Εχουν γίνει πιο σοφές οι αγορές;

Ενα σενάριο καταστροφής στο οποίο οι δοκιμές εμβολίων COVID-19 αποτυγχάνουν και η πανδημία εξαπλώνεται εκτός ελέγχου θα κάνει το τρέχον ράλι μετοχών να φανεί ως περίπτωση παράλογης υπερβολής. Αλλά το χειρότερο σενάριο δεν είναι απαραίτητα το πιο πιθανό και οι απαισιόδοξοι επενδυτές δεν έχουν εξετάσει επαρκώς την πιθανότητα μόνιμων θετικών αλλαγών από τις εξελίξεις.

Οσοι είναι πιο απαισιόδοξοι δεν κάνουν λάθος να θέτουν σκληρά ερωτήματα σχετικά με τις επιπτώσεις της κρίσης. Ποιος θα αναλάβει το κόστος τόσων εμπορικών κτιρίων που ενδέχεται να μην επιστρέψουν σε πλήρη χωρητικότητα για χρόνια; Παρά την προφανή επιτυχία των πολιτικών στη μείωση της πιθανότητας μιας άλλης οικονομικής πλησιέστερης κατάρρευσης όπως του 2008, θα μπορούσε η κατάρρευση εμπορικών ακινήτων στα αστικά κέντρα του κόσμου να γίνει ο επόμενος καταστροφικός κίνδυνος; Ποιος θα πληρώσει για το τεράστιο κόστος των δημοσιονομικών προγραμμάτων για τη στήριξη των οικονομιών μας; Ομως τι γίνεται με τις μόνιμες αλλαγές προς το καλύτερο; Μια πιθανή θετική εξέλιξη σε αυτή την κρίση είναι ότι μπορεί τελικά να μας ωθήσει να αγκαλιάσουμε τα οφέλη που έπρεπε να προσφέρουν ο φορητός υπολογιστής και το κινητό τηλέφωνο πριν από χρόνια. Ισως θα μειώσει σε μεγάλο βαθμό όλον τον χρόνο που σπαταλάται σε μετακινήσεις και στην κίνηση, επεκτείνοντας έτσι τον χρόνο για την οικογένεια, τους φίλους, τα καθήκοντα του σπιτιού και ούτω καθεξής. Ισως τελικά να οδηγήσει σε αύξηση της παραγωγικότητας του τομέα των υπηρεσιών.

Ηδη πολλές από τις μεγάλες κοινωνικές μας προκλήσεις ξαφνικά δεν φαίνονται τόσο τρομακτικές όσο κάποτε. Σε όλον τον κόσμο οι κυβερνήσεις έχουν ενθαρρυνθεί από τον επείγοντα χαρακτήρα της τρέχουσας κρίσης να υιοθετήσουν νέες πολιτικές και επενδύσεις ως απάντηση στην κλιματική αλλαγή. Πολλοί έχουν επίσης αναγνωρίσει την ανάγκη για πιο ισχυρά συστήματα υγείας. Γνωρίζω ότι έχουν δημιουργηθεί πολλά κίνητρα για την εξεύρεση λύσεων σε επικείμενα προβλήματα, τα οποία υποδηλώνουν ότι έχουμε ξυπνήσει από έναν επικίνδυνο στροβιλισμό.

Καθώς οι ζεστές μέρες του καλοκαιριού υποχωρούν στις πιο μικρές ημέρες του φθινοπώρου, τα απαισιόδοξα και αισιόδοξα σενάρια που περιγράφονται παραπάνω θα είναι και τα δύο μεγάλα στην αγορά. Εξ ορισμού, η σταθερή άνοδος των χρηματοπιστωτικών αγορών καθιστά δυσκολότερο να δικαιολογηθεί νέα άνοδος. Αλλά αν αυτό το έτος μάς έχει διδάξει κάτι, είναι ότι τίποτα δεν πρέπει να μας εκπλήσσει.

Ο Τζιμ Ο’ Νιλ είναι πρώην πρόεδρος της Goldman Sachs Asset Management και πρώην υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας. Είναι πρόεδρος της Chatham House