Η οικονομική ανάκαμψη εξαρτάται από το εμβόλιο

Γιατί αυτή η κρίση προκαλεί τόσο πολλές δυσκολίες για τους υπευθύνους της χάραξης οικονομικής πολιτικής; Επειδή η κρίση είναι τεράστια αλλά και επειδή συνεπάγεται ορισμένες εξαιρετικά μεγάλες αβεβαιότητες.

Μέχρι τώρα είχαμε συνηθίσει σε συγκεκριμένους οικονομικούς παράγοντες που μπορούν να προκαλούν ύφεση – μια απορρύθμιση των συνθηκών των τραπεζών που μπορεί να οδηγήσει σε χρηματοπιστωτική κρίση ή προβλήματα στον μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών που προκαλούν μαύρες μέρες για τις αγορές. Και οι δύο αυτοί παράγοντες έχουν δημιουργήσει πολύ μεγάλες υφέσεις αλλά τα μονοπάτια τους ήταν πιο ξεκάθαρα επειδή ξέραμε τι μονοπάτια θα αντιμετωπίσουμε για τα υποκείμενα οικονομικά αίτια, προχωρώντας σε λύσεις όπως κρατικοποιήσεις τραπεζών ή λήψη μέτρων για τα νομίσματα.

Ωστόσο την κρίση αυτή την προκάλεσε ο κορωνοϊός και όχι τα οικονομικά, οπότε καμία απόφαση του υπουργείου Οικονομικών δεν μπορεί να την εξαφανίσει. Αντ’ αυτού, η κυβέρνηση, όπως και εμείς, πρέπει να ζήσουμε με τις αβεβαιότητες που δημιουργεί η νέα κατάσταση.

Εχει μεγάλη σημασία το πότε και το εάν θα εμφανιστεί ένα εμβόλιο για την πανδημία ώστε να χαραχθεί η σωστή πολιτική.

Εάν αυτό γίνει σύντομα, η οικονομία θα χρειαστεί λιγότερο θεμελιώδεις αλλαγές και η προτεραιότητα θα είναι η υποστήριξη επιχειρήσεων και θέσεων εργασίας έως ότου επιστρέψει η κανονικότητα. Αλλά αν θα χρειαστούν χρόνια μέχρι να εμφανιστεί ένα εμβόλιο ή μια θεραπεία, τότε θα συμβούν μεγάλες οικονομικές αλλαγές – σκεφθείτε ότι θα χρειαστεί να περάσουμε από καθεστώς όπου οι δαπάνες γίνονται κοντά σε γραφεία, σε καθεστώς όπου οι δαπάνες θα πρέπει να γίνονται κοντά σε σπίτια όπου θα είναι ο κόσμος λόγω της πανδημίας. Νέα έρευνα αναφέρει ότι αυτό θα συμβάλει στο να καταστούν μόνιμες περισσότερες από το ένα τρίτο των απολύσεων που προκαλούνται από την COVID-19, οπότε η δουλειά της οικονομικής πολιτικής θα είναι να αντιμετωπίσει αυτή τη μετάβαση και όχι να την καταπολεμήσει.

Η αβεβαιότητα για ένα δεύτερο κύμα πανδημίας έχει επίσης σημασία για τη σωστή πολιτική – η μείωση του ΦΠΑ για την ενθάρρυνση των ατόμων να ψωνίζουν εν μέσω της νέας επιστροφής της πανδημίας δεν είναι πολύ καλή ιδέα.

Τι πρέπει να γίνει σε αυτό το ναρκοπέδιο αβεβαιότητας; Το εύκολο κομμάτι είναι να γίνει επιλογή σε πολιτικές που λειτουργούν σε ένα ευρύ φάσμα μελλοντικών εξελίξεων. Το δύσκολο κομμάτι είναι να χρειαστεί αλλαγή πλεύσης οικονομικής πολιτικής με βάση τα νέα στοιχεία που παρουσιάζονται.

Ο Τόρστεν Μπελ είναι διευθύνων σύμβουλος της Resolution Foundation και γράφει για τον «Guardian»