Τα πανηγύρια που δεν θα γιορτάσουμε

Λαϊκές συνάξεις που μετατρέπονται σε τρικούβερτα γλέντια, με μουσική, φαγητό και χορό, τα πανηγύρια είναι συνυφασμένα με το ελληνικό καλοκαίρι. Πρόσφατα κατατέθηκε επίσημη πρόταση για να συμπεριληφθούν στον κατάλογο της παγκόσμιας άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, όμως πλέον η πανδημία του κορωνοϊού έρχεται να ανατρέψει μια συνήθεια αιώνων. Η απόφαση για απαγόρευση της τέλεσης πανηγυριών στη χώρα μας μέχρι το τέλος του Ιουλίου – με σκέψεις για παράταση του μέτρου και τον Αύγουστο, όπως επεσήμανε ο υφυπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Νίκος Παπαθανάσης – αλλάζει τα δεδομένα. Το τελευταίο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου, με πλούσια παρουσία στο ορθόδοξο εορτολόγιο, φιλοξενεί μερικά από τα διασημότερα πανηγύρια της χώρας, που φέτος δεν θα πραγματοποιηθούν: το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία στην Αγιάσο της Μυτιλήνης και της Αγίας Παρασκευής στην Κάτω Μερά της Αμοργού, το τριήμερο πανηγύρι του Αγίου Παντελεήμονος στην Κάρπαθο, η ξακουστή πανήγυρη της Αγίας Μαρίνας στη Βόνη της Κρήτης και της Αγίας Μαρκέλλας στη Χίο είναι μόνο μερικά από αυτά. Την ίδια τύχη θα έχουν επίσης το πανηγύρι για την Κοίμηση της Αγίας Αννης στις Αχαρνές στις 25 Ιουλίου, το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία στην Πυλαία Θεσσαλονίκης, του Αγίου Παντελεήμονος στο Αμύνταιο Φλώρινας, αλλά και τα ξακουστά πανηγύρια του Δεκαπενταύγουστου στην Τήνο, στην Παναγία Σουμελά και στη Λαγκάδα Ικαρίας, το γλέντι για τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος στα Καλύβια Αττικής και πολλά άλλα, ενώ εν αμφιβόλω τίθεται και το μεγάλο πανηγύρι του Αγίου Μάμα που γίνεται στα τέλη Αυγούστου και τις πρώτες ημέρες του Σεπτεμβρίου στη Χαλκιδική.

ΜΥΤΙΛΗΝΗ. Στην Αγιάσο της Μυτιλήνης φέτος ακυρώνεται ένα από τα πιο παραδοσιακά πανηγύρια της χώρας που έχει ρίζες στην Τουρκοκρατία: το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία που γίνεται κάθε χρόνο από τις 18 ως τις 20 Ιουλίου. Κατά τη διάρκειά του αναβιώνει ένα πολύ παλιό έθιμο, η παρέλαση στολισμένων αλόγων με περίτεχνες σέλες, στα οποία αναβαίνουν μέλη του Συλλόγου Καβαλαραίων Αγιάσου. Αφού διασχίσουν τους δρόμους της Αγιάσου μαζί με δύο γαϊδουράκια και ένα πόνι στολισμένο με λουλούδια που μεταφέρει ένα κορίτσι, καταλήγουν στον ναό όπου τελείται η δοξολογία και στη συνέχεια ακολουθεί γλέντι με φαγητό και χορό. Σχεδόν 200 άλογα συντηρούνται και εκπαιδεύονται για να συμμετάσχουν στο πανηγύρι.

ΑΜΟΡΓΟΣ. Μεγάλες είναι οι προετοιμασίες και για το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής στην Κάτω Μερά της Αμοργού, οι οποίες, σύμφωνα με τους ντόπιους, ξεκινούν από τη γιορτή της Αγίας Μαρκέλλας στις 22 Ιουλίου. Σχεδόν ολόκληρο το χωριό συμμετέχει στην προετοιμασία του πανηγυριού: ο κόσμος πηγαίνει στάρι στην εκκλησία, οι γυναίκες αναλαμβάνουν να φτιάξουν αλεύρι και να ζυμώσουν το ψωμί για χιλιάδες επισκέπτες, ενώ οι άνδρες μαζεύουν ξύλα για τη φωτιά και ετοιμάζουν τα καζάνια. Με δεκάδες κιλά κρέας και πατάτες φτιάχνεται το παραδοσιακό πατατάτο, ενώ κριθαράκι γιουβέτσι, γίδες βραστές, κοφτό με μυζήθρα και ρεβίθια μαγειρεύονται σε 15 τεράστια καζάνια. Την παραμονή της γιορτής, μετά τον εσπερινό, ξεκινούν τα βιολιά και οι χοροί που συνεχίζονται και την επόμενη μέρα.

ΧΙΟΣ. Ενα από τα πανηγύρια που δεν θα γίνουν φέτος λόγω του Covid-19 είναι και αυτό της Αγίας Μαρκέλλας στη Χίο. Είναι το μεγαλύτερο πανηγύρι του νησιού και μέχρι τη δεκαετία του ’60 πολλοί το συνέκριναν σε μεγαλοπρέπεια με τον εορτασμό της Μεγαλόχαρης στην Τήνο. Το πανηγύρι, σημείο αναφοράς του νησιού, γίνεται στην ομώνυμη Μονή, λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Βολισσό, τόπο καταγωγής της Αγίας Μαρκέλλας. Η ανάβαση των πιστών στο μοναστήρι γίνεται με τα πόδια, σε μια κατανυκτική ατμόσφαιρα πριν από το γλέντι.

ΚΑΡΠΑΘΟΣ. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 27 Ιουλίου, οι κάτοικοι της Καρπάθου θα ετοιμάζονταν να γιορτάσουν τον Αγιο Παντελεήμονα συμμετέχοντας σε ένα από τα γνωστότερα δρώμενα του νησιού. Στις Στες, το ψηλότερο χωριό του νησιού, οι συμμετέχοντες τρώνε κρέας με ρύζι σε τάβλες των 300 ατόμων, κάθονται σε πρόχειρα στημένα «καφενεία», ενώ μπορούν να επισκεφθούν και τα παραδοσιακά στιάτικα σπίτια που είναι ανοικτά στους επισκέπτες αυτές τις ημέρες. Με τη δύση του ηλίου ξεκινά το γλέντι με λαούτο, λύρα και τσαμπούνα.

ΚΡΗΤΗ. Με την προσμονή του μεγάλου πανηγυριού της Αγίας Μαρίνας σήμερα 17 Ιουλίου θα μείνουν φέτος και στη Βόνη του Δήμου Μινώα Πεδιάδος στην Κρήτη. Η απόφαση να μην πραγματοποιηθεί φέτος εμποροπανήγυρη ανήμερα της Αγίας Μαρίνας είχε ληφθεί από τη Δημοτική Αρχή λίγα 24ωρα πριν ανακοινωθεί η γενική απαγόρευση, παρότι αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια της Κρήτης. Το χωριό δέχεται κάθε χρόνο κατά τη διάρκεια του τριήμερου εορτασμού δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες, πολλοί εκ των οποίων καταφθάνουν με τα πόδια ως τάμα στην Αγία Μαρίνα, η Μονή της οποίας χτίστηκε λίγο έξω από τη Βόνη το 1901. Ο κορωνοϊός, όπως φαίνεται, θα τους αναγκάσει να περιμένουν ως του χρόνου.