Η Ελλάδα ανάμεσα σε Γαλλία και Γερμανία

Να θέσουμε το ερώτημα κάπως σχηματικά: η Ελλάδα θα πρέπει να συμπαραταχθεί με τη Γαλλία που θέλει την τιμωρία της Τουρκίας ή με τη Γερμανία που στοχεύει σε κάποιας μορφής εξομάλυνση / διευθέτηση με την Αγκυρα; Καθώς η Γερμανία βρίσκεται από την 1η Ιουλίου στην προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ), ένα διαχρονικό ερώτημα που συνοδεύει την ελληνική ευρωπαϊκή πολιτική αποκτά επικαιρότητα: με τη Γερμανία ή με τη Γαλλία; Με άλλα λόγια, η Ελλάδα ως μέλος της Ενωσης θα πρέπει να βρίσκεται πλησιέστερα προς τη Γερμανία ή τη Γαλλία στις ενδοενωσιακές συμμαχίες που συνάπτει; Βεβαίως παραδοσιακά η Ελλάδα βρέθηκε κατά κανόνα πλησιέστερα προς τη Γαλλία και για πάρα πολλούς λόγους. Πρώτον, γιατί η Γαλλία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα / Ενωση και ιδιαίτερα ο τότε πρόεδρός της Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν. Χωρίς τον ρόλο της Γαλλίας η Ελλάδα ίσως να μην είχε προσχωρήσει τόσο σύντομα στην τότε ΕΟΚ (1981). Δεύτερον, γιατί η Γαλλία ως (εν μέρει) μεσογειακή χώρα έχει κοινά συμφέροντα, αντιλήψεις και θέσεις με την Ελλάδα σε μια μεγάλη δέσμη θεμάτων της Ευρωπαϊκής Ενωσης που εκτείνονται από τα ζητήματα οικονομικής ολοκλήρωσης (π.χ. ΟΝΕ) μέχρι τις γεωπολιτικές εντάσεις στον χώρο της Αν. Μεσογείου και ειδικότερα τον παραβατικό ρόλο της Τουρκίας, κάτι που πιστοποιείται την τρέχουσα περίοδο. Τρίτον, στην κατηγορία των κοινών συμφερόντων δεν μπορεί όμως παρά να αναφερθεί ως ξεχωριστή περίπτωση ένας τομέας που διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο – αυτός της γεωργίας. Ετσι, Ελλάδα και Γαλλία ενδιαφέρονται ζωηρά για τη διατήρηση της κοινής αγροτικής πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ. Και βέβαια δεν μπορεί παρά να αναφερθεί ότι η Γαλλία (πρόεδρος Φρ. Ολάντ) έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης για την αποτροπή του Grexit – της εξόδου δηλαδή της Ελλάδας από την ευρωζώνη και ίσως την ίδια την ΕΕ.

Από την άλλη μεριά, όμως, η Αθήνα κατανοεί ότι, όσο σημαντική κι αν είναι η σχέση με το Παρίσι, δεν μπορεί να αγνοήσει το Βερολίνο, τη Γερμανία. Καθώς είναι η ισχυρότερη χώρα – μέλος του συστήματος και έχει τον αποφασιστικό λόγο στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων ιδιαίτερα τώρα που είναι στην προεδρία. Αλλά ενώ η Γαλλία είναι η εξόχως δημοφιλής χώρα για όλους τους παραπάνω λόγους, η Γερμανία είναι αντίθετα η λιγότερο δημοφιλής και για συγκυριακούς λόγους αλλά και λόγω των εμπειριών τού σχετικά πρόσφατου παρελθόντος. Ακόμη και σήμερα που το Βερολίνο εμφανίζεται να στηρίζει και προωθεί το φιλόδοξο πρόγραμμα για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας (Ταμείο Ανάκαμψης κ.λπ.), το ελληνικό κοινό σε ποσοστό άνω του 50% πιστεύει ότι η Γερμανία διαδραματίζει αρνητικό ρόλο! Και ακόμη και οι πολιτικές ελίτ έχουν (περισσότερο στο παρελθόν) αμφιλεγόμενες απόψεις για τη Γερμανία (περιγραφή της από υπουργό ως «γίγαντα με μυαλό μικρού παιδιού»). Πάντως είτε έτσι είτε αλλιώς η Ελλάδα οφείλει να συνεργάζεται στενά (και) με τη Γερμανία, πολύ περισσότερο τώρα που είναι στην προεδρία και στην ατζέντα της έχει ως θέμα, εκτός από το πρόγραμμα για την πανδημία, και το ζήτημα των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας. Και το γεγονός ότι Γαλλία και Γερμανία συμπλέουν την τρέχουσα περίοδο στις μεγάλες στοχεύσεις πολιτικής της ΕΕ δεν εγείρει κρίσιμα διλήμματα επιλογών για την Ελλάδα εκτός βέβαια απ’ αυτό του χειρισμού της Τουρκίας. Για το οποίο η Ελλάδα, όσο κοντά κι αν (πρέπει να) είναι με το Παρίσι, δεν μπορεί να αγνοήσει την προσέγγιση του Βερολίνου στο μέτρο που στοχεύει στην ισόρροπη επίλυση των προβλημάτων.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του υπουργείου Εξωτερικών