«Για ένα Θέατρο Εθνικό»

Εγώ θα το πω, κι ας μου ορμήξουν όλοι από την αλάνα του Διαδικτύου. Τόσα χρόνια στο θέατρο, πρώτη φορά βλέπω στην έναρξη των προβών της εθνικής μας σκηνής να παρευρίσκονται ο Πρωθυπουργός της χώρας και η υπουργός Πολιτισμού. Την αλήθεια λέω και μάρτυς μου ο φακός. Ξέρω, θ’ αρχίσουν από αύριο πολλοί να λένε πως όλο αυτό έγινε για λόγους επικοινωνιακούς. Μάλιστα. Μόνο που δεν είδα ποτέ, αλλά ποτέ, άλλον πρωθυπουργό να διαλέγει τέτοιου είδους επικοινωνιακά κόλπα.

Το τι, το πού και με τι τρόπο θα διαλέξεις να εμφανισθείς φανερώνουν και τον δρόμο που θέλεις να ακολουθήσεις. Δεν είναι το ίδιο, και να με συγχωρείτε πολύ, το να κόβεις μια κορδέλα για να εγκαινιάσεις έναν ασφαλτόδρομο με το να πας να συζητήσεις με τους ανθρώπους του θεάτρου στο ίδιο τους το σπίτι.

Είπε πολλά κι ενδιαφέροντα, και μάλιστα άκουσε από πρώτο χέρι τα ονόματα του κλάδου, πρόσωπο με πρόσωπο κι όχι μέσω ενός γραμματέα υπουργείου.

Ολα καλά και μπράβο, μόνο, νομίζω, υπάρχει μια αντίφαση όσον αφορά το θέμα της παραγωγής θεατρικών παραστάσεων.

Από τη μια μεριά δήλωσε, και ορθώς, πως «η τέχνη δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με κανόνες αγοράς», και πως «υπάρχουν εργαλεία ώστε να μπορέσουμε να βελτιώσουμε τα οικονομικά των παραγωγών», και από την άλλη ότι «η κυβέρνηση ενδιαφέρεται σταθερά για το ενδεχόμενο προσέλκυσης παραγωγών από το εξωτερικό», συμπληρώνοντας ότι «και οι τέχνες μπορούν να επωφεληθούν από το αναβαθμισμένο προφίλ της χώρας μας».

Εδώ υπάρχει μια μεγάλη αντίφαση. Ο παραγωγός εκ του εξωτερικού αυτό θα κάνει. Θα αντιμετωπίσει το θέατρο με τους σκληρούς κανόνες της αγοράς. Θα έρθει δηλαδή να χάσει τα ωραία του λεφτά; Ηλίθιος είναι;

Καλώς ή κακώς, το θέατρο στη χώρα μας κινείται σε ένα επίπεδο σχεδόν βιοτεχνίας. Ο παραγωγός συνήθως έρχεται σε άμεση επαφή με τον καλλιτέχνη, απαιτεί, ζητά, υποχωρεί, πείθεται, ανησυχεί, μουτρώνει, ενθουσιάζεται, φωνάζει, αλλά σε προσωπικό, ανθρώπινο επίπεδο. Εχεις μπροστά σου έναν άνθρωπο και συνδιαλέγεσαι μαζί του. Αλλοτε χάνει αυτός, άλλοτε εσύ, κάποιες φορές κερδίζετε και οι δύο.

Δεν βρίσκεσαι αντιμέτωπος με μια απρόσωπη πολυεθνική που αποφασίζει για τα πάντα, ένα μυστηριωδώς αθέατο συμβούλιο που σε αντιμετωπίζει με τον αλγόριθμο στο χέρι. Φοβάμαι μη στηθεί κάτι με τους αμείλικτους όρους του West End ή τους ακόμα χειρότερους του Broadway, όπου και το πιο μεγάλο όνομα αντιμετωπίζεται σαν ένα πιόνι σε μια κανιβαλική σκακιέρα.

Ημουν στη Νέα Υόρκη, αρχές του ’80. Ο Αλ Πατσίνο είχε κάνει μια παταγώδη αποτυχία στο θέατρο, με ένα θέαμα βασισμένο στον Ριχάρδο Γ’, και στο σινεμά μια ανάλογη, με το «Ψωνιστήρι» του Φρίτκιν. Εμεινε χωρίς δουλειά δύο ολόκληρα χρόνια. Επρεπε ν’ αρχίσει από την αρχή. Βρήκε μια αίθουσα, εκτός Broadway βεβαίως, και ανέβασε το «American Buffalo», έκανε τεράστια επιτυχία και του άνοιξαν πάλι οι δρόμοι. Πρέπει να πω ότι τον είδα. Ηταν συναρπαστικός. Αλλά θέλω επίσης να πω ότι η παράσταση του Τάσου Μπαντή, που παρακολούθησα μετά από λίγα χρόνια στο Εμπρός, ήταν πολύ καλύτερη. Παρασάγγας.

Να. Κάτι τέτοιο θα ήθελα να σωθεί από το Ελληνικό Θέατρο. Κάτι χειροποίητο που μοσχοβολάει ποίηση. Αυτά. Κατά τα άλλα, και τα μισά να γίνουν από αυτά που δήλωσε ο κύριος Μητσοτάκης, θα είναι μεγάλο κέρδος.

Οψόμεθα.