Η Αγία Σοφία, η σημερινή απόφαση και τα παιχνίδια του Ερντογάν

Στην αναθεωρητική πολιτική του και στις νεοοθωμανικές του επιδιώξεις έχει εντάξει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την Αγία Σοφία επιχειρώντας να τη μετατρέψει σε μουσουλμανικό τέμενος.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας της Τουρκίας αποφασίζει σήμερα αν η Αγία Σοφία – το μνημείο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, που λειτουργεί ως Μουσείο – θα αλλάξει καθεστώς και θα μετατραπεί σε τζαμί. Το δικαστήριο της Τουρκίας θα εξετάσει το αίτημα ακύρωσης του προεδρικού διατάγματος που μετέτρεψε την Αγία Σοφία σε μουσείο το 1934. Εδώ και αρκετές ημέρες πολλοί τούρκοι αξιωματούχοι αλλά και ο ίδιος ο τούρκος πρόεδρος με προκλητικές δηλώσεις τους είχαν αρχίσει να «φτιάχνουν» το κλίμα υπέρ της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τέμενος. Μετά από τις πρώτες αντιδράσεις της Αθήνας στις αρχές Ιουνίου ο Ερντογάν είχε δηλώσει μεταξύ άλλων: «Λένε να μη μετατρέψουμε σε τζαμί την Αγία Σοφία. Εσείς κυβερνάτε την Τουρκία ή εμείς;».

Ο ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ. Παρόμοιες δηλώσεις επαναλήφθηκαν και χθες, παραμονή της ανακοίνωσης του τουρκικού δικαστηρίου, σύσσωμος ο τουρκικός Τύπος, σχεδόν είχε… προκαταλάβει την απόφαση. Η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Γενισαφάκ είχε τίτλο «Ο ενθουσιασμός για την Αγία Σοφία» και έκανε λόγο για «ιστορική μέρα» (αναφερόμενη στη σημερινή) που θα κρίνει το καθεστώς λειτουργίας του μνημείου. Πολύ γρήγορα καταλάβαινε κανείς όμως πως το κείμενο απηχούσε της απόψεις του τούρκου προέδρου. «Οι πολίτες περιμένουν με ανυπομονησία την απόφαση για να προσευχηθούν» σημείωνε. Στη συνέχεια ακολουθούσε ένα μακροσκελές ρεπορτάζ με πολίτες από 16 πόλεις – όπως ισχυρίζεται η Γενισαφάκ – να δηλώνουν ότι θέλουν να ανοίξει η Αγία Σοφία ως τέμενος.

Σχεδόν πανομοιότυπα ρεπορτάζ φιλοξενούνταν χθες και σε άλλες τουρκικές εφημερίδες. Αυτό δείχνει ότι η τουρκική ηγεσία αγνόησε όλες τις διεθνείς αντιδράσεις αλλά και την προχθεσινή ύστατη έκκληση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ο οποίος επανέλαβε ότι η Αγία Σοφία «δεν ανήκει μόνον εις αυτόν που την κατέχει, αλλά εις ολόκληρον την ανθρωπότητα».

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΟΜΠΕΟ. Πάντως είναι πολύ πιθανόν ο Ερντογάν να επιδιώκει τη λειτουργία της Αγίας Σοφίας ως μουσουλμανικό τέμενος και σε μία προσπάθεια να ισχυροποιήσει τη θέση του στην εσωτερική πολιτική σκηνή της Τουρκίας. Το τελευταίο διάστημα οι φωνές της αντιπολίτευσης έχουν πυκνώσει. Εξάλλου, αν η απόφαση του δικαστηρίου είναι υπέρ της λειτουργίας της Αγίας Σοφίας ως τζαμί, ο Ερντογάν δεν αποκλείεται να την παρουσιάσει και ως νίκη ή ως «ρεβάνς» στην περιοχή της Κωνσταντινούπολης όπου πέρυσι υπέστη ήττα στις δημοτικές εκλογές. Ο δήμαρχος της Πόλης, εξάλλου, ο Εκρέμ Ιμάμογλου, έχει ταχθεί κατά της αλλαγής του καθεστώτος της Αγίας Σοφίας. Αξιοσημείωτο, πάντως, είναι πως χθες ο αμερικανός ΥΠΕΞ Μάικ Πομπέο σε παρέμβασή του για το θέμα καλεί την τουρκική κυβέρνηση να διατηρήσει το υπάρχον καθεστώς της και να μην τη μετατρέψει σε μουσουλμανικό τέμενος.

Ο τουρκικός Τύπος δημοσίευσε χθες και δημοσκόπηση για το αν πρέπει να ανοίξει ως τζαμί η Αγία Σοφία. Συγκεκριμένα, από τους 6.000 πολίτες που ρωτήθηκαν από την εταιρεία Areda, το 79,4% απάντησε ότι επιθυμεί η Αγία Σοφία να ανοίξει για λατρεία και προσευχή (δηλαδή να λειτουργήσει ως μουσουλμανικό τέμενος). Αντίθετα, «όχι» στο άνοιγμα της Αγίας Σοφίας ως τζαμί είπε το 20,6%.