Video art με μια αρχόντισσα του Μυστρά

Ενα σπάνιο εύρημα στις ανασκαφές της βυζαντινής πολιτείας του Μυστρά έδωσε το 1995 τις πρώτες πληροφορίες για τη ζωή μιας αρχόντισσας της εποχής. Παράλληλα έδωσε στοιχεία στους ιστορικούς και για τον τρόπο που τα ενδύματα καθιερώνονταν και σηματοδοτούσαν τις διαφοροποιήσεις στην ιεραρχία του βυζαντινού κράτους. Κι ένα βίντεο τέχνης δημιουργήθηκε μετά από μία δεκαετία, το 2005, με την αρχόντισσα να αφηγείται στο μουσείο του Μυστρά τα έργα και τις ημέρες της…

Τη λένε «Βυζαντινή Αρχόντισσα». Τα πρώτα σημεία ζωής τα έδωσε το 1955 στις ανασκαφές του ναού της Αγίας Σοφίας του Μυστρά. Η σκαπάνη του αρχαιολόγου Νικόλαου Δρανδάκη έφτασε τότε στον τάφο της, πάνω σε μερικά κομμάτια πολύτιμου μεταξωτού υφάσματος από το φόρεμά της, τις κορδέλες που στόλιζαν την κοτσίδα των μαλλιών της και κάποια απομεινάρια από τα παπούτσια της. Το ένδυμά της έδωσε τις πρώτες πληροφορίες: βαρύτιμο, περίτεχνα υφασμένο, γι’ αυτό και πολύ ακριβό, ίσως εισαγόμενο από τη Βενετία ή την Ισπανία, δεν θα μπορούσε παρά να ανήκει σε μία γυναίκα της βυζαντινής αριστοκρατίας των αρχών του 15ου αιώνα. «Το εύρημα είναι εξαιρετικά σπάνιο και σημαντικό, καθώς αποτελεί ένα από τα ελάχιστα δείγματα που αφορούν τα ενδύματα της βυζαντινής περιόδου και ο χρόνος μας το διέσωσε χάρη των εδαφολογικών συνθηκών του Μυστρά», εξηγεί η αρχαιολόγος Παρή Καλαμαρά για την ιστορία του φορέματος μιας ανώνυμης νεαρής αριστοκράτισσας που έζησε στο Δεσποτάτο του Μυστρά και το οποίο το 2000 συντηρήθηκε στο Μουσείο Ιστορίας και Τέχνης της Γενεύης.

Ετσι το φόρεμα της Αρχόντισσας και η σχέση του με τον χώρο και τον χρόνο, έδωσαν το υλικό για ένα βίντεο τέχνης: Η χορεύτρια Μαρίνα Καβαλιεράτου υποδύεται τη Βυζαντινή Αρχόντισσα με ένδυμα από λεπτό ύφασμα που υποδηλώνει το εσωτερικό ένδυμα της αρχόντισσας. Χρωματιστά κομμάτια του υφάσματος που αναπαριστούν τα πραγματικά ευρήματα αιωρούνται στον χώρο και σε διαφορετικούς χρόνους το καθένα, τοποθετούνται πάνω από το λεπτό μεσοφόρι σχηματίζοντας σταδιακά το εξωτερικό φόρεμα σε σχέδιο του συντηρητή των υπολειμμάτων Αλεξάντρ Φιέτε. Οι εναλλαγές του φωτισμού, τα κοντινά και μακρινά πλάνα, η βιντεοσκόπηση σε σχέση με την κίνηση της χορεύτριας και η προβολή του τετράλεπτου έργου σε διαρκή επανάληψη δραματοποιούν την έννοια του χρόνου.

«Είναι ένα πείραμα, ένα παιχνίδι με την κίνηση και τον χρόνο. Στόχος του είναι να προβάλει την έννοια του χρόνου βασιζόμενο σε αληθή γεγονότα. Ο θεατής δεν πρόκειται να λάβει όλες τις πληροφορίες, αλλά μία αίσθηση από την εποχή και το πώς η πληροφορία φτάνει μέσα στον χρόνο σε εμάς», συμπληρώνει η επιστημονική σύμβουλος του βίντεο «Χθες – Σήμερα – Αύριο» Παρή Καλαμαρά. Η παραγωγή της 5ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, που χρηματοδοτείται από το ευρωπαϊκό κοινοτικό ταμείο περιφερειακής ανάπτυξης ως δράση του Επιχειρησιακού Προγράμματος Πελοποννήσου 2000-2006, βασίζεται στην πρωτότυπη ιδέα του ενδυματολόγου Βασίλη Ζηδιανάκη σε συνεργασία με τον βρετανό σκηνοθέτη Μάρκους Τόμλινσον.

«Οι κινούμενες εικόνες του Τόμλισνον εξερευνούν τον χώρο μεταξύ του ανθρώπινου σώματος και των ενδυμάτων που το καλύπτουν. Δραματοποιούν τον χρόνο και τις ποιότητές του μέσα από την κίνηση και την ακινησία των σωμάτων. Με τη βοήθεια της τεχνολογίας και δουλεύοντας είτε με τα ρούχα πρωτοπόρων δημιουργών όπως ο Ισεϊ Μιγιάκε και ο Χουσέιν Σάλαγιαν, είτε με το ιστορικό ένδυμα όπως στην περίπτωση του “Infusion” πετυχαίνει να αφηγηθεί τις ιστορίες του», λέει ο Βασίλης Ζηδιανάκης.