Το Πυροσβεστικό Σώμα και ο πολλαπλός ρόλος του

Ο Σωκράτης συμβούλευε τους δικαστές να ακούν ευγενικά,

να απαντούν με σοφία, να αναλύουν με νηφαλιότητα.

Αυτές οι δικαστικές αρετές αποτελούν επιμέρους όψεις

του καθήκοντος της επιμέλειας […]

(Κατερίνα Ν. Σακελλαροπούλου 2020)

Αρχές Δικαστικής Δεοντολογίας – Καναδάς

(Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ – διαΝΕΟσις)

Η Δικαιοσύνη εκ των πραγμάτων είναι υποχρεωμένη σε πολλές περιπτώσεις να ασχοληθεί με ειδικά θέματα της επιστήμης, της τεχνολογίας, της ιατρικής, της τέχνης κ.λπ. κυρίως ως προς τον καταλογισμό ευθυνών σε ποινικής και αστικής φύσεως ζητήματα. Ο δικαστής θα πρέπει να διαθέτει σύμφωνα με τους σχετικούς κώδικες δεοντολογίας μεταξύ των άλλων [Αρχές Bangalore 2001-2002] ικανότητα, επιμέλεια και αμεροληψία κατά την εκπλήρωση του δικαστικού λειτουργήματός του. Εκ των πραγμάτων, η ανακριτική Αρχή  όρισε για τη μεγάλη πυρκαγιά στο Μάτι ειδικό πραγματογνώμονα – υποθέτω από τη σχετική λίστα – σύμφωνα με το άρθρο 185 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Δεν γνωρίζω τα κριτήρια της επιλογής του ατόμου, ούτε τα ερωτήματα που του ετέθησαν από τον ανακριτή, ούτε φυσικά το περιεχόμενο της έκθεσης που συνέταξε. Από την μακρά όμως ενασχόλησή μου με το γνωστικό αντικείμενο της Πυροπροστασίας, έχω τη γνώμη ότι για ένα τόσο μείζονος σημασίας γεγονός η πραγματογνωμοσύνη θα έπρεπε να διεξαχθεί από μία ομάδα τουλάχιστον 5 πεπειραμένων ειδικών εμπειρογνωμόνων, επιλεγμένων από διάφορες σχετικές ειδικότητες. Η ομάδα αυτή θα ξεκινούσε από την ενδελεχή μελέτη του πολύπλοκου αυτού φαινομένου που εντάσσεται σε μεγάλες δασικές πυρκαγιές, σε περιοχές όμως οι οποίες περιλαμβάνουν και οικιστικά σύνολα [WUI] Wildland/Urban Interface. Οι πυρκαγιές αυτές προ διετίας έγιναν αντικείμενο μελέτης  του γνωστού Παγκόσμιου Οργανισμού ISO, συμπεριλαμβάνοντας και αντίστοιχες πυρκαγιές μετά από σεισμούς, εκρήξεις κ.λπ. σε αστικά κέντρα (π.χ. Ιαπωνία) και έχοντας πλέον τον τίτλο Large Open Fires.

Ισως  η εθνική τραγωδία που συνέβη πριν από δύο χρόνια στο Μάτι και οι αποκαλύψεις για τα τεκταινόμενα εντός του Πυροσβεστικού Σώματος  να ενεργοποίησαν τα αντανακλαστικά των αρμοδίων, σχετικά με τις παθογένειες της δημόσιας διοίκησης που συνεχίζονται στη χώρα μας. Τα ένστολα Πυροσβεστικά Σώματα των περισσοτέρων αναπτυγμένων χωρών έχουν ως κύριο καθήκον την πρόληψη και την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών. Δεν εμπλέκονται συνήθως σε νομοθετικό έργο (Κανονισμούς-Πρότυπα κ.λπ.) παρά μόνον συμβουλευτικά με την εμπειρία τους. Στις χώρες τις Ευρωπαϊκής Ενωσης, αλλά και εκτός αυτής (ΗΠΑ, Καναδάς, Ιαπωνία, Αυστραλία κ.α.) υφίστανται  για τα  γενικότερα επιστημονικά θέματα (Fire Science-Engineering), φορείς και Ινστιτούτα του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Φυσικά υπάρχουν στη χώρα μας αρκετοί ικανοί επιστήμονες αξιωματικοί του ΠΣ και μάλιστα δύο ανώτατες σχολές (Κηφισιά και Πτολεμαΐδα) που συμπεριλαμβάνονται στη λίστα των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Οι αξιωματικοί όμως αυτοί δεν παύουν να εκτελούν τα πάγια πυροσβεστικά τους καθήκοντα και να ακολουθούν τις διαδικασίες και ανάγκες της Υπηρεσίας σε προαγωγές, μεταθέσεις κ.λπ.

Πιστεύω ότι είναι απαραίτητο να γίνει μία ριζική μεταρρύθμιση στον τομέα της Πυροπροστασίας στη χώρα μας. Το Πυροσβεστικό Σώμα θα πρέπει να σταματήσει να ζητά ολοένα και περισσότερες αρμοδιότητες (έλεγχος μελετών πυροπροστασίας, σύνταξη νομοθεσίας με Πυροσβεστικές Διατάξεις, πυροπροστασία ιστορικών-παραδοσιακών κτιρίων, εγκρίσεις υλικών και συστημάτων πυροπροστασίας κ.λπ.). Είναι ανάγκη να εκσυγχρονισθεί το Σώμα, ακολουθώντας το παράδειγμα των περισσοτέρων χωρών διεθνώς.

Υπάρχει ένα ευρύ πεδίο αρμοδιοτήτων και δραστηριοτήτων στο οποίο επικεντρωνόμενο το ΠΣ θα συνεχίσει να προσφέρει ανεκτίμητες υπηρεσίες στο κοινωνικό σύνολο.

Ο Κυριάκος Κ. Παπαϊωάννου είναι ομότιμος καθηγητής τμ. Πολ. Μηχανικών ΑΠΘ