Αστοχία στο Αιγαίο

Ασάφειες και αντιφάσεις συνοδεύουν την ξαφνική, καθυστερημένη απόφαση ακύρωσης της άσκησης «Καταιγίδα 2020». Τόσες που ακόμα και αν τα πραγματικά της αίτια συνδέονται όντως με την πανδημία την οποία επικαλείται το υπουργείο Αμυνας, αυτό δεν μπορεί να γίνει πιστευτό. Τα δεδομένα ήταν από καιρό γνωστά, όταν ο στόλος είχε ήδη αρχίσει να αναπτύσσεται σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, χωρίς να επικρατεί, τότε, σκέψη για ακύρωση. Από τότε δεν άλλαξε τίποτα προς το χειρότερο ώστε να αιτιολογεί επαρκώς την απόφαση. Το ερώτημα λοιπόν είναι: υπήρξε επιπόλαιος σχεδιασμός μέχρι τη στιγμή της ακύρωσης ή άλλα αίτια την επέβαλαν; Η πραγματική απάντηση φαίνεται να βρίσκεται κάπου στη μέση: η πανδημία μοιάζει να έδωσε την αφορμή, αλλά η αιτία δείχνει να ήταν διαφορετική. Και να συνδέεται περισσότερο με επαναφορά της πολιτικής κατευνασμού, ίσως και με την προδήλως απαράδεκτη πολιτική των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, την ώρα που η Τουρκία ξεπερνά κάθε όριο. Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα ήταν ατυχές: δίνει εικόνα ανασφάλειας για την ελληνική πλευρά.

Το υπουργείο Αμυνας έχει φυσικά διαφορετική γνώμη. Και τη στηρίζει σε δύο επιχειρήματα: αφενός, στα πολύ χαμηλά (ευτυχώς) ποσοστά της ασθένειας στις ΕΔ και στην προσπάθεια να παραμείνουν έτσι. Αυτό όμως θα μπορούσε να ήταν επιχείρημα αν είχε υιοθετηθεί εγκαίρως. Και, αφετέρου, στο γεγονός ότι και η Τουρκία αναγκάστηκε σε αντίστοιχες ακυρώσεις. Εδώ, όμως, υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά: η Τουρκία δεν κάνει μόνο ασκήσεις, μα πολύ περισσότερα. Και, επιπλέον, οι ασκήσεις της δεν έχουν αμυντικό αλλά αμιγώς επιθετικό χαρακτήρα. Ουσιαστικά, δεν μπορεί κανείς να συγκρίνει το τι σημαίνει μια άσκηση για τη μια χώρα και το τι σημαίνει για την άλλη. Η λέξη είναι κοινή, αλλά το περιεχόμενο και η σημασία είναι εντελώς διαφορετικά.

Η τουρκική επιθετικότητα έχει χτυπήσει κόκκινο. Οι υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά εδάφη, ορισμένα εκ των οποίων, όπως φαίνεται, και κατοικημένα, τείνουν να επιβάλουν μια νέα πραγματικότητα στο Αιγαίο. Ολα αυτά δεν σταμάτησαν ούτε λεπτό λόγω της πανδημίας ή για καμία άλλη αιτία. Ταυτόχρονα, δεν σταμάτησαν και οι εμπρηστικές δηλώσεις της τουρκικής πλευράς κατά της Ελλάδας – το αντίθετο μάλιστα, γίνονται κάθε μέρα και πιο έξαλλες. Οι ελληνικές ασκήσεις έχουν διττό στόχο: να διατηρούν το ετοιμοπόλεμο των ΕΔ και να προβάλλουν την απάντηση της χώρας σε αυτές τις συμπεριφορές και τις τάσεις που υποδηλώνουν. Δεν έχουν – και δεν πρέπει να έχουν – σκοπό να διατηρούν μια «ισορροπία ασκήσεων» στο Αιγαίο, στη λογική «κάνουν οι Τούρκοι, κάνουμε και εμείς» ή «ακυρώνουν εκείνοι, και εμείς το ίδιο». Γιατί οι ασκήσεις είναι τμήμα της στρατιωτικής δραστηριότητας. Και ενώ για εμάς είναι το κυρίαρχο, για την Τουρκία είναι το δευτερεύον.

Οσο η όξυνση συνεχίζεται από την τουρκική πλευρά, όπως συνεχώς συμβαίνει, τόσο οι στρατιωτικές ασκήσεις γίνονται για την Ελλάδα όλο και πιο απαραίτητες και μάλιστα διπλά: και ως πραγματική προετοιμασία αλλά και ως μηνύματα προς την Τουρκία. Και αν πράγματι κρινόταν ότι η άσκηση έπρεπε να ακυρωθεί για τους λόγους που αναφέρονται, αυτό έπρεπε να γίνει σωστά. Και δεν έγινε. Αντίθετα, έδειξε πολύ περισσότερο να είναι μια καθυστερημένη συγκεκαλυμμένη αποδοχή της πρότασης της Τουρκίας για αποφυγή ασκήσεων στην περίοδο της κρίσης. Οταν έγινε αυτή η πρόταση, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, δεν είχε γίνει αποδεκτή. Και ορθώς: θα έπρεπε να αφορά το σύνολο της δραστηριότητας. Ομως, κάτι τέτοιο οι Τούρκοι ούτε που το διανοήθηκαν. Σε αυτή την υπόθεση οι χειρισμοί ήταν άστοχοι. Ελπίζει κανείς ότι πρόκειται μόνο για αυτό.