Το τέλειο μοντέλο απάνθρωπης φυλάκισης

Ο νέος πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ο 47χρονος Ισλανδοϊταλός Ρόμπερτ Σπάνο, το επιβεβαιώνει: η Τουρκία είναι, μαζί με τη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Ρουμανία και την Ουγγαρία, η χώρα από όπου δέχεται το Δικαστήριο του Στρασβούργου τις περισσότερες προσφυγές πολιτών. «Αφορούν συχνά τη διάρκεια των τοπικών διαδικασιών, και κατόπιν τις καταγγελλόμενες ως εξευτελιστικές συνθήκες κράτησης» διευκρίνισε. Στην Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, βέβαια, ένας δικηγόρος μπορεί να καταλήξει στη φυλακή επειδή… προσέφυγε στο Ευρωπαϊκο Δικαστηριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: ο Ραμαζάν Ντεμίρ πέρασε 56 ημέρες, το 2016, στις φυλακές της Σηλυβρίας, κατηγορούμενος για «δυσφήμηση του τουρκικού κράτους». Συνολικά 23.000 άνθρωποι κρατούνται σήμερα στις φυλακές αυτές, συχνά σε απομόνωση, κάποιοι θύματα μιας ατελείωτης προφυλάκισης. Το ρεπορτάζ της γαλλικής Libération αναδεικνύει το απάνθρωπο μοντέλο φυλάκισης που τελειοποιεί σιγά σιγά η Τουρκία.

Στις αρχές της χρονιάς, η Τουρκία αριθμούσε 294.000 κρατουμένους σε σύνολο 83 εκατομμυρίων κατοίκων – σχεδόν πέντε φορές περισσότερους από ό,τι στη Γερμανία, χώρα με αντίστοιχο πληθυσμό. Περίπου 40.000 από αυτούς είναι πολιτικοί κρατούμενοι. Η δικαστική επικαιρότητα της Τουρκίας ισοδυναμεί με μία ατελείωτη παρέλαση πολιτικών δικών που η πανδημία του κορωνοϊού μετά βίας διέκοψε: δίκη του Γκεζί, της Τζουμχουριέτ, του Oda TV, της Διεθνούς Αμνηστίας, δικηγόρων της ένωσης CHD, βουλευτών του φιλοκουρδικού HDP… Αυτοί που ξέρουν, μιλούν για ακροαματικές διαδικασίες που μοιάζουν με νοσηρά θεατρικά, όπου οι κατηγορίες εκτοξεύονται χωρίς αποδείξεις, οι συνήγοροι απαντούν χωρίς να ακούγονται, οι δικαστές ακούν χωρίς αμεροληψία, και τα κατηγορητήρια μοιάζουν να συρρικνώνονται σε μία λέξη: terör, τρομοκρατία.

Το σύμπλεγμα φυλακών της Σηλυβρίας είναι, ιδωμένο από μακριά, μία πραγματική μικρή πόλη, απομονωμένη από τον υπόλοιπο κόσμο. Χρειάζονται δύο ώρες για να φτάσει κανείς εκεί με το αυτοκίνητο από το κέντρο της Κωνσταντινούπολης, σχεδόν το διπλάσιο με μέσα μαζικής μεταφοράς. «Για τις οικογένειες που ζουν σε άλλες πόλεις, είναι σχεδόν αδύνατο να έρθουν» επισημαίνει ο Μπατουχάν Γκερτζουλού, ερευνητής στο ανεξάρτητο παρατηρητήριο φυλακών Cisst. Το αποτέλεσμα είναι να εντείνεται η απομόνωση των κρατουμένων. «Αν συμβεί κάτι, δεν μπορούμε να το ξέρουμε μετά βεβαιότητας. Κανένας ανεξάρτητος οργανισμός δεν έχει πρόσβαση στις φυλακές από το 2015».

Από τις εννέα – ξέχειλες – φυλακές του συμπλέγματος, η πιο γνωστή είναι η Νο 9. «Εκεί βάζουν τους VIP τρομοκράτες» λέει ειρωνικά ο Γιγκίτ Ακσάκογλου, ένα μέλος της κοινωνίας των πολιτών που πέρασε επτά μήνες στο Σιλιβρί το 2018 και το 2019, στο πλαίσιο των δικών για το πάρκο Γκεζί, το κύμα αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων του 2013. Εκεί, δίπλα σε κρατουμένους με επιβεβαιωμένες σχέσεις με τρομοκρατικές οργανώσεις, βρίσκει κανείς τον συγγραφέα Αχμέτ Αλτάν, που κατηγορείται ότι έστειλε ανεπαίσθητα, υποσυνείδητα μηνύματα στους πραξικοπηματίες του 2016, τον φιλάνθρωπο Οσμάν Καβαλά, για την υποτιθέμενη στήριξή του στους «αλήτες» του κινήματος του Γκεζί (είναι φυλακισμένος, χωρίς να έχει καταδικαστεί, εδώ και περισσότερες από 900 ημέρες) ή τον Σελτζούκ Κοζαγκατσλί, τον πρόεδρο της Ενωσης Προοδευτικών Δικηγόρων (CHD).

Η Σηλυβρία δεν έχει σχέση με το Εξπρές του Μεσονυκτίου. Τέρμα στους θαλάμους των 50 ή και 100 ατόμων και τους βασανιστές δεσμοφύλακες. Τόπος στα μικρά κελιά όπου δεν συναντά κανείς παρά τους δύο συγκρατουμένους του. Και τόσο το χειρότερο για εκείνους που είναι κλεισμένοι σε ατομικά κελιά 10 τετραγωνικών μέτρων. «Οταν βρίσκεσαι μόνος τη νύχτα, και αναρωτιέσαι ξανά και ξανά τι θα απογίνεις, και δεν ακούς άλλη φωνή εκτός από τη δική σου, αυτό γίνεται ένας φαύλος κύκλος που δύσκολα ξεπερνάς» λέει ο Ακσάκογλου. Ολα τα κελιά βλέπουν σε μικρές περίτοιχες αυλές, με συρματόπλεγμα από πάνω. «Είμαστε συνεχώς κλεισμένοι ανάμεσα στο μπετόν και το σίδερο» λέει ο δημοσιογράφος και (ανεξάρτητος) βουλευτής Αχμέτ Σικ, που φυλακίστηκε δύο φορές την τελευταία δεκαετία. Μόνη παρηγοριά των κρατουμένων, η μεταξύ τους αλληλεγγύη. Ο Ακσάκογλου θυμάται ακόμα ακόμα τη φωνή που άκουσε με το που έκλεισε για πρώτη φορά πίσω του η βαριά πόρτα του κελιού του: «Καλώς ήρθες! Αν χρειαστείς οτιδήποτε, μη διστάσεις!».

90.000

τούρκοι κρατούμενοι επωφελήθηκαν τον Απρίλιο, λόγω της πανδημίας, ενός νόμου αμνηστίας: ήταν όλοι του κοινού ποινικού δικαίου. Τουλάχιστον 44 κρατούμενοι έχουν διαγνωσθεί θετικοί στον κορωνοϊό στις φυλακές της Σηλυβρίας.