Δεν ξεριζώνονται {CR}οι νύχτες {CR}από μέσα μας

«Ζήσαμε επί 15 χρόνια έναν εμφύλιο πόλεμο: χιλιάδες εξαφανίσεις και νεκροί, χιλιάδες άστεγοι και εξόριστοι. Πάνω στη χώρα των κέδρων συγκρούονται εδώ και χρόνια πολλά κράτη μέσω αντιπροσώπων». Ο διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου του Λιβάνου Γουαζντί Μουαγάντ θρηνεί για τη χώρα του μετά την έκρηξη στη Βηρυτό. «Δεν έμεινε τίποτα». Από αυτό το τίποτα ελπίζει πως θα αναγεννηθεί η χώρα του. Παρά την οργή που τον κατακλύζει. «Οπως η Ηλέκτρα του Σοφοκλή, αναρωτιόμαστε: πού είναι η οργή των θεών μπροστά σε τόση αδικία;».

Η ιστορία της διοργάνωσης «Ελευσίνα 2021 – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2021» είναι πολύπαθη. Η ανακοίνωση του ονόματος του Μιχαήλ Μαρμαρινού στη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή δημιουργεί ελπίδες. Πώς αντιμετωπίζει την πρόκληση; «Υπάρχει μια διαίσθηση που τροφοδοτείται από τις αόρατες δυνάμεις της πόλης. Η προοπτική της Ελευσίνας είναι ένα πληθυντικό έργο, σαν χορικό τραγωδίας». Εχει σκοπό να αξιοποιήσει καλλιτέχνες «με ελληνική ψυχή». Λίγος ο χρόνος, μεγάλο το στοίχημα.

Στα 50 του ήταν υπέρβαρος και είχε ήδη αρχίσει να παίρνει χάπια για υπέρταση. Ηταν τότε που ο γιατρός Νόρμαν Λαζάρους, καθηγητής στο King’s College του Λονδίνου, αποφάσισε να τ’ αλλάξει όλα. Αρχισε να γυμνάζεται, έχασε βάρος και σήμερα στα 84 του χρόνια οι εξετάσεις του είναι «μωρού παιδιού». Πιστεύει ότι το πώς μεγαλώνουμε εξαρτάται από εμάς και όχι μόνο από τα γονίδιά μας. Ολα μπορούν να αλλάξουν, λέει, και οι έρευνές του το αποδεικνύουν. «Τρώτε λιγότερο, κινηθείτε περισσότερο και απολαύστε ό,τι κάνετε».

Η 27χρονη Πινάρ Γκιουλτεκίν αποφοίτησε από το πανεπιστήμιό της τον Ιούλιο. Λίγο μετά ένας 32χρονος που την παρενοχλούσε τη δολοφόνησε εν ψυχρώ. Πέρυσι 474 γυναίκες δολοφονήθηκαν στην Τουρκία. Παρ’ όλα αυτά, ο πρόεδρος Ερντογάν έχει αποφασίσει να αποσύρει τη χώρα του από το πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης που προστατεύει από την έμφυλη βία.  Η Γκουλσούμ Καβ είναι επικεφαλής μιας οργάνωσης για την προστασία των γυναικών: «Τις γυναίκες στην Τουρκία τις κυνηγάνε σαν τα πουλιά. Και οι πολιτικοί απλά παρακολουθούν».

Τη δεκαετία του ’60 μετανάστευσε στη Σουηδία. Ο πατέρας του με δάκρυα στα μάτια τού είπε: «Φύγε, δεν σε χωράει η Ελλάδα». Ο Θοδωρής Καλλιφατίδης έγινε ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της Σουηδίας. Στα έργα του περιγράφει συχνά τα βιώματα των μεταναστών. «Αγάπη και ξενιτιά» λέγεται το τελευταίο του βιβλίο που κυκλοφορεί και στα ελληνικά. Ελληνας γεννιέσαι ή γίνεσαι; «Φυσικά γεννιέσαι Ελληνας, και το ίδιο φυσικά γίνεσαι Ελληνας. Το θέμα είναι τι Ελληνας γίνεσαι».

«Οι ιστορικοί του μέλλοντος θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι οι περισσότερες δυτικές χώρες αντέδρασαν πολύ αργά στην πανδημία, ενώ γνώριζαν από πολύ νωρίς ότι έρχεται». Ο Νάιαλ Φέργκιουσον, καθηγητής Ιστορίας στο Χάρβαρντ, δεν μασάει τα λόγια του. Οσο για τις κοινωνικές αλλαγές που προκαλούνται από τον κορωνοϊό, πιστεύει ότι σε 5 χρόνια θα έχουμε ξεχάσει πώς ζούσαμε το 2019. «Θα θεωρούμε ότι πάντα χρησιμοποιούσαμε μάσκες και μέναμε σπίτια μας. Θα λέμε ότι η πανδημία δεν ήταν τόσο σοβαρή, αλλά θα μας έχει αλλάξει βαθιά».