕ έχει όμως ρίξει ήδη αρκετά χρήματα στη Λευκορωσία. Τα τελευταία χρόνια, καθώς οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές βελτιώνονταν, η ετήσια ευρωπαϊκή βοήθεια προς τη χώρα διπλασιάστηκε, φτάνοντας τα 30 εκατομμύρια ευρώ.

Το μεγάλο ερώτημα εξακολουθεί να είναι τι θα κάνει ο Πούτιν. Και πεποίθηση των περισσοτέρων διπλωματών και αναλυτών είναι ότι, αντίθετα με την Ουκρανία, ο ρώσος πρόεδρος δεν θα στείλει προς το παρόν ρωσικές δυνάμεις στη Λευκορωσία. «Κάτι τέτοιο θα ήταν απίστευτα αντιπαραγωγικό» επισημαίνει η Τζούντι Ντέμπσεϊ από το ίδρυμα Carnegie Europe.

Tα πράγματα βέβαια μπορεί να αλλάξουν. Κι αν η Ρωσία τελικά επέμβει, αυτό θα εξελιχθεί σε μεγάλη δοκιμασία για την ΕΕ, αφού αρκετά μέλη της θα είναι αντίθετα στην επιβολή νέων κυρώσεων στη Μόσχα.