Αναζητώντας το φως σε ένα μαύρο καλοκαίρι

Εχουμε τις υποδομές. Θα έχουμε και τους τουρίστες; Μια απάντηση δίνουν τα μέτρα στήριξης της τουριστικής βιομηχανίας που περιέγραψε ο Πρωθυπουργός στο έβδομο διάγγελμά του και εξειδίκευσε ο υπουργός Τουρισμού. Τουρίστες μπορεί να μην έχουμε, αλλά θα έχουμε μείωση του ΦΠΑ. Από το εξωτερικό μπορεί να μην έχουμε και πολλή κίνηση, αλλά θα φροντίσουμε να τονώσουμε τον τουρισμό εσωτερικού. Γάλλοι, Ιταλοί και Γερμανοί; Οχι, Ελληνες. Διακοπές σε ξένες γλώσσες; Οχι, κυρίως διακοπές μεταξύ μας και ο θεός του τουρισμού ας βάλει το χέρι του στις διακρατικές συμφωνίες.

Η αλήθεια είναι πως ο τουρισμός ήταν πάντα μια υπόθεση ποσότητας. Οσο περισσότεροι τουρίστες, τόσο καλύτερα. Οσο περισσότερες αφίξεις, τόσο περισσότερο συνάλλαγμα. Τι θα θέλαμε ιδανικά; Λιγότερους αλλά καλύτερους τουρίστες. Λιγότερους αλλά οικονομικά πιο εύρωστους και αρκούντως σπάταλους.

Μακρινή πολυτέλεια

Τώρα όμως η ποιότητα μοιάζει με μακρινή πολυτέλεια. Μοιάζει με μακρινή πολυτέλεια τώρα που τα στοιχεία που προκύπτουν από την αλληλογραφία των ξένων tour operators με τα ελληνικά τουριστικά γραφεία λένε πως οι ακυρώσεις κρατήσεων από το εξωτερικό θα αγγίξουν φέτος το 75%. Θα έρθουν, αλλά θα έρθουν ο ένας στους τέσσερις. Σε τι μεταφράζεται αυτό; Μια γεωγραφική αναπαράσταση μπορεί να δώσει την ακριβή εικόνα. Μπορεί να τη δώσει εκείνη η τουριστική υποδομή στη Χαλκιδική που είχε αρκετή παραλία και ακόμη περισσότερους τουρίστες για να ανοίγει κάθε καλοκαίρι στην άμμο 5.500 ξαπλώστρες. Τώρα όμως αξιοποιεί μόνο τις 400. Να γίνει ακόμη πιο ακριβής η εικόνα όχι μόνο για την τουριστική βιομηχανία αλλά για ολόκληρη την οικονομία; Τα 200 άτομα που απασχολούσε ως προσωπικό, τώρα είναι μόλις είκοσι.

Η αναγωγή στον συνολικό ξενοδοχειακό πληθυσμό λέει ακόμη πως η απώλεια ξενοδοχειακού τζίρου για το 2020 εκτιμάται σε 1,2 δισ. ευρώ για τα ξενοδοχεία συνεχούς λειτουργίας και σε 3,26 δισ. ευρώ για τα εποχικής. Η συνολική εκτιμώμενη απώλεια φτάνει στα 4,46 δισ. ευρώ και οι θέσεις εργασίας που υπολογίζεται πως κινδυνεύουν άμεσα ξεπερνούν τις 45.000. Και αν η οικονομία είναι ψυχολογία, αρκεί η έρευνα του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων για να αντιληφθεί κανείς πως, παρά το δυνατό φως του θέρους, αυτό το καλοκαίρι θα είναι μαύρο: πάνω από τους μισούς ξενοδόχους, τόσο συνεχούς όσο και εποχικής λειτουργίας, φοβούνται τη χρεοκοπία.

Το καλοκαίρι των ρεκόρ

Αρκεί η σύγκριση με το περσινό καλοκαίρι, το καλοκαίρι των ρεκόρ και των 33 εκατομμυρίων τουριστών, για να αντιληφθεί κανείς το πρόβλημα. Το 2019 ο τουρισμός άφησε στη χώρα 18 δισ. ευρώ, ενώ η κρουαζιέρα έφερε μαζί της περίπου 5 δισ. ευρώ. Οι εκτιμήσεις για φέτος λένε πως με αυτά τα δεδομένα τα έσοδα δεν θα ξεπερνούν τα 2 με 3 δισ. Και το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό. Είναι ένα πρόβλημα ευρωπαϊκής οικονομίας όπου ο τουρισμός κατέχει το 10% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, μετρά 27 εκατομμύρια θέσεις εργασίας άμεσα και έμμεσα και αποτελείται από 3 εκατομμύρια εταιρείες, κυρίως μικρές και οικογενειακές. Αλλά είναι και της παγκόσμιας οικονομίας, για την οποία εκτιμάται πως η απώλεια εσόδων θα κυμανθεί από 275 έως 400 δισ. ευρώ – το 90% θα φτάσουν οι απώλειες για τις αεροπορικές εταιρείες και τις κρουαζιέρες, το 70% για τις ταξιδιωτικές επιχειρήσεις και άλλα ταξιδιωτικά γραφεία. Και αν υπάρχει αβεβαιότητα για κάτι, αυτό είναι το ύψος της πτώσης. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) προβλέπει ότι η πτώση της παγκόσμιας τουριστικής οικονομίας θα κυμανθεί μεταξύ 45% και 70%. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού προβλέπει πως το 2020 η τουριστική κίνηση θα μειωθεί κατά 20%-30%.

Αν κάθε κρίση είναι και μια ευκαιρία, τότε αυτή η κρίση είναι μια ευκαιρία για νέες τάσεις που ξεκινούν από τους εναλλακτικούς προορισμούς και φτάνουν έως τις λεγόμενες υπηρεσίες well being. Στο κάτω κάτω, τι είναι οι διακοπές; Ενας τρόπος για να φροντίσει κανείς την υγεία του. Και η πανδημία δεν είναι η μόνη απειλή για την υγεία…