Η διπλή ανηθικότητα {LF}της δολοφονίας {LF}του Τζορτζ Φλόιντ

Πάνω από 40 δολοφονίες διαπράττονται καθημερινά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τι είναι αυτό που πυροδότησε τα επεισόδια και τη μαζική κατακραυγή για τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ; Τι είναι αυτό που καθιστά, δικαίως, το συγκεκριμένο έγκλημα ιδιαίτερα ειδεχθές;

Στο έργο του ««Για τη βάση της Ηθικής»», ο Αρθουρ Σοπενχάουερ διαπίστωσε πως οι ανθρώπινες πράξεις ή παραλείψεις δεν είναι ηθικά μονοσήμαντες. Μια δολοφονία, για παράδειγμα, έχει ηθική απαξία και είναι κοινωνικά καταδικαστέα. Ομως, η ίδια δολοφονία καθίσταται διπλά ανήθικη όταν διαπράττεται από το άτομο που οφείλει, ακριβώς, να προστατεύσει το θύμα, και αυτό διότι το άτομο αυτό διαπράττει στην πραγματικότητα δύο ηθικές παραβιάσεις: αυτή της αφαίρεσης της ζωής και αυτή της προδοσίας της εμπιστοσύνης. Με λίγα λόγια, είναι διπλά ανήθικο το να προκαλεί κάποιος κακό σε αυτόν που έχει αναλάβει να προστατεύσει.

Στην περίπτωση του Τζορτζ Φλόιντ, όπως και σε αυτή του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, τη δολοφονία διέπραξε αστυνομικός, πρόσωπο δηλαδή που εκ της θέσεώς του οφείλει να προστατεύει τον πολίτη, την ανθρώπινη ζωή και να διαφυλάσσει τη νομιμότητα. Εξίσου ηθικά επιλήψιμη ήταν και η παράλειψη των υπόλοιπων παρόντων αστυνομικών να παρέμβουν και να αποτρέψουν τη δολοφονία. Διπλή ηθική απαξία έχει, με την ίδια λογική, οποιαδήποτε σκοπούμενη πράξη ή παράλειψη γονέα ή κηδεμόνα προκαλεί ζημιά σε ένα παιδί που έχει υπό την προστασία του. Αντίστοιχα, είναι διπλά ανήθικος ο δάσκαλος ή ο ιερέας που βλάπτει ένα παιδί που βρίσκεται υπ’ ευθύνη του και που έχει αναλάβει να διαπαιδαγωγήσει. Στη μεγάλη κλίμακα, μπορούμε να αντιληφθούμε, επομένως, γιατί η γενοκτονία ενός λαού αποτελεί αναγκαστικό κανόνα διεθνούς δικαίου στον οποίο δεν χωρεί καμία παρέκκλιση από κανένα κράτος, είτε συμφωνεί με τον κανόνα αυτόν είτε όχι: ακριβώς διότι επιτελείται με δόλο και σχέδιο από την ίδια εκείνη κυβέρνηση που οφείλει, εκ της θεσμικής της θέσης, να τον προστατεύσει και να τον υπερασπιστεί.

Πράξεις διπλής ανηθικότητας προκαλούν το κοινό περί δικαίου αίσθημα, δημιουργούν ανασφάλεια σε μια κοινωνία, ενώ όταν διαπράττονται από όργανα της τάξης διαταράσσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στους «φύλακες» της κοινωνίας, κατά συνέπεια στην ικανότητα του ίδιου του κράτους να λειτουργεί ως κράτος δικαίου. Τέτοιες πράξεις διπλής ηθικής απαξίας πρέπει να απομονώνονται και να τιμωρούνται γρήγορα και αποτελεσματικά, ιδίως σε κοινωνίες που φέρουν νωπά τα τραύματα ενός ρατσιστικού παρελθόντος, όπως η Αμερική. Η κοινωνική ζημιά που προκαλείται σε διαφορετική περίπτωση μπορεί να είναι ανυπολόγιστη για τον κοινωνικό ιστό, η συνεκτικότητα του οποίου αποτελεί το μεγάλο ζητούμενο σε οποιαδήποτε πολιτεία επιθυμεί να διατηρήσει την ευνομία της.

Η Aννα Ειρήνη Μπάκα είναι διδάκτωρ Νομικής του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