Οι τρεις προκλήσεις της επόμενης ημέρας

«Με αναμμένες τις μηχανές» για την αντιστροφή της ύφεσης, τη διόρθωση των δημοσιονομικών αποκλίσεων, την ταχεία και αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων από τα ευρωπαϊκά ταμεία και τη σταδιακή άρση των φορολογικών βαρών βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Ο σχεδιασμός για την επόμενη ημέρα  περιλαμβάνει πακέτο κλιμακούμενων και κυλιόμενων μέτρων που θα θεραπεύσουν τις πληγές από την πανδημία στον παραγωγικό ιστό και σε νευραλγικούς για την ανάπτυξη κλάδους με χρήση όλων των χρηματοδοτικών εργαλείων που παρέχει το «ευρωπαϊκό πρόγραμμα Μάρσαλ». Στο πλαίσιο αυτό τα στελέχη του υπουργείου Οικονομικών αποδίδουν βαρύνουσα σημασία στη γρήγορη εισροή και απορρόφηση των κονδυλίων από τα πακέτα της Κομισιόν τα οποία αφενός θα δώσουν μεγάλες ανάσες ρευστότητας στην οικονομία και θα κινητοποιήσουν επενδύσεις και αφετέρου θα δώσουν τη δυνατότητα στη κυβέρνηση να διατηρήσει σε υψηλά στάθμη τα ταμειακά διαθέσιμα. Τον Σεπτέμβριο θα ξεκινήσει η ροή πόρων από το πρόγραμμα SURE για την επιδότηση μισθών και εισφορών που θα λειτουργήσει σαν ανάχωμα στις απολύσεις και την ανεργία, καθώς και από τα δάνεια της ΕΤΕπ. Η ισχυρότερη ωστόσο δύναμη πυρός στη μάχη για την ανάπτυξη είναι τα 32 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το βασικό ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι ο χρόνος εκταμίευσης των κονδυλίων, καθώς όσο νωρίτερα αρχίσει η εισροή τόσο πιο αποτελεσματικά και έγκαιρα θα χτυπηθεί η ύφεση και θα ενισχυθεί η δυναμική της ανάκαμψης.

Επίσης μεγάλο στοίχημα είναι η ταχύτητα απορρόφησης και η έγκαιρη αξιοποίηση των 20 δισ. ευρώ από το νέο ΕΣΠΑ ώστε να αποφευχθούν διαχειριστικές παθογένειες, αγκυλώσεις και σπατάλες του παρελθόντος που «κόστισαν ακριβά» στην Ελλάδα. Κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι συνολικά το ευρωπαϊκό πακέτο μπορεί να δώσει μία ώθηση 2%-2,2% ετησίως στο ΑΕΠ και να προσφέρει μια χρυσή ευκαιρία για δυναμική επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά «θα πρέπει να αποδυθούμε σε έναν αγώνα δρόμου προκειμένου μέχρι τον Οκτώβριο να έχουμε έτοιμο το «εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας», με συγκεκριμένους μεταρρυθμιστικούς και επενδυτικούς στόχους για τη διετία 2021-2022 που αποτελεί προϋπόθεση για να δοθεί το πράσινο φως της χρηματοδότησης από την Κομισιόν».

Στο δημοσιονομικό μέτωπο η αντιστροφή του εκτροχιασμού είναι μεγάλη πρόκληση. Ο προϋπολογισμός κινείται σε «αχαρτογράφητα νερά», με τις τρύπες στα έσοδα να μεγαλώνουν και τις δαπάνες για τη στήριξη εργαζομένων και επιχειρήσεων να αυξάνονται ραγδαία. Οι ασκήσεις που τρέχουν στο Γενικό Λογιστήριο βγάζουν φέτος δημοσιονομικό έλλειμμα-ρεκόρ, κοντά στα 14 με 15 δισ. ευρώ  και πρωτογενές έλλειμμα πάνω από το 4% του ΑΕΠ. Στο υπουργείο Οικονομικών θεωρούν ότι η κατάσταση είναι διαχειρίσιμη και αντιστρέψιμη και όπως λένε το θέμα δεν είναι η απόκλιση το 2020 αλλά οι δημοσιονομικοί κανόνες που θα ισχύσουν για το 2021 και οι οποίοι θα καθορίσουν την έκταση και την ένταση των παρεμβάσεων για τη στήριξη επιχειρήσεων, επαγγελματιών και εργαζομένων.

Πέραν των μέτρων ενίσχυσης, ψηλά στην κυβερνητική ατζέντα βρίσκεται η ενεργοποίηση του πακέτου των φοροελαφρύνσεων που θα δώσουν οξυγόνο σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις και θα σπρώξουν την οικονομία να ξεφύγει από το τέλμα. Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η σταδιακή μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για εργαζόμενους και επιχειρήσεις και σε δεύτερη φάση έρχεται το κούρεμα των φόρων με επίκεντρο το τέλος επιτηδεύματος και την εισφορά αλληλεγγύης.