Το πιο λαμπρό αστέρι

Το πιο λαμπρό αστέρι

Σαν προχθές γεννήθηκε. Σαν αύριο πέθανε. Το 1996. Κι ανάμεσα σε αυτές τις δύο ημερομηνίες, 62 χρόνια λάμψης, επιτυχίας και μιας παράξενης σοφίας, βασισμένης περισσότερο σε ένα ένστικτο-υπερόπλο παρά σε γνώση. Αλλωστε, στις αρχές της δεκαετίας του 1950, τι γνώση μπορούσε να έχει σχετικά με αυτό που αργότερα είπαμε σοουμπίζ ένα εικοσάχρονο κορίτσι από το Μαρούσι. Η Αλίκη Βουγιουκλάκη. Οχι ιδιαίτερα όμορφη αλλά εκθαμβωτικά «πικάντικη» (λέξη εκείνης της εποχής). Οχι εξαιρετικά ταλαντούχα ως ηθοποιός αλλά εξοντωτικά έξυπνη και «καπάτσα» (λέξη που επίσης τείνει να εκλείψει από το σύγχρονο λεξιλόγιο).

Τι ήταν τελικά η Βουγιουκλάκη; Η πιο δημοφιλής ελληνίδα ηθοποιός; Η μεγαλύτερη σταρ της χώρας; Και τα δύο αυτά και πολλά άλλα, συν κάτι ακόμη. Η Αλίκη ήταν η προσωποποίηση (έστω και στην καλογυαλισμένη, σινεμασκόπ, τεχνικολόρ εκδοχή της) της Ελλάδας των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών. Χαριτωμένη, έξυπνη, καταφερτζού και, όταν χρειαζόταν, «μουτρού». Λίγο αυθάδης, πολύ έξω καρδιά, όταν ήταν πλούσια (στις ταινίες) ερωτευόταν φτωχούς και όταν ήταν φτωχή την ερωτεύονταν πλούσιοι. Κανείς δεν την ξεγελούσε εύκολα αλλά μπορούσε να τους ξεγελάσει όλους. Και θεωρώ λάθος αυτό που πολλοί λένε, ότι δηλαδή εκπροσώπησε τα χρόνια της αθωότητας. Η αθωότητα της «Αλίκης – Ελλάδας» ήταν το νάζι της. Αυτό δηλαδή που επιστράτευε για να καλοπιάσει τον άλλον. Το νάζι για την Αλίκη ήταν ό,τι το συρτάκι για τον Ζορμπά.

Πονηρό θηλυκό, κατεργάρα γυναίκα

Ωστόσο, πίσω από το «Ας ήταν όλη η ζωή μας σαν και σήμερα που είν’ όλα γύρω μας και όμορφα και ήμερα», πίσω από αυτό το κορίτσι που, όπως είχε πει σε συνέντευξή του, όταν το πρωτοείδε ο Γιάννης Δαλιανίδης να κατεβαίνει από ένα ταξί νόμισε ότι γέμισε φως η οδός Ακαδημίας, πίσω από τη γυναίκα που «είχε καταπιεί προβολέα», υπήρξε μια αυστηρή επαγγελματίας, σκληρή διαπραγματεύτρια και ακούραστη δουλευταρού. Πέραν τούτων, η Βουγιουκλάκη είχε τα χαρακτηριστικά πολιτικού, κυρίως σε ό,τι αφορά τον συντονισμό της με το συλλογικό ασυνείδητο του κοινού. Και ιδού ένα παράδειγμα.

Μέσα της δεκαετίας του 1980, την εποχή του έρωτά της με τον Μπονάτσο. Αρχές καλοκαιριού και επρόκειτο να πάνε στα εγκαίνια μεγάλου κλαμπ της παραλιακής. Η Αλίκη φόρεσε ένα λουλουδάτο κρουαζέ φόρεμα εκτός μόδας αλλά και εκτός αισθητικής των μπουτίκ του Κολωνακίου. Ο Βλάσης τής έβαλε τις φωνές πως ήταν «ντεμοντούρα», στα όρια του κιτς – που δεν είχε γίνει ακόμη στυλιστική άποψη – κι εμείς, η παρέα του, συμφωνήσαμε μαζί του. «Ακούστε να μαθαίνετε» μας αποστόμωσε εκείνη. «Μια χαρά τα ξέρω τα μοντέρνα και τα σικάτα. Εκεί που θα πάμε όμως θα έχει φωτογράφους. Και σε λίγες μέρες θα βγουν οι φωτογραφίες στα περιοδικά. Εάν την επομένη δεν πάνε τουλάχιστον εκατό γυναίκες απ’ όλη την Ελλάδα, από την Καστοριά έως τη Σητεία, στη μοδίστρα τους να της πούνε “Να, το φόρεμα της Αλίκης θέλω να μου ξεπατικώσεις”, θα έχω αποτύχει. Τι σόι εθνική σταρ είμαι αν δεν ταυτίζεται μαζί μου η μέση Ελληνίδα;».

Και αν δεν…

Και αν δεν πέθαινε πριν από 24 χρόνια; (Αναρωτιόμασταν πώς διατηρείται τόσο νέα και δεν συνειδητοποιούμε ότι, τελικά, πέθανε πολύ νέα.) Σήμερα θα ήταν 86 ετών. Βεβαίως ξανθιά, βεβαίως σαν να είχε καταπιεί προβολέα. Θα ήταν όμως η ανάμνηση της Λίζας Παπασταύρου. Και εμείς δεν θα μπορούσαμε να πούμε αυτό που συνειδητοποιήσαμε εκείνον τον Ιούλιο του ’96: «Αφού πέθανε η Αλίκη, θα πεθάνουμε όλοι».