Εκρηξη θανάτων στη Λατινική Αμερική

Μέσα σε μόλις ένα 24ωρο, την Τρίτη, η Βραζιλία κατέγραψε επισήμως συνολικά 881 νεκρούς από τον Covid-19, ένας αριθμός – ρεκόρ. Οι θάνατοι εξαιτίας του κορωνοϊού στη χώρα έχουν ξεπεράσει – επισήμως πάντα – τους 12.500, τοποθετώντας τη Βραζιλία στην έκτη θέση του καταλόγου με τις χειρότερα πληγείσες χώρες παγκοσμίως, με ξεκάθαρα ανοδικές τάσεις. Ο ακροδεξιός της πρόεδρος, ωστόσο, ο Ζαΐρ Μπολσονάρο, εξέδωσε διάταγμα με το οποίο επιτρέπει την επαναλειτουργία γυμναστηρίων, κουρείων και κέντρων αισθητικής, με το επιχείρημα ότι προσφέρουν «ουσιώδεις υπηρεσίες». Και όταν ρωτήθηκε για τον αυξανόμενο αριθμό των νεκρών, απάντησε «Και λοιπόν; Λυπάμαι. Εγώ τι θέλετε να κάνω;». Η Βραζιλία του ανεκδιήγητου Μπολσονάρο, όμως, δεν είναι η μόνη χώρα της Λατινικής Αμερικής που βιώνει πλέον μια εκτίναξη των κρουσμάτων αντίστοιχη με εκείνη που βίωσαν Ευρώπη και Βόρεια Αμερική. Ισημερινός, Περού, Μεξικό αντιμετωπίζουν μια ανάλογα ζοφερή πραγματικότητα. Και η Λατινική Αμερική διαθέτει πολύ λιγότερους πόρους από ό,τι η Ευρώπη ή οι ΗΠΑ.

Οι «New York Times» θέλησαν να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις της πανδημίας σε μεγάλες πόλεις ανά τον κόσμο συγκρίνοντας τον συνολικό αριθμό των ανθρώπων που έχουν χάσει τη ζωή τους τους τελευταίους μήνες με τον μέσο όρο, σε κάθε τόπο, των προηγούμενων ετών. Στους συνολικούς αυτούς αριθμούς περιλαμβάνονται, εκτός από τους θανάτους που προκάλεσε άμεσα ο κορωνοϊός, και οι θάνατοι από άλλα αίτια, ανάμεσά τους και ανθρώπων που δεν μπορούσαν να λάβουν θεραπεία καθώς τα νοσοκομεία κατέρρευσαν από τη συρροή ασθενών. Κανένα μέτρο δεν είναι τέλειο, παραδέχεται η αμερικανική εφημερίδα, σύμφωνα ωστόσο με τους δημογράφους, η αύξηση των θανάτων προσφέρει την πλέον ολοκληρωμένη εικόνα των επιπτώσεων της πανδημίας. Πόσω μάλλον αφού, ενώ η τραγωδία της Ευρώπης και των ΗΠΑ εκτυλίχθηκε κάτω από το επίμονο βλέμμα των διεθνών Μέσων, μεγάλο μέρος των όσων βιώνει σήμερα η Λατινική Αμερική εκτυλίσσεται μακριά από αυτό, κάτω από κυβερνήσεις που δεν μπορούν, ή δεν θέλουν, να δώσουν πλήρη απολογισμό των θυμάτων.

Η ανάλυση των «New York Times» έδειξε πως οι θάνατοι στη Λίμα του Περού διπλασιάστηκαν τον φετινό Απρίλιο, φτάνοντας στις 6.200 και ανταγωνιζόμενοι έτσι τον χειρότερο μήνα της πανδημίας στο Παρίσι. Οι θάνατοι στο Μανάους, μία υγρή και απομονωμένη μητρόπολη δύο εκατομμυρίων κατοίκων μέσα στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου, τριπλασιάστηκαν τον Απρίλιο, φτάνοντας στις 2.800 – μια έκρηξη αντίστοιχη με εκείνη που έζησε η Μαδρίτη στο πικ της πανδημίας, από τα μέσα του Μαρτίου έως τα μέσα του Απριλίου: οι τοπικές Αρχές αναγκάστηκαν να καταφύγουν σε μαζικές ταφές. Οσο για τους θανάτους στο Γκουαγιακίλ, τη μεγαλύτερη πόλη του Ισημερινού, αυτοί πολλαπλασιάστηκαν επί πέντε σε σύγκριση με τους μέσους όρους των προηγούμενων ετών, μια εκτίναξη ανάλογη με εκείνη που έζησε η Νέα Υόρκη τον χειρότερο μήνα της: οι κάτοικοι εξακολουθούν να αναζητούν τις σορούς των οικείων τους που πήγαν στα νοσοκομεία και δεν επέστρεψαν ποτέ.

Και δεν μπορούν να αποδοθούν όλα αυτά στην ανεπάρκεια ή την εγκληματική συμπεριφορά των ιθυνόντων. Ο πρόεδρος του Περού, για παράδειγμα, επέβαλε ένα από τα πρώτα πανεθνικά lockdown της Λατινικής Αμερικής, βγάζοντας στον δρόμο αστυνομία και στρατό να επιβλέψουν την εφαρμογή τους. Παράλληλα, χρόνια συνετής οικονομικής διαχείρισης επέτρεψαν στη χώρα να ανακοινώσει το μεγαλύτερο πακέτο βοήθειας της περιοχής. Και εντούτοις, οι θάνατοι στο Περού εκτοξεύτηκαν, όπως εκτοξεύτηκαν και στη Βραζιλία και στο Μεξικό, δύο χώρες με ηγέτες που υποτίμησαν την απειλή. Σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους και απόρρητες εκθέσεις, η μεξικανική κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει εκατοντάδες, ενδεχομένως και χιλιάδες, θανάτους από τον κορωνοϊό στην Πόλη του Μεξικού. Η πορεία του ιού όμως στη Λατινική Αμερική ξεγλιστράει από κάθε απόπειρα εύκολης εξήγησης: η σχετικά ευκατάστατη Χιλή έχει μέχρι στιγμής γλιτώσει τα χειρότερα, το ίδιο όμως έχει κάνει και η φτωχότερη Παραγουάη.