Το υψηλό κόστος του ισχυρού ευρώ

Η Ευρώπη βιώνει μια «καλή» κρίση. Παρά τις ζημιές που προκλήθηκαν από την πανδημία COVID-19 και την επακόλουθη ύφεση, η αντίδρασή της έχει ελαχιστοποιήσει τις ζημιές και ενίσχυσε την εμπιστοσύνη στην οικονομία. Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι θετικές ειδήσεις ενέχουν κινδύνους.

Ο συνδυασμός ανοικτής οικονομίας και εξάρτησης από τις εξαγωγές σημαίνει ότι η ευρωζώνη θα μπορούσε να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα εάν το ευρώ συνεχίσει να ενισχύεται. Οσοι πιέζουν για έναν ισχυρότερο διεθνή ρόλο για το ευρώ θα πρέπει να λάβουν υπόψη ότι ενώ μια τέτοια μετατόπιση μπορεί να είναι επιθυμητή από γεωπολιτική άποψη, οι οικονομικές επιπτώσεις είναι πιο περίπλοκες. Για μια εξαιρετικά ανοιχτή οικονομία όπως η ευρωζώνη, σίγουρα οι οικονομικές αυτές επιπτώσεις περιλαμβάνουν και σημαντικά μειονεκτήματα. Η κατάσταση είναι κάπως διαφορετική για τις ΗΠΑ, εν μέρει λόγω του παγκόσμιου ρόλου του δολαρίου. Ενώ ένα ισχυρό νόμισμα υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών και την απασχόληση, η ευπάθεια της οικονομίας των ΗΠΑ στις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών είναι περιορισμένη, επειδή δεν είναι τόσο ανοιχτή. Οπως δείχνει πρόσφατη έρευνα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η συντριπτική κυριαρχία του δολαρίου ΗΠΑ στο εμπόριο – το λεγόμενο Παράδειγμα Κυρίαρχου Νομίσματος – κάνει επίσης μεγάλη διαφορά.

Επειδή οι περισσότεροι εξαγωγείς παγκοσμίως τιμολογούν σε δολάρια, οι τιμές εξαγωγής τους παραμένουν σχετικά σταθερές, ακόμη και όταν η συναλλαγματική ισοτιμία του τοπικού νομίσματος έναντι του δολαρίου αλλάζει. Ως αποτέλεσμα, ούτε αυτές οι οικονομίες ούτε η οικονομία των ΗΠΑ φαίνεται να ωφελούνται ουσιαστικά από την υποτίμηση του τοπικού νομίσματος βραχυπρόθεσμα, ή να υποφέρουν σημαντικά από την ανατίμησή του.

Οι εξαγωγείς από την Ευρώπη αποτελούν την εξαίρεση: επειδή τείνουν να τιμολογούν σε ευρώ, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές γίνονται λιγότερο ανταγωνιστικές παντού όταν το ευρώ ανατιμάται έναντι του δολαρίου. Ενώ η υποτίμηση του δολαρίου δεν βοηθά την οικονομία των ΗΠΑ, πλήττει την Ευρώπη. Οσον αφορά την υποτίμηση του ευρώ, οι κύριοι ωφελημένοι μπορεί να είναι οι αναδυόμενες οικονομίες, αλλά μόνο εκείνες που εξάγουν βιομηχανικά προϊόντα. Οι εξαγωγείς εμπορευμάτων βιώνουν απλώς μια μείωση στα κέρδη από τις εξαγωγές. Για χρόνια, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ πιέζουν για έναν ισχυρότερο παγκόσμιο ρόλο για το ευρώ. Δεδομένης της θετικής απάντησής τους στην κρίση COVID-19, ενδέχεται να είναι έτοιμοι να πάρουν αυτό που θέλουν. Αλλά μπορεί να μην είναι πολύ καιρό να συνειδητοποιήσουν ότι κάθε τριαντάφυλλο έχει τα αγκάθια του.

Ο Ντάνιελ Γκρος είναι διευθυντής του Centre for European Policy Studies.