«Ελλειμμα» επαγγελματικής κατάρτισης

Μη ελκυστική επιλογή αποτελεί στην Ελλάδα η Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση για τους νέους αλλά και για τις επιχειρήσεις, ενώ θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο τόσο για την ανάπτυξη της οικονομίας όσο και για την ενίσχυση της απασχόλησης. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από την ειδική έκθεση του ΣΕΒ, η οποία υπογραμμίζει την αδυναμία του ελληνικού συστήματος τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης να ανταποκριθεί με επάρκεια στις ανάγκες και απαιτήσεις της εγχώριας αγοράς εργασίας, αλλά και τις «μαύρες τρύπες» της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης στην Ελλάδα.

Οπως επισημαίνει ο ΣΕΒ στην ειδική έκθεσή του, η αρχική Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση έχει ως στόχο να εφοδιάζει τους μαθητές και σπουδαστές με τις γνώσεις και δεξιότητες που απαιτούνται για την άσκηση ενός κατά κανόνα τεχνικού επαγγέλματος. Στην κατεύθυνση αυτή ειδικά για τους νέους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε ανακοίνωσή της την 1η Ιουλίου 2020, γνωστοποίησε ένα πακέτο μέτρων που συνθέτουν μια γέφυρα προς την απασχόληση για την επόμενη γενιά (Youth Employment Support: A Bridge to Jobs for the Next Generation). Κεντρικό πυλώνα της νέας αυτής δέσμης μέτρων αποτελεί η Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, για την υποστήριξη του βιομηχανικού μετασχηματισμού και της μετάβασης στην ψηφιακή και πράσινη οικονομία.

Ωστόσο στην Ελλάδα η επαγγελματική εκπαίδευση δεν έχει πετύχει ουσιαστικά ούτε την ένταξη των αποφοίτων της στην αγορά εργασίας ούτε την κάλυψη των αναγκών των επιχειρήσεων και θεωρείται ύστατη επιλογή. Μάλιστα, παρά το γεγονός ότι η ζήτηση για εργαζομένους μεσαίου επιπέδου προσόντων ήταν πάντα υψηλή, η επιλογή της ΕΕΚ για τους νέους δεν αναγνωρίζεται ως ελκυστική. Από τα στοιχεία των ετών 2015-2017, στην Ελλάδα, το 2017, μόνο το 28,8% των σπουδαστών της ανώτερης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (έναντι 29,9% το 2015) επιλέγει την αρχική Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να είναι στο 47,8%, ενώ η απασχόληση των αποφοίτων της αρχικής ΕΕΚ είναι σχεδόν κατά μία ποσοστιαία μονάδα χαμηλότερη από την αντίστοιχη των αποφοίτων της γενικής εκπαίδευσης, όταν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες οι απόφοιτοι της αρχικής ΕΕΚ απολαμβάνουν υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης.

ΚΕΝΕΣ ΘΕΣΕΙΣ. Αυτό αναδεικνύει και τη δυσκολία κάλυψης κενών θέσεων εργασίας που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τη μελέτη, το γεγονός ότι έχει μείνει πίσω στην Ελλάδα η Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση οφείλεται:

• Στην απουσία των επιχειρήσεων από τον σχεδιασμό και την οργάνωση της ΕΕΚ, κυρίως στο επίπεδο επιλογής των ειδικοτήτων και καθορισμού του περιεχομένου των προγραμμάτων σπουδών, γεγονός που τελικά περιορίζει τη διασύνδεση της παρεχόμενης εκπαίδευσης με τις ανάγκες της οικονομίας και της αγοράς εργασίας.
• Στις συνεχείς νομοθετικές αλλαγές, αντί της ύπαρξης μιας εθνικής στρατηγικής μεταρρύθμισης.
• Στον κατακερματισμό των επιμέρους συστημάτων (Επαγγελματικά Λύκεια – ΕΠΑΛ, Επαγγελματικές Σχολές – ΕΠΑΣ, Κέντρα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης – ΚΕΕ, Μεταλυκειακό Ετος – Τάξη Μαθητείας, ΙΕΚ) και στην απουσία αξιόπιστων εκπαιδευτικών διαδρομών για την απόκτηση αναγνωρισμένων επαγγελματικών προσόντων μεσαίου επιπέδου.