Οι προβλέψεις, οι πιθανότητες και η… ρώσικη ρουλέτα

Ο Δημοκρατικός υποψήφιος Τζο Μπάιντεν είναι το φαβορί όλων: των δημοσκοπήσεων, των αναλυτών, ακόμα και των γραφείων στοιχημάτων. Αρκεί όμως να θυμηθούμε ότι πριν από τέσσερα χρόνια, το 2016, την αντίστοιχη θέση κατείχε η Χίλαρι Κλίντον για να διαπιστώσουμε ότι το να είναι το φαβορί δεν σημαίνει και ότι θα κερδίσει την προεδρική εκλογή.

Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες. Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε το 2020 έχοντας την Ιστορία υπέρ του, καθώς ήταν ένας πρόεδρος που ζητούσε επανεκλογή με την οικονομία σε ανάπτυξη – κάτι που παραδοσιακά τον έφερνε σε προνομιακή θέση. Ομως αυτό το πλεονέκτημα αφανίστηκε από την πανδημία που σκοτώνει 1.000 Αμερικανούς κάθε μέρα και έχει προκαλέσει οικονομική κρίση με απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Τραμπ παρέμεινε μπροστά στις δημοσκοπήσεις μέχρι τον Μάρτιο, όταν ο κορωνοϊός ξεκίνησε την επέκτασή του και οι Δημοκρατικές προκριματικές εκλογές ανέδειξαν τον Μπάιντεν, τον αντίπαλο που φοβόταν περισσότερο. Τέσσερις μήνες αργότερα, ο υποψήφιος των Δημοκρατικών προηγείται σταθερά στις δημοσκοπήσεις με 6-7 ποσοστιαίες μονάδες.

Η διαφορά των δύο διεκδικητών του Λευκού Οίκου είναι σημαντική, αλλά όχι και μη αναστρέψιμη. Πρώτον, διότι έχουμε ακόμα τρεις μήνες μέχρι τις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Δεύτερον, επειδή το αποτέλεσμα μιας ψηφοφορίας παραμένει ανοικτό μέχρι την τελευταία ημέρα, καθώς δεν λείπουν οι εκπλήξεις. Και τρίτον, επειδή το 2020 δεν είναι μια συνηθισμένη χρονιά. Δεν υπάρχουν αλάνθαστοι αναλυτές ή αλγόριθμοι που να μπορούν να προβλέψουν με απόλυτη σιγουριά τον νικητή, αλλά ούτε μπορούμε να πούμε πως οι εκλογές είναι απολύτως απρόβλεπτες. Υπάρχουν πιθανότητες.

Η πρόβλεψη που φαίνεται πιο αξιόπιστη είναι εκείνη που λέει πως ο Μπάιντεν έχει 72% πιθανότητες να κερδίσει και ο Τραμπ μόλις 28%. Αυτή είναι η πρόβλεψη του μαθηματικού μοντέλου που βασίζεται σε όλες τις δημοσιευμένες δημοσκοπήσεις του στατιστικολόγου Νέιτ Σίλβερ, που ανάρτησε στην ιστοσελίδα του 538. Ενα παρόμοιο μοντέλο του εβδομαδιαίου περιοδικού «Economist», το οποίο εκτός από δημοσκοπήσεις δίνει βάρος και σε οικονομικές μεταβλητές, ανεβάζει τις πιθανότητες του Μπάιντεν στο 88%. Αντίθετα, τα γραφεία στοιχημάτων δίνουν στον Μπάιντεν 60% και στον Τραμπ 40%, δείχνοντας την ψηφοφορία πιο αμφίρροπη.

Τι σημαίνει να έχει ο Μπάιντεν 75% πιθανότητες να νικήσει; Τι σημαίνει να έχει μία στις τέσσερις πιθανότητες ο Τραμπ να κερδίσει; Είναι οι ίδιες πιθανότητες που έχει ο Μέσι να χάσει ένα πέναλτι σε αγώνα της Μπαρτσελόνα. Μερικές φορές συμβαίνει. Δεν είναι λίγο. Γι’ αυτό κανείς δεν παίζει ρώσικη ρουλέτα. Πιθανότητες 16% να βρει τη σφαίρα δεν είναι λίγες.

Ο Τραμπ ελπίζει να συμβούν εντυπωσιακά πράγματα μέχρι τις εκλογές για να ανατρέψει τα δεδομένα. Να ανακοινώσει το εμβόλιο, να μην κινητοποιηθούν τελικά οι νέοι, η επιδημία να μειώσει πολύ τη συμμετοχή σε ιστορικό χαμηλό και τελικά εκείνος να επανεκλεγεί (ακόμα και αν χάσει τη λαϊκή ψήφο, όπως με τη Χίλαρι). Ομως μπορεί να συμβεί και το αντίθετο: ο Μπάιντεν να τα πάει πολύ καλά στα ντιμπέιτ, η οικονομία να χειροτερέψει και ο Τραμπ να συντριβεί στις κάλπες.