Ιστορία

Ρόντρικ Μπίτον

Ελλάδα: Βιογραφία
ενός σύγχρονου έθνους

Μτφ.: Μενέλαος Αστερίου

Πατάκη, 2020, σ. 574

Τιμή: 20,61 ευρώ

Ο εξαιρετικός βρετανός καθηγητής μάς έδωσε τα επιστημονικά διαπιστευτήριά του αλλά και αυτά της αγάπης του προς την Ελλάδα και τους Ελληνες με τα έργα του που αφορούσαν την εξέλιξη της μεσαιωνικής και της νεοελληνικής λογοτεχνίας και κουλτούρας. Εδώ μας αποκαλύπτεται και ως ένας βαθύτατος γνώστης της ελληνικής ιστορίας των τελευταίων τριακοσίων ετών. Με επιστημονική στοχοπροσήλωση αλλά και πάθος παρακολουθεί τις άλλοτε επιτυχείς και άλλοτε αποτυχημένες προσπάθειες εκσυγχρονισμού του ελληνικού έθνους-κράτους. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο βάρος που κουβαλά ένα έθνος που είναι υποχρεωμένο να επικαλείται δύο προγόνους: την Αρχαιότητα και το Βυζάντιο. Δύο πρόγονοι που παίζουν μεγάλο ρόλο στην οριοθέτηση του ελληνικού έθνους ανάμεσα στη Δύση και στην Ανατολή. Είναι λοιπόν η Ελλάδα ο τόπος που η Ανατολή συναντά τη Δύση; Οι πολύπλευρες απαντήσεις του ακολουθούν τη διαδρομή αυτού του έθνους-κράτους από το 1797-1821 όπου φυτεύεται και ο σπόρος της ελευθερίας του, περνά από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, διατρέχει την κρατική συγκρότηση του νέου Ελληνισμού στον 19ο αιώνα, την εδαφική του διεύρυνση αλλά και τον διχασμό του στις αρχές του 20ού αιώνα, την κατάρρευση της Κατοχής και του Εμφυλίου, την περίοδο του αμερικανικού προστατευτισμού έως την περίοδο της ευρωπαϊκής του ενηλικίωσης (1974-2004) για να καταλήξει στην κρίση της μέσης ηλικίας του (2004). Πολύτιμα μαθήματα ελληνικής εθνικής αυτογνωσίας από έναν Βρετανό στην εποχή των εθνικισμών και του κρυφού ρατσισμού του «all lives matter».

Νίκος Παπαναστασίου

Αντίσταση από μικροφώνου

Ο Παύλος Μπακογιάννης απέναντι
στη δικτατορία των συνταγματαρχών

Εκδόσεις Παπαδόπουλος, 2020, σ. 311

Τιμή: 15,30 ευρώ

Σε μια εποχή που το εκκρεμές κινείται από το «αλήτες, ρουφιάνοι, δημοσιογράφοι» στα σποτ που πέφτουν λεφτά για τους «πουλημένους» δημοσιογράφους και σε μια περίοδο που ο ατεκμηρίωτος και ανεξέλεγκτος λόγος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προβάλλει αξιώσεις πραγματικής δημοσιογραφίας, έρχεται αυτό εδώ το βιβλίο για να καταδείξει τι είναι Δημοσιογραφία. Ο αείμνηστος Παύλος Μπακογιάννης, ο δημοσιογράφος της εθνικής συμφιλίωσης, πριν πέσει θύμα του μίσους, είχε αγωνιστεί από τη θέση του στο Ελληνικό Πρόγραμμα της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας κατά της χούντας και των ανθρώπων της. Ο λέκτορας και συγγραφέας μάς αποκαλύπτει εδώ έναν δημοσιογράφο που τίμησε και το λειτούργημά του αλλά και την πολιτική στον λίγο χρόνο που του άφησε το μίσος για να το κάνει. Ο Παύλος Μπακογιάννης αγωνίζεται τόσο κατά της χούντας από το ραδιόφωνο του Μονάχου, όσο όμως και κατά εκείνων των γερμανών πολιτικών και διπλωματών που επεδείκνυαν σχετική «ευελιξία» απέναντι στους απριλιανούς δικτάτορες. Αυτός δεν διστάζει να προασπίζεται τη δημοκρατία, ακόμα και όταν αυτή τού βάζει εμπόδια. Στο βιβλίο όμως προβάλλεται και η πλευρά του Μπακογιάννη ως υπερασπιστή όλων των μεταναστών ανεξαρτήτως εθνικότητας και τρόπου έλευσης στη Γερμανία. Να το λέμε και να το ξέρουμε και αυτό στους αντιμεταναστευτικούς καιρούς που ζούμε.

Ανδρέας Μπουρούτης

Ολοκαύτωμα στη Θεσσαλονίκη

Η ιταλική στάση και οι Εβραίοι μαθητές του Ουμπέρτο Πρίμο

Αλεξάνδρεια, 2020, σ. 264

Προλογικό σημείωμα: Ρένα Μόλχο

Τιμή: 19 ευυρώ

Πριν από το ξέσπασμα του πολέμου ζούσαν στη Θεσσαλονίκη περισσότεροι από 50.000 Εβραίοι, πολλοί εκ των οποίων είχαν διατηρήσει την ιταλική υπηκοότητα. Στο πρώτο μέρος του βιβλίου εξετάζεται η σχέση των Ιταλών με ένα μέρος της εβραϊκής κοινότητας μέχρι το ξέσπασμα του πολέμου. Εκεί παρουσιάζονται οι αμφιλεγόμενες πολιτικές και πρακτικές των ιταλών διπλωματών για τη διάσωση ορισμένων από αυτούς τον Μάρτιο του 1943. Στο δεύτερο μέρος καταγράφονται οι προσπάθειες για τη σωτηρία δέκα εβραίων μαθητών της Θεσσαλονίκης και ενός «Δίκαιου των Εθνών», του δικηγόρου Δημήτρη Σπηλιάκου. Το μεγάλο ερώτημα που διαπερνά εγκάρσια όλο το έργο είναι το κατά πόσο μπορούν μερικές «καλές πράξεις» να σβήσουν τον αντισημιτισμό τόσο πολλών και για τόσο πολλά χρόνια.

