Η μετάδοση του ιού μέσω του αέρα στο μικροσκόπιο των ειδικών

«Δεν θα υπάρξει επιστροφή στην παλιά κανονικότητα στο άμεσο μέλλον» προειδοποίησε ο ΠΟΥ την ώρα που τα κρούσματα της πανδημίας παγκοσμίως ξεπερνούσαν τα 13 εκατομμύρια και οι νεκροί πλησίαζαν τους 600.000. Νέα, δυσοίωνα στοιχεία για τον ιό έρχονται καθημερινά στην επιφάνεια, επιβεβαιώνοντας το πόσο λίγα γνωρίζουμε ακόμη για αυτόν. Στη Γαλλία, γιατροί κατέγραψαν την πρώτη επιβεβαιωμένη μετάδοσή του από μια έγκυο στον αγέννητο γιο της, μέσα στη μήτρα. Παράλληλα, οι ειδικοί παίρνουν πλέον πολύ στα σοβαρά το ενδεχόμενο μετάδοσης του ιού μέσω του αέρα. Τι σημαίνει αυτό και πώς μπορούμε να μείνουμε ασφαλείς;

Τι σημαίνει αερογενής μετάδοση;

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η αερογενής μετάδοση περιλαμβάνει μικροσκοπικά αιρούμενα σταγονίδια που φέρουν τον ιό (αεροζόλ ή αερολύματα) και μεταφέρονται σε αποστάσεις μεγαλύτερες του ενός μέτρου με τα ρεύματα του αέρα. Τα σταγονίδια αυτά, που έχουν διάμετρο μικρότερη των πέντε micron (χιλιοστών του χιλιοστού), φέρουν μικρότερο ιικό φορτίο από τα μεγάλα αναπνευστικά σταγονίδια, αντίθετα όμως με τα τελευταία δεν πέφτουν γρήγορα στο έδαφος.

Πόσο μεγάλο ρόλο παίζει η αερογενής μετάδοση του ιού στην εξάπλωση του COVID-19;

Κάποια πειράματα σε εργαστήρια έχουν δείξει πως ο κορωνοϊός μπορεί να παραμείνει μέσα σε αεροζόλ για ώρες, δεν έχουν γίνει ωστόσο σε «συνθήκες πραγματικής ζωής». Και παρότι ο ΠΟΥ έχει πει πως δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο αερογενούς μετάδοσης του ιού σε κρούσματα που έχουν καταγραφεί σε εσωτερικούς χώρους με πολύ κόσμο και ελλιπή εξαερισμό όπως εστιατόρια, χώρους πρακτικής εξάσκησης χορωδιών και αίθουσες γυμναστηρίων, έχει επισημάνει παράλληλα πως αυτά τα clusters θα μπορούσαν να αποδοθούν στη μετάδοση μέσω μεγάλων αναπνευστικών σταγονιδίων. Σύμφωνα με τον βρετανό επιδημιολόγο Ντέιβιντ Χέιμαν, παρότι ο COVID-19 θα μπορούσε να μεταδοθεί μέσω αεροζόλ, υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι αυτά ταξιδεύουν μακριά – εκτός ίσως από τις περιπτώσεις ιατρικών διαδικασιών δημιουργίας αερολύματος. Δεν συμφωνούν όμως όλοι μαζί του. Σε ανοιχτή επιστολή τους προς τον ΠΟΥ, 239 επιστήμονες εξέφρασαν την περασμένη εβδομάδα έντονη ανησυχία όσον αφορά την αερογενή μετάδοση του ιού, ακόμα και σε μεγαλύτερες αποστάσεις.

Τι θα σήμαινε η αερογενής μετάδοση του ιού για τα καλύμματα του προσώπου -μάσκες, προσωπίδες κ.ο.κ.;

Οπως επισημαίνει ο Ντέιβιντ Χέιμαν, η χρήση μάσκας είναι σημαντική για την προστασία των άλλων από έναν φορέα του ιού, ιδιαίτερα όταν είναι δύσκολη η κοινωνική απομάκρυνση – ένα μέτρο που θα ήταν επίσης σημαντικό αν ο COVID-19 διασπείρεται πράγματι μέσω αερογενούς μετάδοσης. «Αν [οι μάσκες] συγκρατούν τα σταγονίδια, τα σταγονίδια αυτά δεν μπορούν να μεταφερθούν μέσω του αέρα» σημειώνει. Οσο για τη μόλυνση μέσω των ματιών, οι ειδικοί προειδοποιούν πως οι προσωπίδες προστατεύουν μόνο από τα μεγάλα σταγονίδια – θα έπρεπε όμως να τις φορούν όσοι στέκονται κοντά σε άλλους για μεγάλες χρονικές περιόδους, όπως για παράδειγμα οι κουρείς.

Και τι άλλα μέτρα πρέπει να λαμβάνουμε;

Οι συντάκτες της ανοιχτής επιστολής επισήμαναν τη σημασία του πλυσίματος / αντισηψίας των χεριών και της κοινωνικής απομάκρυνσης, παράλληλα ωστόσο ζήτησαν βελτιώσεις όσον αφορά τον εξαερισμό στους εσωτερικούς χώρους, καθώς και τη χρήση ελέγχων αερογενούς μετάδοσης όπως είναι τα φίλτρα αέρα και ο υπεριώδης φωτισμός.

Σύμφωνα με την Κάθριν Νόακς, καθηγήτρια Περιβαλλοντικής Μηχανικής για κτίρια στο Πανεπιστήμιο του Λιντς, υπάρχουν λίγα στοιχεία που να πιστοποιούν μια μετάδοση του COVID-19 από αεροζόλ σε μεγάλες αποστάσεις, τα αεροζόλ ωστόσο μπορεί να αποτελέσουν κίνδυνο μέσα σε ένα δωμάτιο. «Αν αποδεικνυόταν σημαντική η αερογενής μετάδοση», σημειώνει από την πλευρά του ο Πολ Χάντερ, καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας, «τότε αυτό σημαίνει πως δεν θα έπρεπε να έχουμε καμία παμπ ανοιχτή, κανένα γυμναστήριο ανοιχτό, ακόμα και αν φορούσε ο κόσμος μάσκες».