Αύξηση φόρων στα υψηλότερα εισοδήματα

Η παρούσα κρίση είναι χειρότερη, καθότι επηρεάζει ολόκληρο τον κόσμο, δηλώνει σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο οικονομολόγος Μπομπ Τράα. Ο πρώην επικεφαλής του γραφείου του ΔΝΤ στην Ελλάδα, την περίοδο 2010-2013, εκτιμά πως οι επιπτώσεις στην οικονομία είναι σοβαρές διότι, όπως εξηγεί, η Ελλάδα «πουλάει» υπηρεσίες στον υπόλοιπο κόσμο, ιδίως τον τουρισμό, ο οποίος πλήττεται. Εκφράζει θετικά σχόλια για την Ελλάδα ως προς την υγειονομική διαχείριση και επισημαίνει πως έχει μεταφέρει κάποιες ιδέες σε άλλα κράτη με εξαρτώμενες οικονομίες από τον τουρισμό και έχουν δεόντως ληφθεί υπόψη, με εκτίμηση.

Η ευρωπαϊκή αντίδραση είναι αρκετή; Θυμόμαστε τη φράση «πολύ λίγο, πολύ αργά» στην κρίση του 2008

Η Ενωση κινητοποιεί δημοσιονομικούς πόρους 3,4 τρισ. ευρώ και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ετοιμάζεται για «ενέσεις» φθηνών δανείων 3 τρισ. ευρώ και για να αγοράσει τίτλους 750 δισ. ευρώ (ΡΕΡΡ). Σε σύγκριση με τις προηγούμενες πολιτικές, αυτοί είναι απροσδόκητοι αριθμοί. Ενα σοβαρό πρόβλημα είναι ότι δεν γνωρίζουμε τη διάρκεια της πανδημίας. Αρχίζω να ανησυχώ πως θα διαρκέσει πολύ περισσότερο στον οικονομικό τομέα από ό, τι αναμένεται.

Επίσης, όλοι είναι πεπεισμένοι πως οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να τυπώσουν όσο περισσότερα χρήματα μπορούν και πως τα ελλείμματα των κυβερνήσεων δεν έχουν πλέον σημασία. Δεν έχω πειστεί για κανένα επιχείρημα. Το νέο (δημόσιο) χρέος θα βοηθήσει τους ανθρώπους που το χρειάζονται περισσότερο ή θα τονίσει περαιτέρω την άνιση κατανομή εισοδήματος και πλούτου, καθώς οι πλούσιοι (ιδιώτες) θα αυξάνουν τα περιουσιακά τους στοιχεία;

Οι περικοπές δαπανών και οι υψηλότεροι φόροι θα απαιτηθούν για να αντιμετωπιστεί το χρέος. Οι φόροι θα πρέπει να προέρχονται από εκείνους με τα υψηλότερα εισοδήματα και πλούτο. Η συζήτηση για το πώς θα γίνει αυτό είναι εκπρόθεσμη.

Για την Ελλάδα, ως μέλος της ΕΕ, δεν προτείνω μια στρατηγική ανάκαμψης που θα εξαρτάται από τη βοήθεια άλλων. Η Ευρώπη είναι ένωση αλληλεγγύης και όχι ένωση transfer (σ.σ.: μεταβίβασης). Η πανδημία είναι ένα συμμετρικό σοκ, όχι ένα ασύμμετρο σοκ. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι άνθρωποι στα χαμηλά στρώματα πρέπει πρώτα να βοηθηθούν, ανεξάρτητα από τη χώρα. Η βασική δυσκολία είναι να πάνε τα χρήματα, πρώτα, σε αυτές τις ομάδες, χωρίς να δημιουργηθούν περαιτέρω στρεβλώσεις στην κοινωνία της ΕΕ, οι οποίες μπορεί να επιστρέψουν και να «δαγκώσουν» όταν υποχωρήσει η κρίση. Αυτό είναι κάτι δύσκολο για τα πολιτικά συστήματα να το παλέψουν.

