Ο πειρασμός {LF}της επανάληψης

Η πανδημία του κορωνοϊού οδηγεί σε ύφεση ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση, πολλώ δε μάλλον όταν η οικονομία της στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό, τομέα που κατεξοχήν πλήττεται από την πανδημία.

Οι επιπτώσεις της επερχόμενης ύφεσης – αύξηση της ανεργίας, κλείσιμο επιχειρήσεων, μείωση εισοδημάτων, κ.ά. – ίσως αποτελέσουν έναν πολιτικό «πειρασμό» για κόμματα και πρόσωπα που θα θελήσουν να επαναλάβουν στρατηγικές και τακτικές της περιόδου που είθισται να περιγράφουμε ως «αντιμνημονιακή».

Κάτι τέτοιο θα ήταν ωστόσο μια στρατηγικά ατελέσφορη επιλογή για τρεις κυρίως λόγους:

Πρώτον, οι πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες είναι σήμερα διαφορετικές. Η τότε κρίση χρεώθηκε σε μεγάλο βαθμό στο «παλαιό πολιτικό σύστημα» (ό,τι και αν σήμαινε αυτό) το οποίο στις εκλογές που ακολούθησαν έφτασε στα όριά του. Η σημερινή κρίση είναι εξωγενής. Είναι παγκόσμια, είναι απολύτως προφανές ότι είναι επακόλουθο της πανδημίας και όχι αποτέλεσμα εσφαλμένων πολιτικών επιλογών. Συνεπώς η όποια κριτική γύρω από τον τρόπο διαχείρισης της οικονομίας, θα αναπτυχθεί σε ένα εντελώς διαφορετικό κοινωνικό και πολιτικό υπόστρωμα.

Δεύτερον, σήμερα δεν υπάρχουν «άφθαρτες» εναλλακτικές λύσεις. Οι κυβερνητικές εναλλαγές των τελευταίων ετών κατέρριψαν πολλές αυταπάτες. Η ρητορική της πρώιμης αντιμνημονιακής περιόδου μοιάζει πλέον εντελώς ξεπερασμένη. Τα περιφερειακά «αντιμνημονιακά κόμματα» (ΑΝΕΛ, ΧΑ) περιθωριοποιήθηκαν, ο δε ΣΥΡΙΖΑ, ο μεγάλος κερδισμένος της εποχής εκείνης, στις τελευταίες εκλογές επιχείρησε να προβάλει περισσότερο τη διαχειριστική του επάρκεια και λιγότερο τη ριζοσπαστικότητά του.

Τρίτον, σήμερα υπάρχει πιο στέρεη θεσμική νομιμοποίηση. Ολες οι μετρήσεις κοινής γνώμης τους τελευταίους μήνες δείχνουν ενίσχυση του δείκτη πολιτικής και κοινωνικής εμπιστοσύνης. Και αυτό αντανακλά όχι μόνο στην Κυβέρνηση και ειδικά τον Πρωθυπουργό που πιστώνονται θετικά τη διαχείριση της πανδημίας, αλλά συνολικά στους θεσμούς του κράτους. Γεγονός που δημιουργεί ένα λιγότερο εύφλεκτο πολιτικό τοπίο σε σχέση με τις αρχές της δεκαετίας του 2010 όταν η οικονομική κρίση τροφοδότησε τη θεσμική απονομιμοποίηση.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι για κόμματα και πρόσωπα που η πλειοδοσία υποσχέσεων και η υποδαύλιση της κοινωνικής έντασης είναι σχεδόν καταστατικές συνθήκες της πολιτικής τους ύπαρξης, ο πειρασμός της επανάληψης θα είναι μεγάλος. Το αποτέλεσμα όμως δεν θα είναι ίδιο. Το ξαναζεσταμένο φαγητό δεν έχει την ίδια ποιότητα.

Ο Ευτύχης Βαρδουλάκης είναι σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας