Η πανδημία καλπάζει, αλλά η μάσκα διχάζει

Η προειδοποίηση του ΠΟΥ είναι σαφής: Η πανδημία του κορωνοϊού κάθε άλλο παρά έχει τεθεί υπό έλεγχο. Αντίθετα, εξαπλώνεται με πιο γρήγορους ρυθμούς, όπως μαρτυρούν τα ρεκόρ κρουσμάτων που καταγράφονται από τα Βαλκάνια ως τις ΗΠΑ, όπου μόνο την Τετάρτη μετρήθηκαν 60.000 νέοι ασθενείς. Σε καμία άλλη χώρα του κόσμου δεν έχουν καταγραφεί τόσο πολλά κρούσματα μέσα σε μία ημέρα. Αλλά σε καμία άλλη χώρα του κόσμου η επιβολή ενός νέου lockdown δεν προκάλεσε τόσο βίαια επεισόδια όσο στη Σερβία, όπου ο χώρος έξω από το κοινοβούλιο μετατράπηκε σε πεδίο μάχης ανάμεσα στους διαδηλωτές και τους αστυνομικούς.

Τα επεισόδια συνεχίστηκαν για δεύτερη συνεχόμενη μέρα, παρά την υπαναχώρηση του προέδρου Βούτσιτς για την επιβολή lockdown το ερχόμενο Σαββατοκύριακο στο Βελιγράδι. Η βία που δεν σταμάτησε και οι συγκεντρώσεις που συνεχίστηκαν, παρά την έκκληση του σέρβου προέδρου προς τους πολίτες να διαλυθούν ώστε να αποφευχθεί η μετάδοση του ιού, έφερε νέα περιοριστικά μέτρα, μεταξύ των οποίων είναι και η απαγόρευση των οργανωμένων συγκεντρώσεων και των συναθροίσεων άνω των δέκα ατόμων σε εξωτερικούς και εσωτερικούς χώρους. Η αύξηση των κρουσμάτων στη χώρα, όπου πλέον έχουν φτάσει τις 17.000, δοκιμάζει το σύστημα υγείας. Δοκιμάζει όμως και την ίδια τη δημοκρατία, καθώς ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς κατηγορείται πως έχει υιοθετήσει ένα αυταρχικό στυλ διακυβέρνησης – ο ίδιος έκανε λόγο για «εγκληματικούς χούλιγκαν».

Γεγονός είναι πάντως πως τα κρούσματα εξακολουθούν να αυξάνονται, έχοντας φτάσει πλέον τα 11,8 εκατομμύρια, ενώ τα μισά από αυτά έχουν εκδηλωθεί τις τελευταίες έξι εβδομάδες. Είναι γεγονός επίσης πως, αν και σε καμία άλλη χώρα τα περιοριστικά μέτρα δεν οδήγησαν σε συγκρούσεις με την αστυνομία, υπάρχουν διαφορές στον τρόπο που αντιμετωπίζει κάθε χώρα την πανδημία. Ο ΠΟΥ πρόκειται να συστήσει μια επιτροπή που θα αξιολογήσει «αντικειμενικά» και «έντιμα» τον τρόπο που αντιμετωπίστηκε η πανδημία σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά η πραγματικότητα των διαφορετικών τρόπων δεν αλλάζει, όσο και αν προειδοποίησε χθες ο επικεφαλής του ΠΟΥ πως «ένας διχασμένος πλανήτης δεν μπορεί να νικήσει την πανδημία». Πουθενά πάντως δεν αποτυπώνεται ο διχασμός αυτός όσο στη χρήση της μάσκας.

Το ερώτημα τίθεται αμλετικά: Να τη φοράει κανείς ή να μην τη φοράει; Σε τουλάχιστον μία περίπτωση, η απάντηση ήταν υπέρμετρα βίαιη: ένας οδηγός λεωφορείου στη Γαλλία ξυλοκοπήθηκε άγρια από μια ομάδα επιβατών όταν τους ζήτησε να φορέσουν μάσκα για να επιβιβαστούν, όπως προβλέπει ο νόμος στη χώρα. Αρνηση, αν και λιγότερο βίαιη, καταγράφεται και σε άλλες χώρες. Σύμφωνα με το ινστιτούτο YouGov, η αποδοχή της μάσκας ως μέτρου προστασίας από τον κορωνοϊό φτάνει το 86% στην Ισπανία, το 81% στην Ιταλία και, παρά την επίθεση στον οδηγό, το 78% στη Γαλλία. Στον αντίποδα, οι Σκανδιναβοί εμφανίζονται πιο απείθαρχοι, όπου μόλις το 5% δηλώνει πως φοράει μάσκα στους δημόσιους χώρους. Στη Βρετανία, πάλι, οι μασκοφόροι Βρετανοί είναι μόλις το 31% του γενικού πληθυσμού.

Είναι ένα χάσμα Βορρά – Νότου που η Ευρώπη έχει γνωρίσει σε πολλά άλλα πεδία. Και όπως και σε πολλά άλλα πεδία, έτσι και σε αυτή την περίπτωση η διαφορετική στάση οφείλεται στη διαφορετική πολιτική. Γιατί μπορεί η μάσκα να είναι υποχρεωτική σε τουλάχιστον 18 ευρωπαϊκές χώρες, αλλά η υποχρέωση αλλάζει ανάλογα με τον χώρο. Στη Δανία, για παράδειγμα, η μάσκα είναι υποχρεωτική μόνο στο αεροδρόμιο. Στην Πολωνία είναι υποχρεωτική στα καταστήματα, στα δημόσια μέσα μεταφοράς και σε κάθε δημόσιο χώρο όπου είναι αδύνατον να τηρηθεί η απόσταση των δυο μέτρων.

Η μάσκα δεν προστατεύει απολύτως από τον ιό. Φαίνεται όμως να βοηθάει στον περιορισμό της εξάπλωσής του. Οπως παρατηρεί ο «Economist», οι χώρες που έχουν υιοθετήσει πιο αυστηρά μέτρα σε σχέση με τη χρήση της μάσκας έχουν καταφέρει να «ισιώσουν την καμπύλη τους». Είναι μάλλον αυτός ο λόγος για τον οποίο στην Ισπανία, στην Ιταλία και στη Γαλλία καταγράφονται λιγότερα από ένα κρούσματα την ημέρα ανά 100.000 κατοίκους. Στη Σουηδία, από την άλλη πλευρά, ο ιός μεταδίδεται με πενταπλάσια ταχύτητα σε σχέση με τις τρεις αυτές χώρες του Νότου. Η στατιστική έχει δώσει επομένως τις απαντήσεις. Δεν τις έχει δώσει όμως ακόμη η ίδια η ζωή.