Ο κορωνοϊός, η Ευρώπη και το Ταμείο Ανάπτυξης

Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ντέιβιντ Μάλπας σε πρόσφατη συνέντευξή του στο AFP ανέφερε ότι λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού, οι χώρες αντιμετωπίζουν τη χειρότερη ύφεση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.  Οι «τυχερές» οικονομίες των πιο προηγμένων χωρών θα παρουσιάσουν μεγάλη ύφεση αλλά οι φτωχότερες  χώρες θα αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο της απόλυτης εξαθλίωσης και των θανάτων από πείνα καθώς η επισιτιστική κρίση σε οικονομίες που ήταν ήδη κοντά στο όριο της φτώχειας πριν από την πανδημία θα είναι τεράστια.

Ακόμα όμως και στον τυχερό δυτικό κόσμο οι διαφορετικές αντιδράσεις των χωρών στην πανδημία αποτυπώνονται τόσο στον αριθμό των θυμάτων και των κρουσμάτων όσο και στους ρυθμούς ανάκαμψης των οικονομιών τους.

Συγκριτικά με τις ΗΠΑ η Ευρώπη τα πήγε συνολικά πολύ καλύτερα, γιατί φαίνεται να ενήργησε πιο αποτελεσματικά τόσο στην αντιμετώπιση του ιού όσο και στην στήριξη των οικονομιών των κρατών – μελών της.

Η επιπολαιότητα και ο άκρατος λαϊκισμός του Ντόναλντ Τραμπ, η εμμονή του στην αμφισβήτηση των ειδικών, άφησε τις ΗΠΑ απροετοίμαστες, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή οι νεκροί του κορωνοϊού να ξεπερνούν τις 160.000, ενώ η αμερικανική οικονομία έχει βυθιστεί σε μια πρωτοφανή οικονομική κρίση.

Οι νέες αιτήσεις για επιδόματα ανεργίας στις ΗΠΑ αυξήθηκαν, φθάνοντας το 1,43 εκατομμύριο, αριθμός που υπερβαίνει τις προβλέψεις των αναλυτών. Όλ’ αυτά ενώ από τον Μάρτιο έχουν τεθεί σε εφαρμογή πάνω από 10 προγράμματα στήριξης της αμερικανικής οικονομίας.

Η ΕΕ όλα τα προηγούμενα χρόνια αντιμετώπισε διαδοχικές κρίσεις (χρηματοπιστωτική πριν από περίπου μία δεκαετία, προσφυγική, Brexit..).

Ετσι αυτή τη φορά η «άτολμη» και «αργή» Ευρώπη κινήθηκε ταχύτερα και αποφασιστικά.

Η πρωτόγνωρη αυτή κρίση απέδειξε τον σημαντικό ρόλο  του κράτους κοινωνικής πρόνοιας  και των ισχυρών συστημάτων υγείας, κάτι που οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν.

Οπως αναφέρεται σε Policy Brief από το Centre for European Reform (CER), τα κράτη με γενναία κρατική χρηματοδότηση, όπως τα ευρωπαϊκά, φαίνεται να παρέχουν ένα καλύτερο δίχτυ ασφαλείας τόσο στους εργαζομένους όσο και σε εκείνους που νόσησαν από τον ιό.

Τα προγράμματα επιδότησης μισθών, όπως το Kurzarbeit και η Συν-εργασία στην Ελλάδα, βοήθησαν ώστε να αποτραπούν οι απολύσεις.

Ο ιστορικός συμβιβασμός για το Ταμείο Ανάκαμψης (Ευρώπη της Νέας Γενιάς) χωρίς να είναι τέλειος, όπως άλλωστε οποιοσδήποτε συμβιβασμός, είναι αναμφίβολα θετικό γεγονός.

Στη μετά Covid εποχή, με τις παγκόσμιες μετατοπίσεις ισχύος και τον αυξημένο παγκόσμιο ανταγωνισμό, είναι απαραίτητο για την Ευρωπαϊκή Ενωση να παραμείνει βασικός παίκτης και για να συμβεί αυτό είναι θεμελιώδες για την Ενωση να είναι οικονομικά και πολιτικά ενωμένη.

Οι μεταφορές μεταξύ των κρατών – μελών θα ανέλθουν σε 2,8% του ετήσιου ΑΕΠ και αν μεν η πανδημία δεν επιμείνει, έχουν τη δυνατότητα να ανακουφίσουν τις χώρες του Νότου, όπως η Ελλάδα, που είναι ήδη επιβαρυμένες οικονομικά από το υψηλό χρέος.

Αν η πανδημία επιμείνει και με δεδομένη τη μεγάλη εξάρτηση των χωρών του Νότου από τον τουρισμό, η κατάσταση θα δυσκολέψει περισσότερο. Με αυτή την έννοια η αυστηρή τήρηση των μέτρων προφύλαξης κατά του Covid δεν θα προστατέψει μόνο την υγεία των πολιτών αλλά και την οικονομία της χώρας, άρα και τις θέσεις εργασίας που δεν πρέπει να χαθούν λόγω επιπολαιότητας, δεδομένου ότι στην πρώτη φάση η Ελλάδα υπήρξε το παράδειγμα για πολλές άλλες χώρες ως προς την αντιμετώπιση της πανδημίας.

Η Βασιλική Σουλαδάκη είναι διεθνολόγος με μεταπτυχιακές σπουδές στις Ευρωπαϊκές και Διεθνείς Σχέσεις (ΕΚΠΑ)