Από χέρι σε χέρι

Οπως είναι εύκολο να φανταστεί κανείς, είμαι – εξ ιδιότητος – αρκετά ευαίσθητος σε ζητήματα που αφορούν την «υγεία» των βιβλίων! Τουτέστιν, δεν τσακίζω τις σελίδες, δεν σπάω τις ράχες, σημειώνω με λελογισμένο και συστηματικό τρόπο με μολύβι, δεν ακουμπώ φλιτζάνια καφέ στο εξώφυλλο, και μόνο πρόσφατα ξεπέρασα την επιφύλαξη του δανεισμού (επιφύλαξη που ομολογουμένως διατηρούσα αποκλειστικά ως δανειστής).

Η κόρη μου είναι σήμερα λίγο πάνω από δυόμιση ετών – τα ευλόγως νοούμενα παραλείπονται… Φυσικά και επιθυμώ να αγαπήσει το παιδί μου τα βιβλία. Εντούτοις, δεν επιμένω σε αυτό. Αποτελεί γεγονός που ήδη συμβαίνει αυθόρμητα όπως με όλα τα παιδιά της ηλικίας της. Επίσης λόγω ιδιοσυγκρασίας και θέσης δεν πιστεύω σε αυτού του είδους την επιμονή. Φυσικά και της διαβάζω βιβλία, είναι κάτι που με ευχαριστεί και αντιλαμβάνομαι ότι αρέσει και σε εκείνη. Και λέω πού και πού και κανέναν λόγο, ότι «τα βιβλία μπορούν να γίνουν καλοί μας φίλοι», ότι «αξίζει να τα προσέχουμε όπως όλα τα πράγματά μας»… κ.λπ. Συνηθισμένα και τετριμμένα λόγια δηλαδή, που μάλλον ακούγονται εκ του αντιθέτου στα αφτιά των παιδιών…

Το ζήτημα στο οποίο γίνομαι λίγο πιο προσεκτικός είναι να της εξηγήσω με ήπιο τρόπο ότι – ανεξάρτητα από το πώς συμπεριφέρεται εκείνη στα βιβλία της – ο μπαμπάς της τα δικά του βιβλία τα αγαπάει, τα μεταχειρίζεται με φροντίδα και για εκείνον αποτελούν πολύτιμα αποκτήματα. Κάτι σαν οδόσημα ενός βίου. Περισσότερο από την επιμονή, δίδω πίστη στην καλλιέργεια της κατ’ ιδίαν αντίληψης.

Τι σημαίνουν λοιπόν τα παραπάνω; Οτι φιλοδοξώ να καταστεί η κόρη μου μια τέλεια βιβλιόφιλος ή το πλέον υπάκουο κορίτσι στην πολυκατοικία; Μακράν τούτων! Κάμποσα βιβλία στέκουν στο ράφι της ξεφυλλισμένα. Δεν όρμηξα ποτέ να της τραβήξω ένα πολύπαθο βιβλίο από τα χέρια, δεν της έβαλα τις φωνές, δεν την κατηγόρησα γι’ αυτό που έκανε. Εν ολίγοις, δεν θα την αποτρέψω ποτέ με βία από το να καταστρέψει ένα αντικείμενο που της ανήκει. Αυτό που ακολουθεί τον διαμελισμό είναι να σταθούμε και οι δυο σιωπηλοί πάνω από τις ακρωτηριασμένες σελίδες, εγώ με ελαφρά θλίψη και εκείνη με ένα πονηρό χαμόγελο προσδοκίας.

Οι σκέψεις αυτές προεκτάθηκαν στο μυαλό μου όταν, σε μια δύσκολη στιγμή, το παιδί έσχισε επιδεικτικά μπροστά μου ένα παιδικό βιβλίο που της είχα χαρίσει από τη βιβλιοθήκη μου. Ενα δώρο της συγγραφέως προς εμένα, με ιδιόχειρη αφιέρωση και τον ωραίο τίτλο: La petite fille qui marchait sur les lignes. Ενα παλιό οδόσημο κι αυτό. Η αφιέρωση ήταν: «Suivez la ligne». Η τιμωρητική εικόνα των σχισμένων σελίδων «δίπλωσε» σχεδόν στιγμιαία στο μυαλό μου με αυτό το αφοπλιστικά απλογραμμένο – σχεδόν αθώο – εδάφιο που είχα σημειώσει μελετώντας ένα βιβλίο του Μάσιμο Ρεκαλτάτι:

«Το αίτημα για πατέρα δεν αφορά πλέον πρότυπα, δόγματα, μυθικούς και αήττητους ήρωες,

ακλόνητες ιεραρχίες, δυναστική και πειθαρχική εξουσία, αλλά για πράξεις, επιλογές και πάθη,

που μπορούν να γίνουν μαρτυρία για το πώς μπορεί κανείς να σταθεί στον σημερινό κόσμο με

επιθυμία και ταυτόχρονα με ευθύνη […] …ένας πατέρας ριζικά εξανθρωπισμένος, ευάλωτος,

ανίκανος να πει ποιο είναι τελικά το νόημα της ζωής, αλλά ικανός να δείξει μέσα από τη

μαρτυρία του προσωπικού του βίου ότι η ζωή μπορεί να έχει νόημα».¹

Πάνω από το τραυματισμένο βιβλίο, έπρεπε να ομολογήσω ότι έτσι ήταν. Οτι δεν υφίσταται ηθικός νόμος και καταλογισμός μπροστά στην επιθυμία του παιδιού. Οτι δεν είχε σημασία το δίκαιο και το άδικο. Οτι δεν είχε νόημα ο διάλογος και η αμοιβαία κατανόηση. Οτι οφείλω να αναγνωρίσω την επιθυμία του παιδιού ως κάτι μη αποκωδικοποιήσιμο. Οτι ήμουν διπλά λυπημένος. Και το σχισμένο βιβλίο ήταν η μισή λύπη.

Παρεμπιπτόντως, κράτησα τις σχισμένες σελίδες με σκοπό να τις κολλήσω ξανά στη θέση τους. Κι όμως, στην πρόσφατη μετακόμιση, το βιβλίο μυστηριωδώς εξαφανίστηκε! Βρήκα μόνο τα κομμένα χαρτιά φυλαγμένα σε μια ζελατίνα. Ισως είναι καλύτερα έτσι. Ισως να σημαίνει κάτι. Μπορεί, πάλι, να παραγγείλω το βιβλίο από το Διαδίκτυο και να φυλάξω εκεί μέσα τα απομεινάρια του προσωπικού μου αντιτύπου. Μοιάζει πιο ωραία αυτή η εκδοχή. Ενα πιο αισιόδοξο, καινούργιο, οδόσημο.

Με εκείνη την παλιά φίλη έχουμε χάσει πολλά χρόνια την επαφή. Σώθηκε, όμως, σχισμένη η σελίδα της αφιέρωσης.

¹ Massimo Recaltati, «Το σύμπλεγμα του Τηλέμαχου – Γονείς και παιδιά μετά τη δύση του πατέρα», μτφ. Αννα Πλεύρη και Γιοβάνα Βεσσαλά, Εκδόσεις Κέλευθος, Αθήνα, 2016, Σελ. 14.

Ο Χρήστος Χρυσόπουλος είναι συγγραφέας. To πλέον πρόσφατο μυθιστόρημά του με τίτλο «Aλμα» (2019) κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Νεφέλη