Ο νέος πόλεμος των αξιών{CR}

Μια εβδομάδα νωρίτερα, στις 15 Ιουνίου, το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών έδινε τέλος στις διακρίσεις εναντίον ομοφυλοφίλων και διεμφυλικών στους χώρους εργασίας. Η Εϊμι Στίβενς, που είχε προσφύγει στη δικαιοσύνη όταν απολύθηκε από γραφείο κηδειών του Μίσιγκαν επειδή είπε πως θα άρχιζε να ζει ως γυναίκα, δεν ήταν εκεί για να πανηγυρίσει. Πέθανε από μια ασθένεια των νεφρών ένα μήνα πριν από την απόφαση. Δεν είδε ούτε τη μανιασμένη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να εμποδίσει ακόμη και την τελευταία στιγμή τις διακρίσεις εναντίον των διεμφυλικών.

«Η Ροζ Γραμμή: Τα Παγκόσμια Σύνορα των Queer»: έτσι τιτλοφορείται το νέο βιβλίο του νοτιοαφρικανού δημοσιογράφου και συγγραφέα Μαρκ Τζέβισερ που κυκλοφόρησε χθες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οσο περίεργο κι αν φαίνεται, η χώρα του ήταν η πρώτη στον κόσμο που απαγόρευσε το 1996 τις διακρίσεις με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό, ενώ μια δεκαετία αργότερα νομιμοποίησε τους γάμους των ομοφύλων. Δεδομένου όμως ότι η Νότια Αφρική δεν έπαψε να είναι μια βίαιη πατριαρχική κοινωνία, το ότι οι λεσβίες και οι διεμφυλικές διεκδίκησαν έναν νέο χώρο οδήγησε σε αύξηση των περιστατικών βίας εναντίον τους.

Το βέβαιο είναι ότι η στάση των ανθρώπων αλλάζει: βραδύτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου μόλις το 12% των πολιτών δηλώνουν ότι θα αισθάνονταν άνετα με έναν διεμφυλικό γαμπρό ή νύφη, και ταχύτερα σε χώρες όπως η Ολλανδία ή η Βρετανία, όπου τα αντίστοιχα ποσοστά προσεγγίζουν το 70%. Κατά μήκος της «Ροζ Γραμμής» ξεκινά ένας νέος γύρος πολέμου των αξιών. Την ώρα που οι γκέι και οι τρανς διεκδικούν τα δικαιώματά τους, και την «κανονικότητά» τους μέσω θεσμών όπως ο γάμος, η θρησκευτική Δεξιά εξαπολύει επίθεση εναντίον της «ιδεολογίας του φύλου», που εκτείνεται από τις αμβλώσεις και τον γάμο των ομοφύλων μέχρι τη σεξουαλική αγωγή στα σχολεία. Σε ορισμένες χώρες, όπως η Ουγγαρία και η Ρωσία, έχει το πάνω χέρι. Σε δέκα χώρες της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής, αντίθετα, βλέπει τα δικαστήρια να παρέχουν στους πολίτες το δικαίωμα να ορίζουν το φύλο τους χωρίς ιατρική πιστοποίηση.

Αν και ολιγάριθμοι, γράφει ο Τζέβισερ στους Financial Times, οι διεμφυλικοί είναι οι πιο ορατοί «εκπρόσωποι» αυτής της ιδεολογίας. Και οι πολίτες στους οποίους απευθύνεται η θρησκευτική Δεξιά είναι δυσαρεστημένοι ψηφοφόροι που θεωρούν ότι έχουν περιθωριοποιηθεί λόγω της κυριαρχίας της ταυτοτικής πολιτικής και ότι οι ανάγκες τους έχουν υποταχθεί στα συμφέροντα των outsiders, είτε ξένοι είναι αυτοί, είτε σκουρόχρωμοι ή queer. Σε μια έρευνα που έγινε πέρυσι στην Πολωνία, το 31% των ανδρών κάτω των 40 είπαν ότι η μεγαλύτερη απειλή για τη χώρα τους είναι το κίνημα των ΛΟΑΤΚΙ και η «ιδεολογία του φύλου».

