Μυώδες γήρας

Οι CURE ήταν ένα θυελλώδες και λόγιο συγκρότημα του βρετανικού New Wave, με ισχυρή σκηνική  παρουσία, έξυπνο μακιγιάζ και γεροδεμένη αμφιβολία. Τους έβλεπα προχθές, γέρους, χοντρούς, κυρτούς, με τα κακομακιγιαρισμένα μάτια να ξεβάφουν από τον ιδρώτα. Οπως τα βαμμένα μαλλιά του  Ντερκ Μπόγκαρντ  στον «Θάνατο στη Βενετία» του Βισκόντι. Οι CURE και τόσοι άλλοι γεροέφηβοι, πρέπει να συντηρήσουν αυτό που τους παρήγαγε. Νεότητα και αμφιταλάντευση. Καμιά φορά και μουσική ικμάδα. Αλλοι, της αγγλικής σκηνής, συμφιλιώθηκαν με τον χρόνο, πέρασαν από τη μυώδη και γρατζουνισμένη νεότητα της ηλεκτρικής κιθάρας, στη μετριοπαθή και πιο περίπλοκη ακουστική  κιθάρα. Από τη Hard στην μπαλάντα. Από τους Van der Graaf Generator στον γλυκό και νοήμονα 70χρονο συνθέτη Πίτερ Χάμιλ, που ξέρουμε.

Το γήρας λοιπόν συνδέεται με την ηπιότητα;  Ή την επιλέγει κανείς για λόγους προφύλαξης και για να μην αναγκαστεί να διαλέξει τη γελοιότητα της κόκκινης περούκας;

Ο Καραμανλής ο πρεσβύτερος γλύκανε και εκδημοκρατίστηκε στα γεράματα; Σίγουρα ισορρόπησε, αλλά αυτό δεν ήταν παθητική εσωτερίκευση ενός δημοκρατικού τυπικού. Οι άφθονοι πολιτικοί πόροι της μεταδικτατορικής συγκυρίας, του εξασφάλισαν μια πολιτική παρατηρητικότητα. Ακριβή ρεφλέξ. Με αυτή την υψηλή αίσθηση του τάιμινγκ, μπόρεσε να «διορθώσει» τους όρους πολιτικής σύγκρουσης ή πολιτικής συμπόρευσης. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης όμως, στο γήρας του, έγινε πιο κυνικός, πιο ακονισμένος, χωρίς τον στρογγυλό, αναβλητικό, μεταθετικό λόγο της πολιτικής συνήθειας.

Ο Ανδρέας δεν  γέρασε, επέλεξε το πέρασμα από την έκρηξη σε μια βιολογική συνθήκη σχεδόν εξαΰλωσης. Η κριτική του σιγά σιγά, προσέλαβε πιο μακροσκοπικά, πιο «πανεπιστημιακά» χαρακτηριστικά. Η κάμψη δεν είναι ακριβώς, ηπιότητα.

Τρία παραδείγματα πολιτικών προσωπικοτήτων με διαφορετικού τύπου γεροντικές μεταβολές. Θέλω να πω ότι τα γερασμένα ροκάδικα όντα, που προσπαθούν να  μεταμφιεστούν στη νεότητά τους, δεν επικαλύπτουν τον χρόνο, αλλά αποκαλύπτουν τη θλιβερή έκπτωση των κανόνων. Στην τέχνη, όμως, παραδόξως, μπορεί κανείς στα 70, στα 80 του, να είναι μεν η καρικατούρα των 20 χρόνων του, αλλά να παραμένει σημαντικός δημιουργός. Η τέχνη αντέχει και την ευτέλεια. Ασε που στη μαζική τέχνη, γερνάει και το κοινό μαζί με τον καλλιτέχνη. Σείονται, φοράνε στους χοντρούς σβέρκους κάτι κόκκινα μαντίλια, τέλειοι προγάστορες απ΄ τα πολλά χρόνια μπύρας.

Η πολιτική κάνει τον άνθρωπο επιδειξιομανή  αλλά πιο αυτοσυντηρητικό, πιο φροντισμένο. Σε ολόκληρη τη ζωή του κινδυνεύει πολύ, από τα πάντα. Γιατί ο ίδιος «είναι» τα πάντα, προβάλλονται πάνω του τα πάντα. Μπορεί στη στιγμή του κατακλυσμού, να τον παραλάβουν και να τον τσακίσουν. Να του καταστρέψουν την υστεροφημία. Οταν δεν έχει χρόνο να διορθώσει. (Αν βέβαια επενδύει στην  υστεροφημία).

Τα πολλά τελευταία χρόνια οι εξωπολιτικοί λόγοι κυριαρχούν στην πολιτική εξουδετέρωση κάποιου. Για άγνωστους λόγους, ο κλονισμός ενός ηθικού στερεότυπου αποτελεί εργαλείο πολιτικής καταστροφής. Πρόκειται για «πολιτικοποίηση» κανόνων ενός πουριτανισμού (και όχι ηθικής), που φορτώνει με λαθραίο νόημα την ηθική, αλλά απογυμνώνει και την πολιτική. Ο δομημένος πόθος αποκαθήλωσης, γίνεται ο  δημιουργός αξιών.