Η διάταξη που γύρισε μπούμερανγκ

Τα πέντε χρόνια που μας χωρίζουν από το 2015 δυσκολεύουν πια τη μνήμη. Οταν λοιπόν ακούει κανείς την είδηση πως η Ολγα Γεροβασίλη και ο Φώτης Κουβέλης κατέθεσαν αναφορά στον Αρειο Πάγο για την παράνομη ηχογράφηση του Σάμπυ Μιωνή ζητώντας να μη μετατραπεί η Ελλάδα «σε χώρα της κασέτας», δεν θα ξαφνιαστεί. Η ηχογράφηση της συνομιλίας του επιχειρηματία με τον Νίκο Παππά, άλλωστε, ήταν ισχυρό χτύπημα για το κόμμα που ακόμα ψάχνει να βρει τον κατάλληλο τρόπο να αντιμετωπίσει το σκάνδαλο που σιγά – σιγά αποκαλύπτεται. Υπάρχουν όμως κι εκείνοι που δεν ξεχνούν – στην προκειμένη περίπτωση, εκείνοι που δεν ξεχνούν τον νόμο 4356/2015. Και γιατί να τον ξεχάσουν, άλλωστε; Ηταν μια σημαντική στιγμή για την Ελλάδα, καθώς η υπερψήφισή του έφερε το σύμφωνο συμβίωσης.

Η προηγούμενη κυβέρνηση, όμως, δεν ασχολήθηκε μόνο με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η τροπολογία του υπουργείου Δικαιοσύνης, που συμπεριλήφθηκε εκτάκτως στο τότε νομοσχέδιο, επέτρεπε να λαμβάνονται υπόψη στις υποθέσεις διαφθοράς διάφορα στοιχεία από συνομιλίες που είχαν αποκτηθεί παρανόμως. Εγγραφα, τηλεφωνικές ή δια ζώσης συζητήσεις, βίντεο – η διάταξη προέβλεπε για όλα και, έλεγε τότε το ρεπορτάζ, έφερε την υπογραφή του τότε αναπληρωτή υπουργού Δικαιοσύνης, Δημήτρη Παπαγγελόπουλου. Η τροπολογία ήρθε βιαστικά, ήταν όμως σημαντική για την κυβέρνηση: με αυτήν την αλλαγή νομιμοποιήθηκε η χρήση του USB της περίφημης υπόθεσης που ακούει στο όνομα «λίστα Λαγκάρντ». Η διάταξη έμεινε ανέπαφη για περίπου τέσσερα χρόνια. Εν μέσω προεκλογικής περιόδου, όμως, τον Ιούνιο του 2019, με την αλλαγή του Ποινικού Κώδικα ήρθε η σιωπηλή απόσυρσή της από την προηγούμενη κυβέρνηση. Η κατάργηση ήρθε σε ενδιαφέρον τάιμινγκ: τότε είχαν αρχίσει να έρχονται στο φως οι καταγγελίες για την υπόθεση Novartis που αφορούσαν το παραδικαστικό κύκλωμα. Οταν η ΝΔ άλλαξε εκ νέου τον Ποινικό Κώδικα, τον περασμένο Νοέμβριο, η διάταξη επανήλθε και αφορούσε περιπτώσεις κακουργηματικού χαρακτήρα, που υπάγονται στην αρμοδιότητα του εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος ή του εισαγγελέα Εγκλημάτων Διαφθοράς. Η χρήση του υλικού μπορεί πλέον να γίνει κατά την παραπομπή και τη δίκη, εφόσον κριθεί πως η βλάβη που προκαλείται είναι λιγότερο σημαντική από τον κίνδυνο που προκάλεσε η ερευνώμενη πράξη, αν η απόδειξη της αλήθειας θα ήταν διαφορετικά αδύνατη και αν η πράξη με την οποία το αποδεικτικό μέσο αποκτήθηκε δεν προσβάλλει την ανθρώπινη αξία.

Σε τι αποσκοπούσε, επομένως, η κίνηση του ΣΥΡΙΖΑ να πάει στον Αρειο Πάγο; Αν, όντως, διαφωνεί με τη χρήση των παράνομων ηχογραφήσεων, γιατί τη νομοθέτησε το 2015; Μπορεί τέτοιες μετατοπίσεις να είναι ψιλά γράμματα για όσους καθιέρωσαν τη λέξη «κωλοτούμπα» στη διεθνή πολιτική αργκό, όμως σήμερα έρχονται να μειώσουν την αξία της παρέμβασης του ΣΥΡΙΖΑ. Αποδεικνύοντας, για ακόμη μια φορά, πως το μεγάλο πρόβλημα της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι οι αντιφάσεις της: συνεργάστηκε με τον Πάνο Καμμένο, αλλά συνεχίζει να μιλάει για σύγκλιση των προοδευτικών δυνάμεων. Επιδιώκει στροφή στη μετριοπάθεια, αλλά τη χάνει όταν αναλαμβάνει ο Παύλος Πολάκης. Πάει να αλλάξει τους τρόπους του 2015, αλλά επιμένει να καταφεύγει σε αυτούς. Οι αλλαγές δεν συνοδεύονται από την αντίστοιχη εξήγηση – ούτε καν αυτές που έχουν να κάνουν με νομοθετήματα για την περίοδο της διακυβέρνησής του.

Οπως σε όλα τα κόμματα, έτσι και στον ΣΥΡΙΖΑ βασίζονται στις δυσκολίες της μνήμης για να διορθώσουν την ασυνέπειά τους. Κι αυτή, όμως, δεν είναι πάντα τόσο αδύναμη.