Το ασήκωτο βάρος ενός δεύτερου lockdown

Οι ειδικοί το φωνάζουν μέρες τώρα: Η COVID-19 είναι εδώ, ο κίνδυνος δεν έχει περάσει. Οι επιστήμονες που βγαίνουν στα κανάλια ζητούν επιτακτικά να γίνει υποχρεωτική η χρήση της μάσκας σε κλειστούς χώρους. Ο εθνικός μας λοιμωξιολόγος Σωτήρης Τσιόδρας το δηλώνει με συμβολικές κινήσεις – φορώντας μάσκα στο Μαξίμου όταν μόνο ένας ακόμα γύρω από το τραπέζι των συσκέψεων έχει μύτη και στόμα καλυμμένα. Ο Ηλίας Μόσιαλος ποστάρει σχεδόν καθημερινά πως η παλιά μας καθημερινότητα θα πρέπει να επιστρέψει αφού βρεθούν «επαρκείς θεραπείες και αποτελεσματικά εμβόλια».

Ολοι λοιπόν όσοι καθόρισαν με τις εισηγήσεις τους τη στάση της ελληνικής πολιτείας όταν ξεσπούσε το πρώτο κύμα της πανδημίας προειδοποιούν για τις αρνητικές συνέπειες που θα έχει στον δείκτη R0 η χαλάρωση της εφαρμογής των μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης. Κι όμως, η κυβέρνηση αυτή τη φορά μοιάζει να μην τους ακούει. Για να ακριβολογούμε, δείχνει να σταθμίζει δύο και τρεις φορές τις συστάσεις τους με τις επιπτώσεις που εκείνες ενδέχεται να έχουν στην οικονομία – αλλά και με το πολιτικό κόστος της εφαρμογής τους. Οι ημέρες που χρειάστηκαν ώσπου να υπογραφεί η ΚΥΑ για την απαγόρευση των πανηγυριών είναι το πιο ενδεικτικό παράδειγμα.

Τον Μάρτιο οι αποφάσεις μέσα στην κυβερνητική έδρα λαμβάνονταν ακαριαία. Το κλείσιμο των σχολείων ανακοινώθηκε ελάχιστο χρονικό διάστημα μετά τις διαρροές που ήθελαν το μητσοτακικό επιτελείο να το εξετάζει. Το ίδιο συνέβη και με το lockdown. Η σχεδόν αντανακλαστική αντίδραση των υπουργών εκείνη την εποχή ήταν να παραπέμπουν στην αυθεντία των ειδικών. Σήμερα, πάλι, ξεκινούν τις δημόσιες τοποθετήσεις τους υπογραμμίζοντας ότι η οικονομία δεν έχει περιθώρια για ένα δεύτερο lockdown.

Οφείλει να παραδεχθεί κανείς πως το φαινόμενο δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό. Σε όλες τις χώρες που χτυπήθηκαν από τον κορωνοϊό, κι έβαλαν τους πολίτες και την οικονομική τους δραστηριότητα σε καραντίνα, συμβαίνει κάτι ανάλογο. Η πολιτική γνώμη προηγείται πλέον της επιστημονικής. Ή, έστω, η δεύτερη δεν εισακούεται με το δέος που γινόταν αποδεκτή τον καιρό των σκληρών περιοριστικών μέτρων.

Σε κάποιες περιπτώσεις η εν λόγω μετατόπιση μπορεί να μαρτυρά μια μικροπολιτική προσέγγιση της κατάστασης. Τα πανηγύρια, φέρ’ ειπείν, ήταν εμφανές από την αρχή πως ενδέχεται να εξελιχθούν σε εστίες υπερμετάδοσης του ιού. Παρ’ όλα αυτά οι κυβερνητικοί έδειξαν να διστάζουν να προκαλέσουν το λαϊκό αίσθημα μιας εκλογικής βάσης που ίσως δεν έχει συνέλθει ακόμη ψυχολογικά από την απομόνωση του «Μένουμε σπίτι». Σε άλλες φαίνεται οικονομικά αναγκαία. Τα σύνορα ανοίγουν μέχρι και για τουρίστες από κράτη με μεγάλη διασπορά του ιού προκειμένου να στηριχθεί η ελληνική βαριά βιομηχανία, που συνεισφέρει περί το 20% στο ΑΕΠ.

Η συμβιβαστική λύση που βρήκε η κυβέρνηση ώστε να ξεπεράσει την αντίφαση μεταξύ της μαρτιάτικης εμμονής της στην άποψη των ειδικών και της ιουλιανής ανησυχίας της για την πορεία της οικονομίας είναι η εντατικοποίηση των ελέγχων για την εφαρμογή των υφιστάμενων μέτρων.

Υπάρχει πάντως κάτι που δεν έχει αλλάξει σε αυτούς τους τέσσερις μήνες. Τον τελικό λόγο τον έχει η πολιτική ηγεσία. Οι επιστήμονες συμβουλεύουν, οι πολιτικοί φέρουν το βάρος της απόφασης. Εκείνοι καλούνται να κρίνουν τι βαραίνει περισσότερο. Το τωρινό τους δίλημμα βέβαια, ανάμεσα στην υπάρχουσα ύφεση και μια νέα ανεξέλεγκτη οικονομική κρίση εξαιτίας μιας επανεμφάνισης της υγειονομικής, είναι χειρότερο από του Μαρτίου. Γιατί υπάρχει πια η εμπειρία.