Με «ξένα κόλλυβα» αντιμετώπισε την οικονομική κρίση ο Περικλής!

Καθώς διαβάζω ότι όλες οι κυβερνήσεις και, φυσικά, και η ελληνική αναζητούν «θησαυρούς» χρημάτων, κυρίως με δάνεια, για την «προστασία» τάχα των πολιτών από τις βλαβερές συνέπειες της πανδημίας (μεγάλη ύφεση, υψηλή ανεργία, μείωση εισοδήματος, κλείσιμο επιχειρήσεων κ.λπ.), θυμήθηκα την πρώτη ίσως εμφάνιση του «κράτους – πατερούλη» στον κόσμο! Δηλαδή εκείνου με τον όρο «πολιτειακός σοσιαλισμός», τον οποίο εισήγαγε και εφάρμοσε ο Περικλής μετά την κρίση που προκάλεσαν οι συνεχείς τότε εθνικοί και εμφύλιοι πόλεμοι. Τότε, ο Περικλής, για να εξασφαλίσει το αναγκαίο οικογενειακό εισόδημα των Αθηναίων που δεν ήθελαν ή δεν έβρισκαν δουλειά μετά τους πολέμους, τους έκανε όλους… δημοσίους υπαλλήλους, δημιουργώντας έτσι τη γνωστή «λόγω μεν Δημοκρατία, έργω δε του πρώτου ανδρός αρχή». Δηλαδή τότε όλοι οι Αθηναίοι περίμεναν ως «δούλοι» τη μέριμνα του «πατερούλη» Περικλή, η οποία όμως εξασφαλιζόταν με λεφτά από το πλούσιο Συμμαχικό Ταμείο και όχι από τους φορολογουμένους και τους… δανειστές!

Τα αποτελέσματα του πρώτου αυτού παγκοσμίως πολιτικοοικονομικού συστήματος, το οποίο ο μέγας οικονομολόγος, καθηγητής και ακαδημαϊκός αείμνηστος Ανδρέας Ανδρεάδης χαρακτήρισε με τον όρο «πολιτειακός σοσιαλισμός», ήταν ολέθρια για την Αθηναϊκή Δημοκρατία. Οπως εύστοχα επεσήμανε ο οικονομολόγος Γλάδστων προς τον Ιούλιο Φερρύ, «αι Αθήναι απέθανον λόγω της κακής αυτών οικονομίας». Κι όμως, δεν έγινε μάθημα και σε άλλες μετέπειτα και σύγχρονες Δημοκρατίες. Διότι άλλο είναι το «κράτος – πρόνοια» και άλλο το «κράτος – διανομέας» αφειδώς χρημάτων, χωρίς παραγωγικό ή αναπτυξιακό αποτέλεσμα!

Συγκεκριμένα, ο Ανδρεάδης στο ογκώδες δίτομο έργο του «Η ιστορία της ελληνικής δημόσιας οικονομίας» (εκδόσεις Δημήτρη Παπαδήμα, Αθήνα, 1992) στις σελίδες 291 και 292 (Α’ Τόμος) αναφέρει τα ακόλουθα:

«Παρατηρούμεν, ως προς με την εκ των αγρών μετανάστευσιν, ότι αύτη ωφείλετο εν μέρει τουλάχιστον εις άλλους γενικωτέρους, πλουτοπαραγωγικούς, λόγους, ως προς δε τους εν τη πόλει θήτας, τους προλεταρίους του ε’ αιώνος, ότι η περί συντηρήσεως αυτών μέριμνα επεβάλλετο, διότι η τάξις αύτη είχεν από της εν Σαλαμίνι μάχης επιδοθή εις τα όπλα και ετρέφετο από των πολέμων, όθεν, κλειομένης οριστικής ειρήνης, της ήτο αδύνατον να εξεύρη μόνη και αμέσως τα προς το ζην. Αφ’ ετέρου, αν συν τω χρόνω οι φιλόπονοι και υπερήφανοι Σαλαμινομάχοι μετεβλήθησαν εις όχλον πολυπράγμονα και αργόν, τούτο οφείλεται εις τας μισθοφορίας και τας διανομάς, αίτινες είθισαν αυτούς να ζώσιν εν αργία… Η εγκαινιασθείσα πολιτική εξωκείωσε τους Αθηναίους προς την αντίληψιν ότι η πολιτεία ώφειλε να μη αφήση αυτούς να λιμώττωσιν…».

Και σχολιάζοντας την οικονομική αυτή πολιτική του «πολιτειακού σοσιαλισμού» επισημαίνει ότι «τοιαύται δαπάναι μη αμέσως παραγωγικαί και υπερβαίνουσαι τον εξαπλάσιον του τακτικού προϋπολογισμού μόνον εν απολύτω μοναρχία θα ηδύνατο να πραγματοποιούνται άνευ αντιδράσεως…».