Οι αποφάσεις για δάνεια από τον ΕΜΣ, το Ταμείο Ανεργίας (SURE) και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων είναι η σωστή απάντηση σε αυτή την ύφεση;

Τα δάνεια από τον ΕΜΣ είναι απαραίτητα και χρήσιμα για τη σταθεροποίηση της ζήτησης, τη διατήρηση της παραγωγής. Το SURE στοχεύει στην προστασία των θέσεων εργασίας και η ΕΤΕπ προσφέρει ευνοϊκά δάνεια. Ολα αυτά είναι χρήσιμα, αλλά, πάλι, θα ήταν λάθος να προσποιούμαστε ότι γνωρίζουμε ακριβώς πόσα απαιτούνται και για πόσο ή και τις συνέπειες που μπορεί να δημιουργήσουν. Παρέχουν πολλά χρήματα βραχυπρόθεσμα, αυτή είναι η κύρια συμβολή τους στη σταθεροποίηση της κατάστασης. Δεν αποτελούν όμως μόνιμη λύση στην κρίση και ο κρατικός τομέας δεν μπορεί να αντισταθμίσει πλήρως τις επιπτώσεις στην ιδιωτική οικονομία. Ετσι, αγοράζουμε χρόνο για να εμφανιστεί ένα εμβόλιο ή ένα πρωτόκολλο θεραπείας. Πόσο όμως μπορεί αυτό να κρατήσει;

Πόσο πιθανή είναι τελικά η δημιουργία του «Ταμείου Ανάκαμψης» από την Ευρωπαϊκή Ενωση;

Είναι πιθανό, αν είμαστε πρόθυμοι να «τυπώσουμε» ακόμα περισσότερα χρήματα από την ΕΚΤ. Αλλά αυτό δεν κάνει τις υποχρεώσεις να εξαφανιστούν και θα μπορούσε να προκαλέσει πληθωρισμό ή/και περαιτέρω εξάρσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και στην κατανομή του πλούτου εν ευθέτω χρόνω. Η θεμελιώδης λύση για μια αδύναμη οικονομία, μακροπρόθεσμα, είναι η βελτίωση της παραγωγικότητας. Αυτό απαιτεί μεταρρυθμίσεις που εστιάζουν στην αποτελεσματικότητα, δεν επιτυγχάνεται με άντληση χρημάτων.

Θα μπορούσε αυτή η κρίση να φέρει νέο μνημόνιο στις πιο αδύναμες χώρες στο μέλλον; Κινδυνεύει η Ελλάδα;

Οι χώρες πρέπει να αποφασίσουν μόνες τους εάν επιθυμούν να προβούν σε υπό όρους δανεισμό, με ένα μνημόνιο συμφωνίας. Αυτό δεν μπορεί ποτέ να επιβληθεί από το εξωτερικό, αλλά μερικές φορές αυτό είναι το λογικό πράγμα που μπορεί μια χώρα να κάνει. Η Ελλάδα έχει κάνει αξιοσημείωτη δουλειά για να περιορίσει τις επιπτώσεις της πανδημίας στην υγεία – τα κρούσματα και η θνησιμότητα είναι χαμηλότερα από πολλές χώρες. Ωστόσο οι επιπτώσεις στην οικονομία είναι, παρ’ όλα αυτά, σοβαρές, διότι η Ελλάδα πουλάει υπηρεσίες στον υπόλοιπο κόσμο, ιδίως τον τουρισμό, που επηρεάζεται δυσμενώς. Βλέπω στα μέσα ενημέρωσης ότι ο τουριστικός τομέας και η κυβέρνηση διερευνούν μέτρα για να καταστήσουν τον τουρισμό ασφαλή, όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Αυτό είναι πολύ ενθαρρυντικό. Εχω μεταδώσει μερικές από τις ιδέες που έχει αναπτύξει η Ελλάδα σε άλλες χώρες που εξαρτώνται από τον τουρισμό, και αυτές οι ιδέες έχουν δεόντως ληφθεί υπόψη, με εκτίμηση.