Το περίεργο, συνεχίζει ο συγγραφέας της «Ροζ Γραμμής», είναι ότι με τους συντηρητικούς ευθυγραμμίζονται και ορισμένες φεμινιστικές οργανώσεις, που ανησυχούν ότι αν άνθρωποι που όταν γεννήθηκαν τους αποδόθηκε το ανδρικό φύλο αποκτήσουν τα νομικά δικαιώματα των γυναικών, και αρχίζουν να κινούνται σε αυτόν τον χώρο, θα τεθούν σε κίνδυνο η ασφάλεια και η ακεραιότητα των γυναικών και των παιδιών. Η διάσημη συγγραφέας Τζάνετ Ρόουλινγκ προκάλεσε σάλο πρόσφατα όταν έγραψε ότι «η διαγραφή της έννοιας του φύλου αφαιρεί τη δυνατότητα πολλών ανθρώπων να μιλούν επί της ουσίας για τη ζωή τους».

Η συγγραφέας του Χάρι Πότερ αναγνωρίζει ότι οι διεμφυλικοί μπορεί να είναι γυναίκες, πιστεύει όμως ότι αυτό δεν μπορούν να το αποφασίζουν μόνοι τους. Τα στοιχεία πάντως από χώρες όπως η Αργεντινή, όπου ήδη από το 2012 μπορούν οι πολίτες να αυτοπροσδιορίζονται με όποιο φύλο επιθυμούν, δείχνουν ότι δεν έχει υπάρξει αύξηση της βίας λόγω του γεγονότος αυτού.

O λόγος που η συζήτηση έχει ανάψει τόσο πολύ είναι ότι στην πραγματικότητα δεν περιορίζεται στους διεμφυλικούς. Η κραυγή «Είμαι μια γυναίκα παγιδευμένη σε ένα ανδρικό σώμα» παίρνει και τη μορφή «Είμαι ένας λεπτός άνθρωπος παγιδευμένος σε ένα παχύ σώμα» ή «Είμαι ένας όμορφος άνθρωπος παγιδευμένος σε ένα άσχημο σώμα». Ο τρανσεξουαλισμός, λέει ο ανθρωπολόγος Ερικ Πλίμονς από το Πανεπιστήμιο της Αριζόνα (που είναι και ο ίδιος διεμφυλικός), δεν είναι παρά μέρος μιας ευρύτερης πολιτιστικής επανάστασης με σύνθημα: «Θέλω να είμαι ο πραγματικός εαυτός μου». Και μόνο εγώ ξέρω φυσικά ποιος «πραγματικά» είμαι.

Ακόμη κι αν είμαι παιδί; Αυτό είναι ένα από τα πιο επίμαχα σημεία της αντιπαράθεσης: κατά πόσον δηλαδή οι γονείς πρέπει να «ακούνε» τα παιδιά που δηλώνουν ότι δεν είναι ευχαριστημένα με το φύλο που τους έχει αποδοθεί ή να προσπαθούν να τα μεταπείσουν, θεωρώντας ότι το κάνουν από αντίδραση, περνούν μια «φάση» ή έχουν πέσει θύματα «κοινωνικής μόλυνσης».

Eϊμι Στίβενς (1960-2020)

Ηθελε να ζήσει

Γεννημένη στη Βόρεια Καρολίνα, η Εϊμι έζησε ως άνδρας μέχρι τα 40 της χρόνια. Με τον καιρό όμως, η αντίθεση ανάμεσα στην αίσθηση του φύλου της και τη ζωή που έκανε ως παντρεμένος και εργαζόμενος άνδρας έγινε αφόρητη. Μια μέρα έπιασε τον εαυτό της να στέκεται στην αυλή της με ένα όπλο στον κρόταφο, έτοιμη να αυτοκτονήσει. Τότε αποφάσισε ότι ήθελε να ζήσει. Εγραψε στον εργοδότη της ότι έπασχε από μια «διαταραχή του φύλου» και ότι στο εξής θα εργαζόταν ως γυναίκα. Εκείνος της απάντησε ότι είναι αναγκασμένος να την απολύσει και της πρότεινε ένα ποσό για να σωπάσει. Αρνήθηκε. Προσέφυγε στα δικαστήρια, έχασε. Παρόλο όμως που το υπουργείο Δικαιοσύνης χρησιμοποίησε εναντίον της το συντριπτικό επιχείρημα πως η απαγόρευση των διακρίσεων λόγω φύλου δεν ισχύει για τους transgender, η τελική νίκη ήταν δική της.