Editor’s choice

Mark Woolmer

Φοίνικες

Μετ. Μαρία Παπαηλιάδη, σελ. 384

ΠΕΚ, 2020

Τιμή 18 ευρώ

Οι Φοίνικες, οκτώ πόλεις όλες κι όλες στη στενή παραλιακή λωρίδα της σημερινής Νότιας Συρίας και του Λιβάνου, ανακάλυψαν το αλφάβητο, αλλά δεν άφησαν γραπτά. Αποίκισαν τη Μεσόγειο, ίδρυσαν την Καρχηδόνα, για την οποία χρειάστηκαν τρεις πόλεμοι ώσπου να την ισοπεδώσουν οι Ρωμαίοι, άφησαν εξαιρετικής λεπτότητας τεχνουργήματα, το όνομά τους ήταν και παραμένει συνώνυμο του εμπόρου. Η ανάπτυξη των ελληνικών πόλεων δημιούργησε συνεργασίες και ανταλλαγές, ως την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Τότε αρχίζει η παρακμή και χάνεται η χώρα, η γλώσσα και ο πολιτισμός, ο τρίτος σημαντικότερος μετά τους Ελληνες και τους Ρωμαίους. Ενα βιβλίο «εισαγωγής στο θέμα», τεκμηριωμένο και διαφωτιστικό.

Mark O’Connell

Ο άνθρωπος του μέλλοντος

Μτφ. Γιώργος Στάμου

Εκδ. Κλειδάριθμος, 2020, σελ. 352

Τιμή 16,60 ευρώ

Τα επιτεύγματα της επιστήμης και της τεχνολογίας προσφέρουν υποσχέσεις εξόδου από τη φυλακή του σώματος του ανθρώπου, δημιουργίας ανώτερων υπάρξεων και επέκτασης της φυσικής διάρκειας της ανθρώπινης ζωής μέχρις αθανασίας. Πρόκειται για κινήματα του λεγόμενου «διανθρωπισμού». Οι μεσσίες αυτής της «υπέρβασης» συγκροτούν ομάδες κοινών εμμονών, που ενισχύουν τη βαρύτητα των παρεμβάσεών τους στην οικονομία, στην πολιτική, στον πολιτισμό. Συνιστούν πλέον μια κρίσιμη μάζα, προσφερόμενη προς λατρεία. Πάμπολλα τα παραδείγματα ατόμων και ομάδων που εργάζονται στα όρια του απίθανου, το οποίο προσεγγίζει το πιθανό, εφόσον η χρηματοδότηση και η υποστήριξη λόγου και εικόνας περισσεύουν. Ποιος θα ψελλίσει πως τέτοια πρόοδος δεν είναι για καλό;

Νίκος Ποταμιάνος

Της αναιδείας θεάματα

ΠΕΚ, 2020, σελ. 328

Τιμή 20 ευρώ

Οι λαϊκές εκδηλώσεις στην περίοδο της Αποκριάς προβάλλουν έναν κόσμο γυρισμένο ανάποδα, που παριστάνεται με μεταμφιέσεις, παντομίμες και λογιών λογιών ελευθεριότητες. Είναι εκδηλώσεις στους δρόμους, αυτοσχεδιαζόμενες ακόμα και όταν είναι οργανωμένες. Καθώς η αστική τάξη αναπτύσσει τις κοινωνικές επιταγές της στην Αθήνα, η οποία καθορίζει και τη ζωή της περιφέρειας, η Αποκριά μετατρέπεται σε θεσμοποιημένη «γιορτή», που εγκαταλείπει τους δρόμους και λειτουργεί σε σπίτια, σε ομάδες, αποκτώντας κανόνες μακριά από την «αναίδεια» των λαϊκών εκφράσεων. Από τις απαρχές του ελληνικού κράτους ως τον Μεσοπόλεμο, το ξεφάντωμα μεταβάλλεται σε αγορά και υφίσταται κανόνες, υποχρεώσεις και όχι ανεπιτήδευτη χαρά.

Μικαέλ Φεσέλ

Υποτροπή 1938

Μτφ. Δημοσθένης Παπαδάτος – Αναγνωστόπουλος

Εκδ. Πόλις, 2020, σελ. 195

Τιμή 14 ευρώ

Ορόσημο κατά το έτος 1938 στη Γαλλία και στην Ευρώπη υπήρξε η συσσωμάτωση γεγονότων εν μέσω της κατάρρευσης των προοδευτικών κινημάτων, της ανάληψης της εξουσίας από δυνάμεις εθνικοσοσιαλισμού και της συντήρησης στο όνομα μιας τελικής λύσης, όπου η δημοκρατία είναι εξοβελισταία. Το 2018 η τρέχουσα μορφή ευρωπαϊκής δημοκρατίας υποχωρεί ενώπιον μιας δημοκρατίας «λαϊκισμού» με δικτατορικές προβολές. «Οσα προληπτικά μέτρα και αν είμαστε σε θέση να πάρουμε», συμπεραίνει ο συγγραφέας, «χάρη στα διδάγματα της Ιστορίας, είναι χρήσιμο να θυμόμαστε ότι, όταν πια κατορθώνουν να ανέλθουν στην εξουσία, οι φανατικοί αντίπαλοι της Δημοκρατίας στηρίζονται στην κληρονομιά μιας Δημοκρατίας στερημένης από τις δημοκρατικές άμυνές της».

