Οταν η προστασία γίνεται εφιάλτης

Πόσο βαθιά είναι τα σημάδια που μπορούν να αφήσουν στην ψυχή ενός παιδιού 11 εβδομάδες κράτησης; Τι είναι αυτό που χαράσσεται στη μνήμη του όταν αυτή η εμπειρία τελειώσει; Την απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα δίνουν με τον πιο απλό αλλά και εύγλωττο τρόπο οι ζωγραφιές ανηλίκων που έζησαν υπό καθεστώς κράτησης, έχοντας μάλιστα προηγουμένως περάσει από 40 κύματα, προκειμένου να βρεθούν στην πολιτισμένη Ευρώπη. Ο λόγος, για τα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα που ξόδεψαν μέρος της παιδικής ηλικίας τους πίσω από συρματοπλέγματα στο αστυνομοκρατούμενο καμπ της Αμυγδαλέζας.

Ο Ιμπραήμ από τη Σομαλία και ο Καμρούλ από το Μπανγκλαντές, 14 και 17 ετών αντίστοιχα, ζωγράφισαν έργα που αποτυπώνουν τον φόβο και τη δυστυχία που βίωσαν κατά το διάστημα που βρέθηκαν υπό κράτηση, με την οργάνωση Human Rights Watch να δημοσιεύει – κατόπιν αδείας τους – όσα αποτύπωσαν στο χαρτί στα πλαίσια της εκστρατείας #FreeTheKids, στόχος της οποίας είναι ο τερματισμός της κράτησης παιδιών μεταναστών στην Ελλάδα. Οι ζωγραφιές των δύο ανηλίκων, που σήμερα έχουν βρει ασφαλές καταφύγιο σε χώρες της Ευρώπης, είναι ενδεικτικές των συναισθημάτων των συνομηλίκων τους με αντίστοιχες τραυματικές εμπειρίες, ενώ κάποιοι εξ αυτών στα έργα τους συμπεριέλαβαν και τις νέες τους πατρίδες.

Αθλιες συνθήκες. Στατιστικά στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης δείχνουν ότι κατά τα μέσα Μαΐου σε συνθήκες κράτησης διαβιούν 274 ασυνόδευτα παιδιά, εν αναμονή της μετακίνησής τους στο – ήδη βεβαρημένο – σύστημα ξενώνων. Από την πλευρά της, η ΜΚΟ ARSIS, που στήριξε τον Ιμπραήμ και τον Καμρούλ, κατέγραψε πως τον Απρίλιο – μεσούσης της πανδημίας του κορωνοϊού – 100 παιδιά υπό κράτηση στο κέντρο της Αμυγδαλέζας ζούσαν σε συνθήκες συνωστισμού, αναγκασμένα να κοιμούνται δυο δυο στα κρεβάτια ή ακόμα και στο πάτωμα, με ανεπαρκή πρόσβαση σε προϊόντα υγιεινής, τουαλέτες με τρεχούμενο νερό και ντους.

Σύμφωνα με τη Human Rights Watch, το καθεστώς «προστατευτικής φύλαξης» στην Ελλάδα, αντί να προστατέψει τα παιδιά, τα καθιστά πιο ευάλωτα σε πολλές μορφές καταχρηστικών συμπεριφορών, συμπεριλαμβανομένων της σεξουαλικής βίας και παρενόχλησης, και μπορεί μακροπρόθεσμα να τους προκαλέσει ψυχολογικά τραύματα, καθώς πολλά εξ αυτών κρατούνται επί εβδομάδες συνωστισμένα μέσα σε βρώμικα κελιά κάποιου αστυνομικού τμήματος και συχνά μοιράζονται τον ίδιο χώρο με ενηλίκους που δεν είναι συγγενείς τους. Πέραν των παραπάνω, τα ασυνόδευτα παιδιά υπό κράτηση στερούνται πρόσβασης σε σωστή ενημέρωση για τα δικαιώματά τους, σε εκπαιδευτικές ή και σε ψυχαγωγικές δραστηριότητες. Τέλος, η πανδημία του COVID-19 συνιστά έναν επιπλέον σοβαρό κίνδυνο για τα παιδιά που ζουν υπό συνθήκες συνωστισμού πίσω από τα κάγκελα, προειδοποιεί η οργάνωση.

Και μπορεί τους τελευταίους μήνες να καταβάλλονται προσπάθειες ώστε τα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα να βρουν ασφαλή στέγη σε κάποια εκ των ειδικών δομών εντός Ελλάδας ή σε τρίτες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης που έχουν εκδηλώσει την πρόθεση να τα υποδεχτούν (όπως η Πορτογαλία), ωστόσο στην πλειοψηφία τους παραμένουν σε επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης. Συνολικά, αυτή τη στιγμή στη χώρα μας εκτιμάται ότι βρίσκονται 5.028 ασυνόδευτοι ανήλικοι πρόσφυγες, με τις θέσεις μακροχρόνιας φιλοξενίας να μην ξεπερνούν τις 1.699 και τις θέσεις προσωρινής φιλοξενίας τις 659. Μάλιστα, στα ΚΥΤ των νησιών, με τα γνωστά προβλήματα υπερπληθυσμού, βρίσκονται σήμερα 1.431 ασυνόδευτα παιδιά.