Ο πόλεμος των προξενείων

Ο ήλιος δεν είχε ακόμα ανέβει χθες όταν άρχισε να κατεβαίνει η αμερικανική σημαία έξω από το προξενείο των ΗΠΑ στην Τσενγκτού. Ενα μεγάλο πλήθος, ωστόσο, είχε συγκεντρωθεί για να παρακολουθήσει. Μέχρι τις 10 το πρωί, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, οι «αρμόδιες κινεζικές Αρχές» είχαν «εισέλθει από την μπροστινή πόρτα και είχαν καταλάβει» το αμερικανικό προξενείο. Κινέζοι στρατιώτες εξασκούνταν στο βάδισμα της χήνας μπροστά του. Ομάδες εργατών με ειδικές στολές προστασίας από επικίνδυνα υλικά και αξιωματούχοι με μαύρους χαρτοφύλακες μπαινόβγαιναν στο κτίριο. Κομμάτια γκρίζου υφάσματος κρεμάστηκαν πάνω από τις πινακίδες που ταυτοποιούσαν το μέχρι πρότινος προξενείο των ΗΠΑ. Βήμα βήμα, χτύπημα το χτύπημα, ΗΠΑ και Κίνα ξηλώνουν δεκαετίες πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής συνεργασίας, ανοίγοντας τον δρόμο σε μία νέα εποχή αντιπαράθεσης, διαμορφωμένη από τα γεράκια των δύο πλευρών.

Τον αποκαλούν «ο πόλεμος των προξενείων», έρχεται όμως να προστεθεί σε μία σειρά από σημεία τριβής, από τη Huawei και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Σιντζιάνγκ μέχρι το Χονγκ Κονγκ και τις διεκδικήσεις του Πεκίνου στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας. Ο «πόλεμος» ξέσπασε, σε κάθε περίπτωση, την περασμένη Τρίτη, όταν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ διέταξε την Κίνα να κλείσει εντός 72 ωρών το προξενείο της στο Χιούστον του Τέξας, μία πόλη που αποτελεί παγκόσμιο κόμβο για την ιατρική και τη βιολογική έρευνα, κατηγορώντας το Πεκίνο ότι το χρησιμοποιούσε ως κέντρο κατασκοπίας και κλοπής πνευματικών δικαιωμάτων. Η εντολή είχε ως αποτέλεσμα να σπεύσουν κινέζοι διπλωμάτες να κάψουν έγγραφα στο προαύλιο του προξενείου. Ως αντίποινα, το Πεκίνο διέταξε την Παρασκευή τις ΗΠΑ να κλείσουν εντός 72 ωρών το προξενείο τους στην πόλη Τσενγκτού, το ένα από τα πέντε που διατηρούν στην ηπειρωτική Κίνα, πέραν της πρεσβείας τους στο Πεκίνο και ενός ακόμα προξενείου στο Χονγκ Κονγκ. Την επομένη, το Σάββατο, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών κατήγγειλε αυτό που χαρακτήρισε ως «παραβίαση» του προξενείου του Χιούστον από αξιωματούχους των αμερικανικών υπηρεσιών επιβολής του νόμου το απόγευμα της Παρασκευής.

Στο μεταξύ, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης είχε ανακοινώσει την απαγγελία κατηγοριών εις βάρος τεσσάρων μελών του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού επειδή είπαν ψέματα για τη θέση τους ώστε να επιχειρούν ως μυστικοί πράκτορες στις ΗΠΑ. Και οι τέσσερις έχουν συλληφθεί. Η μία, η Τανγκ Ζουάν, φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, πυροδότησε ένα μίνι διπλωματικό επεισόδιο όταν αναζήτησε καταφύγιο στο προξενείο της Κίνας στο Σαν Φρανσίσκο, το βράδυ της Πέμπτης ωστόσο συνελήφθη. «Οφείλουμε να παραδεχθούμε μία σκληρή αλήθεια η οποία πρέπει να μας καθοδηγήσει τα επόμενα χρόνια και δεκαετίες: ότι αν θέλουμε να έχουμε έναν ελεύθερο 21ο αιώνα, και όχι τον κινεζικό αιώνα που ονειρεύεται ο Σι Τζινπίνγκ, τότε η παλιά προσέγγιση της τυφλής δέσμευσης με την Κίνα απλώς δεν θα το καταφέρει» διακήρυξε την ίδια εκείνη μέρα ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο. Το διπλωματικό άνοιγμα στην Κίνα που ενορχήστρωσε πριν από σχεδόν μισό αιώνα ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον υπονόμευσε τελικά – πρόσθεσε ο ίδιος – τα αμερικανικά συμφέροντα. Οι σινοαμερικανικές σχέσεις, κατέληξε, πρέπει εφεξής να βασιστούν στην αρχή της «δυσπιστίας και της εξακρίβωσης».

Οπως θυμίζουν οι «New York Times», ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει επανειλημμένως τον θαυμασμό του για τον «πολύ, πολύ καλό φίλο» του, Σι Τζινπίνγκ. Με τις αμερικανικές προεδρικές εκλογές, ωστόσο, να πλησιάζουν, και τις δημοσκοπήσεις να τον αποκαρδιώνουν, έχει επανέλθει στο «ξυλοκόπημα» της Κίνας, όπως έκανε και το 2016, κατηγορώντας το Πεκίνο για την πανδημία: στην πραγματικότητα, η προεκλογική του ομάδα έχει κάνει την επιθετική ρητορική κατά της Κίνας ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής της, θεωρώντας πως αυτό θα κινητοποιήσει τους ψηφοφόρους. Και είναι ορατός πλέον ο κίνδυνος να έχει η επιλογή αυτή συνέπειες δύσκολα αναστρέψιμες, ακόμα και αν κερδίσει ο Τζο Μπάιντεν τις εκλογές του Νοεμβρίου.

Εθνικιστικό σόου με κινεζικές σημαίες

Ενα εθνικιστικό σόου είχε στηθεί έξω από το κλειστό, πλέον, προξενείο των ΗΠΑ στην Τσενγκτού όλο το Σαββατοκύριακο. Ηχηρές αποδοκιμασίες υψώθηκαν από το συγκεντρωμένο πλήθος που έβγαζε φωτογραφίες και ανέμιζε κινεζικές σημαίες ενόσω ένα λεωφορείο με φιμέ τζάμια εγκατέλειπε το προξενείο την Κυριακή. Κάτω από το τελευταίο ποστάρισμα του προξενείου στο Weibo, εκατοντάδες χρήστες άφησαν μηνύματα του τύπου «Μαζέψτε τα πράγματά σας και άντε να χαθείτε, Γιάνκηδες». Οι κινέζοι εθνικιστές ζητούν να κλείσει τώρα και το προξενείο των ΗΠΑ στο Χονγκ Κονγκ.