Joseph Roth

Φράουλες

Μτφ. Μαρία Αγγελίδου

Εκδ. Αγρα, 2020, σελ. 104

Τιμή 10,50 ευρώ

Ο μεγάλος συγγραφέας που σχεδιάζει να αφοσιωθεί σε ένα σπουδαίο κατά την ενόρασή του νέο έργο και στη συνέχεια το εγκαταλείπει σε μορφή σχεδίου και παραλλαγών, πετυχαίνει να αφήσει πίσω του ένα ακατέργαστο, εκτυφλωτικό αριστούργημα, το οποίο είναι ίσως ευτυχές ότι δεν το ολοκλήρωσε. Σε λίγες σελίδες, ο Ροτ στέκεται στους τόπους και στα πρόσωπα των παιδικών του χρόνων, αφανισμένα από τον Μεγάλο Πόλεμο. Σε ελάχιστες παραγράφους του κειμένου γίνεται λόγος για φράουλες. Αυτός ο καρπός είναι όμως απόλαυση ζωής, πείσμα επιβίωσης, ένας κόσμος σε μεγέθυνση, ανισόρροπα ισορροπημένος, όχι όμως κόσμος παράλογος, ανθρώπινος μέχρις εσχάτων.

Ιμάνουελ Καντ

Τα όνειρα ενός αλαφροΐσκιωτου επεξηγημένα μέσα από τα όνειρα της μεταφυσικής

Μτφ. Στέλιος Γκαδρής

Εκδ. Εκκρεμές, 2020, σελ. 200

Τιμή 16,50 ευρώ

Ο σύγχρονος του Καντ, Εμάνουελ Σβέντενμποργκ, ισχυριζόταν ότι τα επουράνια μυστικά της Βίβλου και του Θείου Λόγου στην Αποκάλυψη, μέσω του κόσμου των πνευμάτων στη γη και των αγγέλων στον ουρανό, πρόσφεραν στον ίδιο και κατ’ επέκταση στους ανθρώπους την ευλογία να βλέπουν, να ακούν και να συναναστρέφονται πνεύματα νεκρών σε έναν επουράνιο τόπο, επισκέψιμο διά του στοχασμού και λυτρωτικό ανά πάσα στιγμή. Ο Καντ, με παιγνιώδη σοβαρότητα, δείγμα ανωτερότητας, που εύκολα εκδηλώνεται εις βάρος του ανορθολογισμού, όχι απολύτως απωθητικού, αλλά εξεταζόμενου ως προς τη διάρθρωση και την ευρηματικότητά του, υπογραμμίζει τη λυτρωτική αποδέσμευση από το «αλαφροΐσκιωτο» των δογμάτων.

Franz Kafka

Ονειρα

Μτφ. Αλεξάνδρα Ρασιδάκη

Εκδ. Αγρα, 2020, σελ. 144

Τιμή 13,50 ευρώ

Στα ημερολόγια και στις επιστολές του Κάφκα διακρίνεται βασανιστική παρουσία των ονείρων, που συνθέτουν ένα περιβάλλον ανοίκειο ατιθάσευτου λόγου και αταλάντευτα δαιδαλώδους κόσμου. Δεν είναι ο ύπνος που φέρνει τα όνειρα, είναι ο άυπνος ύπνος που διατηρεί ανατροπές της καθημερινότητας, την αναπότρεπτη εγρήγορση για τη συμβίωση με αυτή την αδιέξοδη κατάσταση, εξουθενωτική άσκηση ζωής. Υπάρχει κάτι αφύσικα φυσικό σε αυτή την ανθολογία ονείρων, υποδειγματικά υπομνηματισμένη, που είναι η καθήλωση στην υποταγή, η ενοχή ότι οι δυνάμεις του ανθρώπου κλονίζονται σε τέτοιο διαρκή αγώνα και εκμηδενίζονται. Δεν είναι οι ορατές και αόρατες Αρχές που καταδικάζουν, αλλά ο ίδιος ο άνθρωπος που αυτομεταμορφώνεται και αυτοκαταδικάζεται.