Μια παράξενη επέτειος στη σκιά δύο μεγάλων κρίσεων

Από το 1974 στο 2020: έχουν περάσει 46 χρόνια από τη Μεταπολίτευση. Ο αριθμός είναι ζυγός, αλλά πολύ κανονικός για να είναι συμβολικός. Αριθμητικά, άρα, δεν πρόκειται για καμιά πολύ σημαδιακή ημερομηνία. Κι όμως, η φετινή επέτειος είναι η πιο παράξενη απ’ όλες όσες προηγήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, ακόμα κι απ’ αυτές που έμοιαζαν ή ήταν όντως αλλαγμένες. Πόσες απ’ αυτές μας βρήκαν να φοράμε μάσκες στα σουπερμάρκετ;

Σύμφωνοι, η λιτότητα της κρίσης έφερε αλλαγές στον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα που λάμβανε η καθιερωμένη εκδήλωση του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το 2012 οι δεξιώσεις σταμάτησαν ενώ το 2015, λίγες εβδομάδες μετά το δημοψήφισμα, οι αρχηγοί βρέθηκαν στο σαλόνι του Προεδρικού για να μεταδώσουν «μήνυμα ομοψυχίας», κι ας είχαν μόλις μερικές ημέρες που είχαν σταματήσει να φωνάζουν ο ένας τον άλλον «λαϊκιστή» και «γερμανοτσολιά» (το σόου, τότε, είχε γίνει στο προαύλιο της Βουλής). Οταν οι εκδηλώσεις επανήλθαν, το 2016, τίποτα δεν θύμιζε το λαϊφστάιλ των προηγούμενων. Στο πέρασμα του χρόνου, πάντως, και ανεξάρτητα από τις δεξιώσεις, η επέτειος ήταν εκεί: μια στιγμή στην ιστορία που επέτρεπε την ανασκόπηση, που λειτουργεί ως προειδοποίηση του τι μπορεί να συμβεί αν το πολιτικό σύστημα δεν σταθεί στο ύψος των περιστάσεων. Μια υπενθύμιση για τη σημασία της συναίνεσης των πολιτικών δυνάμεων, έστω κι αν αυτή είναι συμβολική, για όση ώρα διαρκέσει η γιορτή.

Η φετινή επέτειος, που ξεκίνησε πριν από λίγες μέρες στον Ωρωπό και κορυφώνεται σήμερα, με την εκδήλωση στο Προεδρικό Μέγαρο, γίνεται στη σκιά δύο μεγάλων κρίσεων. Μιας πανδημίας που δεν επιτρέπει τα προσκλητήρια να προσπερνούν τα 500, ακόμα και για τον μεγάλο κήπο της Ηρώδου Αττικού – ένας αόρατος κίνδυνος που μπορεί πλέον να ξέρουμε πώς αντιμετωπίζεται, καμιά φορά, όμως, η μάσκα ξεχνιέται στο πιγούνι. Αραγε θα τηρούνται οι αποστάσεις στο Προεδρικό; Για την αποφυγή συνωστισμού, οι διοργανωτές φρόντισαν να μην υπάρχει μπουφές. Μαζί με τον αόρατο κίνδυνο κι ένας ορατός: μια σοβαρή ελληνοτουρκική κρίση που δεν είναι ακόμα σαφές πού και πώς θα καταλήξει, με την Αγκυρα να αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας έξω από το Καστελλόριζο. Κερασάκι στην τούρτα; Την ημέρα που το ελληνικό πολιτικό σύστημα γιορτάζει την επιστροφή της χώρας στη δημοκρατία, στην Κωνσταντινούπολη το παγκόσμιο μνημείο της Αγίας Σοφίας θα λειτουργεί για πρώτη φορά από το 1934 ως τζαμί.

ΚΑΤΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ. Δεν είναι, βέβαια, όλες οι αλλαγές άσχημες: ο οικοδεσπότης της σημερινής εκδήλωσης έχει σίγουρα κάτι διαφορετικό από τους προηγούμενους. Από τη Μεταπολίτευση ως σήμερα, ήταν άνδρας εκείνος που υποδεχόταν τους καλεσμένους στο Προεδρικό Μέγαρο. Φέτος, τα ηνία ανέλαβε μια γυναίκα, που όλα, από τις επιλογές ως τις παρεμβάσεις της, δείχνουν πως ήρθε αποφασισμένη να αλλάξει λίγο τα καθιερωμένα. Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου πριν από λίγες μέρες βρέθηκε στο στόχαστρο της τουρκικής πλευράς, ταιριάζοντας κι αυτή με την παράξενη περίοδο που διανύουμε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Αυτό που πείραξε τους γείτονες ήταν οι αναφορές της στην Αγία Σοφία ως παγκόσμιο σύμβολο. Και μαζί, η αναφορά της σε «τουρκική βαρβαρότητα» την επέτειο της τουρκικής εισβολής, η οποία, άλλωστε, λειτουργεί ακόμα ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο 1974 και στο σήμερα, τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Κύπρο.

Μια επέτειος, δύο κρίσεις, μία Πρόεδρος – τίποτα δεν έχει μείνει απόλυτα ίδιο στα χρόνια που πέρασαν. Εκτός από ένα: η δυνατότητα για αλλαγή, καλή ή κακή, δεν ήταν πάντα δεδομένη.