Ενα έργο με αγκυλώσεις και αυταπάτες

Οι μπουλντόζες μπήκαν από την Τετάρτη. Σήμερα το πρωί ο Κυριάκος Μητσοτάκης κάνει τα επίσημα εγκαίνια της έναρξης των εργασιών στο Ελληνικό. Ο Πρωθυπουργός θα ήθελε η συμβολική αυτή του επίσκεψη να έχει γίνει νωρίτερα. Πολύ νωρίτερα για την ακρίβεια, αφού ήδη από την προεκλογική περίοδο πέρυσι  υποσχόταν πως η επένδυση εκεί θα ξεμπλοκάρει μέσα στην πρώτη εβδομάδα της διακυβέρνησής του. Τελικά, χρειάστηκε σχεδόν ένας χρόνος. Ισως και επειδή ο ΣΥΡΙΖΑ είχε φροντίσει να εργαλειοποιήσει πολιτικά το Ελληνικό περισσότερες φορές από όσες άντεχε ακόμη κι ο σκληρός πυρήνας της προσηλυτισμένης του βάσης.

Αν κάποιος ήθελε να περιγράψει πώς η Κουμουνδούρου και τα στελέχη της το αντιμετώπισαν, θα μπορούσε απλά να παραθέσει μια σχετική διήγηση του Γιώργου Κυρίτση. Μιλώντας στα ερτζιανά, τον Σεπτέμβριο του 2017, υποστήριζε ότι ο μόνος λόγος που η πρώτη φορά Αριστερά θα υλοποιούσε, τελικά, την επένδυση είναι γιατί αυτή «την υπέγραψαν οι προηγούμενοι και μπήκε ως όρος στο Μνημόνιο». Και εξηγούσε για όποιον δεν κατάλαβε: «Υπάρχει η αρχική αντίρρηση για την επένδυση την οποία έχουμε εμείς ως κόμμα, αλλά δεν μπορούσαμε να την επιβάλλουμε στο μέτρο που είχε προαποφασιστεί και υπογραφεί από τους προηγούμενους και μπήκε ως όρος στο Μνημόνιο».

Σε ελεύθερη απόδοση; Οσο ο ΣΥΡΙΖΑ βρισκόταν στην αντιπολίτευση το παλιό αεροδρόμιο ήταν το πεδίο που οι σύντροφοι θα έδιναν τον αγώνα κατά του επάρατου καπιταλισμού. Κατά την επίσημη δικαιολογία οι αριστεροί προτιμούσαν την πρόταση που είχε καταθέσει το ΕΜΠ γιατί «ήταν καλύτερη και πιο συμφέρουσα για την οικονομία, το περιβάλλον αλλά και την περιοχή». Το θέμα όμως στην πραγματικότητα ήταν πως έβλεπαν τους επενδυτές – όπως το έθετε γλαφυρά πάλι ο Κυρίτσης – σαν κάτι «τύπους» που «θέλουν να κόψουν το Ελληνικό σε κομματάκια και να το κάνουν οικόπεδα». Παρ’ όλα αυτά, οι προ εξουσίας περιβαλλοντικές ανησυχίες κι οι ιδεολογικές ενστάσεις ξεθώριασαν στα χρόνια της κυβερνώσας Αριστεράς. Στην ανάλυσή τους αναγκάστηκαν να τις ξεπεράσουν για λόγους ανωτέρας μνημονιακής βίας – όπως τις αυταπάτες τους.

Νέο αφήγημα. Ωστόσο, από τη στιγμή που ο πολιτικός τους αντίπαλος έβαλε το Ελληνικό στο επίκεντρο των προεκλογικών του αρχικά, και των κυβερνητικών του στη συνέχεια, δεσμεύσεων το αφήγημα άλλαξε. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ διαφημιζόταν ως φιλοεπενδυτική, σαν μια που είχε στηρίξει την επένδυση βελτιώνοντας τους όρους για το Δημόσιο. Οχι σαν μια που εξαναγκάστηκε να την προχωρήσει. Ή σαν μια που ευθυνόταν για τα περισσότερα από τα χρόνια τα οποία χάθηκαν από το 2014 που έγινε ο διαγωνισμός για την αξιοποίηση των 6.000 στρεμμάτων.

Ο Αλέξης Τσίπρας, για παράδειγμα, στην περσινή συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ έλεγε ότι «είναι όντως μία εμβληματική επένδυση και διαπραγματευτήκαμε και αλλάξαμε τη σύμβαση. Κάναμε μία προσεκτική προσπάθεια ώστε να έχουμε σύμμαχο το ΣτΕ σε πιθανά προσκόμματα. Προχωρήσαμε με πολύ σοβαρό τρόπο. Φέραμε μία υπόθεση που ήταν σχεδόν στο μηδέν στο 90% της ολοκλήρωσης».

Εμπόδια μέχρι τέλους. Η εργαλειοποίηση πάντως δεν ήταν αποκλειστικά ρητορική. Λίγες μέρες πριν από τις κάλπες του 2019 είχε εκδοθεί μια από τις τρεις ΚΥΑ που απαιτούνταν τότε για την πολεοδόμηση του πάρκου στο Ελληνικό. Η κίνηση είχε αναγνωσθεί ως μια απόπειρα να δείξει η κυβέρνηση Τσίπρα πως εργαζόταν μέχρι την τελευταία στιγμή πάνω στο θέμα. Βέβαια, σύμφωνα με τη Lamda Development, η συγκεκριμένη ΚΥΑ τίναζε στον αέρα το έργο, αφού υιοθετούσε τη θέση που εξέφραζε συχνά η συριζαία γενική γραμματέας του ΥΠΠΟ, Μαρία Βλαζάκη: να εγκρίνονται όλες οι μελέτες από το υπουργείο της. Οπότε η ΚΥΑ ενδεχομένως διαβαζόταν και σαν νάρκη στην κυβέρνηση που ερχόταν.

Και κάπως έτσι για 4,5 χρόνια η επένδυση ξεπάγωνε μένοντας στην κατάψυξη. Οπως ο ΣΥΡΙΖΑ αλλάζει μένοντας ίδιος. Από μια άποψη, λοιπόν, το Ελληνικό συνοψίζει όχι μόνο τον τρόπο που αντιλαμβάνεται την πολιτική αντιπαράθεση το κόμμα. Αλλά και τη μέθοδο με την οποία προσέγγιζε τον ίδιο του τον εαυτό, εκείνη της διαρκούς αυτοαναίρεσης λόγω εσωτερικών αντιφάσεων.