Φοίβος Ι. Ιωαννίδης

Μια ζωή γεμάτη

Καστανιώτη, 2020, σ. 541

Τιμή: 18 ευρώ

Το πέρασμα του Φοίβου Ιωαννίδη από την πολιτική ζωή του τόπου άφησε πάνω στο πολιτικό μας σύστημα τα ίχνη της μετριοπάθειας αλλά και του πάθους για μια καλύτερη ζωή για όλους. Ο ευγενής πολιτικός αυτοβιογραφείται και αποκαλύπτει πτυχές της πολιτικής ζωής του τόπου. Κινείται από τα παιδικά του χρόνια στην Κρήτη, την κρητική αντίσταση και τη δολοφονία από τους ναζί του πατέρα του. Μεγαλωμένος με υψηλά ιδανικά συνδέεται με την προτεραιότητα της Δημοκρατίας και μένει πιστός σε αυτά καθ’ όλες τις φάσεις του πολιτικού του βίου: είσοδος στην πολιτική το 1960, αντίσταση και φυλάκισή του στη Χούντα και οι πολιτικές του περιπέτειες στη Μεταπολίτευση. Η ζωή του με προσωπικότητες όπως ο Γεώργιος και ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ο Κώστας Σημίτης, ο Λεωνίδας Κύρκος, ο Μίκης, ο Μάνος, ψηφίδες μιας γεμάτης ζωής. Και όλα αυτά χωρίς ίχνος έπαρσης και αλαζονείας, με χαμόγελο, όπως είναι ο ίδιος στην πραγματική του ζωή.

Λουκιανός Χασιώτης

«Γεια σας, εγγλεζάκια!»

Βρετανοί στρατιώτες
στην Ελλάδα (1941- 1945)

Μεταίχμιο, 2020, σ. 390

Τιμή: 18,80 ευρώ

Οι βρετανοί στρατιώτες που υπηρέτησαν στην Ελλάδα δεν είχαν αναλάβει να παίξουν μόνο στρατιωτικούς ρόλους. Σε αυτό το βιβλίο ο επίκουρος καθηγητής Ιστορίας γράφει για ένα θέμα από αυτή την περίοδο που έχει μελετηθεί ελάχιστα. Τι έκαναν οι βρετανοί στρατιώτες στην Ελλάδα κατά τη γερμανική κατοχή αλλά και στον Πρώτο Εμφύλιο, όταν δεν πολεμούσαν; Με σκωπτικό και διασκεδαστικό τρόπο, χωρίς να παραμελεί την επιστημονική γραφή, ο συγγραφέας συλλέγει και καταθέτει τις προσωπικές μαρτυρίες των βρετανών στρατιωτών (προσωπική αλληλογραφία, ημερολόγια, αναμνήσεις), σε συνδυασμό µε υπηρεσιακές εκθέσεις, βρετανικές εκδόσεις, εφημερίδες της εποχής και άλλες πηγές, για να αναδείξει πέραν των στρατιωτικών στόχων και τους ευρύτερους πολιτισμικούς, κοινωνικούς και ανθρωπιστικούς ρόλους που άσκησαν «τα εγγλεζάκια». Αναδεικνύεται εδώ μια καθόλου μονοδιάστατη εικόνα αυτών των στρατιωτών που τους έλαχε να υπηρετούν στην Ελλάδα.

Θάνος M. Βερέμης:

21 ερωτήσεις &
απαντήσεις για το ’21

Μεταίχμιο, 2020, σ. 226

Τιμή: 14,40 ευρώ

Μία ακόμα εξαιρετική μελέτη του καθηγητή Θάνου Βερέμη όπου με τη μορφή ερωτήσεων και απαντήσεων αναλύονται οι σημαντικότερες στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, αλλά και οι εσωτερικές και εξωτερικές προσλαμβάνουσες για αυτήν. Μια μελέτη για τον ρόλο του εθνικισμού στη μετατροπή μιας προνεωτερικής κοινωνίας που συναντούμε στις απαρχές της παλιγγενεσίας και η οποία μετατρέπεται κατά τη δεκαετία 1821-1831 σε μια νεωτερική κοινωνία με τις αντιφάσεις του δικού της κατακερματισμού σε οικογένειες, φατρίες, δίκτυα προστασίας και τοπικούς προστάτες. Μεταξύ πολλών άλλων εδώ απαντώνται με εξαιρετικά γόνιμο και μετριοπαθή τρόπο τα χρόνια ερωτήματα της σχέσης των Ελλήνων με την αρχαιότητα, της ύπαρξης ή μη του Διαφωτισμού στην προεπαναστατική Ελλάδα, ο πραγματικός ρόλος της Εκκλησίας, των Φιλελλήνων, η σημασία των Εθνοσυνελεύσεων, οι λόγοι των ηττών της Επανάστασης. Μια γλαφυρή γραφή που δεν υπολείπεται επιστημονικής εγκυρότητας.