Εκδίκαση – εξπρές 50.000 υποθέσεων

Νομοθετική ρύθμιση για την ταχύτερη εκδίκαση όλων των υποθέσεων σχετικά με την υπαγωγή των νοικοκυριών στον νόμο Κατσέλη επεξεργάζεται το υπουργείο Δικαιοσύνης. Στόχος των προωθούμενων ρυθμίσεων είναι οι περίπου 50.000 υποθέσεις που εκκρεμούν σε διάφορα ειρηνοδικεία ανά την επικράτεια – και έχουν προσδιοριστεί να συζητηθούν το 2027, το 2028 ή ακόμα και το 2029 – να έχουν εκδικαστεί μέχρι το τέλος του 2021, ώστε με τη «σφραγίδα» πλέον της Δικαιοσύνης οι δανειολήπτες που έχουν πραγματική αδυναμία εκπλήρωσης των οικονομικών τους υποχρεώσεων να υπαχθούν στις ευνοϊκές ρυθμίσεις του νόμου διασώζοντας την πρώτη κατοικία τους. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται επίσης, το συντομότερο δυνατό, να ξεκαθαρίσει το τοπίο για τους αποκαλούμενους «στρατηγικούς κακοπληρωτές», που απολαύουν προσωρινής δικαστικής προστασίας χωρίς όμως να πληρούν τις προϋποθέσεις.

Σύμφωνα με πληροφορίες, με τις νέες διατάξεις οι δανειολήπτες θα πρέπει να υποβάλουν νέα αίτηση επαναπροσδιορισμού των υποθέσεών τους μέσα σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα, το οποίο θα ορίζεται με σαφήνεια. Στις προωθούμενες ρυθμίσεις περιλαμβάνεται μάλιστα και η δυνατότητα των ειρηνοδικών, εφόσον το κρίνουν, να διεξάγεται η δίκη σύμφωνα με το δικονομικό μοντέλο που ακολουθείται στις τακτικές διαδικασίες, δηλαδή μόνο με έγγραφα.

Ωστόσο, αν ο δικαστής, κατά περίπτωση, κρίνει ότι δεν επαρκούν τα έγγραφα στοιχεία, θα ακολουθηθεί κανονικά η κλασική οδός της ακροαματικής διαδικασίας με την εξέταση μαρτύρων στο ακροατήριο, ώστε να διαμορφώσει πλήρη δικανική πεποίθηση πριν από τη δημοσίευση της απόφασής του. Μετά την αίτηση επαναπροσδιορισμού θα κατατίθεται ο φάκελος με τα στοιχεία από τις δύο πλευρές μέσα σε 100 ημέρες και θα ακολουθεί η έκδοση της απόφασης από τον δικαστή χωρίς δίκη. Αυτό βέβαια, λόγω και του μεγάλου αριθμού των εκκρεμών υποθέσεων, δεν σημαίνει ότι θα εκδοθούν στον ίδιο χρόνο και οι αποφάσεις για την υπαγωγή τους ή όχι στις ευεργετικές διατάξεις του νόμου, ωστόσο πρόθεση του υπουργείου είναι να ξεκαθαρίσει γρήγορα το τοπίο εκείνων που πρέπει να υπαχθούν στο καθεστώς και εκείνων που κρύβονται πίσω από αυτό, απολαμβάνοντας την προσωρινή δικαστική προστασία, που όμως δεν δικαιούνται.

Πώς θα συμβεί αυτό; Κατά τις ίδιες πληροφορίες, αυτό το στάδιο θα γίνει κατά το πρότυπο της ποινικής διαδικασίας. Στα ποινικά ακροατήρια οι δικαστές ανακοινώνουν την ετυμηγορία τους από έδρας και το σκεπτικό της απόφασής τους δημοσιεύεται εν καιρώ μέσα στους επόμενους μήνες. Ετσι και στις υποθέσεις που υπάγονται στον νόμο Κατσέλη ο δικαστής μπορεί να δημοσιεύει το διατακτικό, με το «διά ταύτα» της απόφασης επί της αίτησης του ενδιαφερόμενου δανειολήπτη, το ταχύτερο δυνατό, ενώ το σκεπτικό της απόφασης θα μπορεί να το δημοσιεύει μέσα στο επόμενο εξάμηνο. Τα έννομα αποτελέσματα, βέβαια, των κρίσιμων αυτών αποφάσεων θα παράγονται μετά τη δημοσίευση του συνόλου της δικαστικής απόφασης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για το στάδιο του επαναπροσδιορισμού θα λειτουργήσει ειδική πλατφόρμα, ενώ προβλέπεται και μια σειρά από διαδικασίες που θα γίνονται ηλεκτρονικά, ώστε να μειώνεται στο ελάχιστο και το κόστος από τις επιδόσεις κρίσιμων εγγράφων, που κατά τεκμήριο επιβαρύνει τους δανειολήπτες.

Το σημερινό καθεστώς. Το σημερινό καθεστώς της προστασίας κινείται σε δύο βασικούς πυλώνες: την πλατφόρμα της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους που προβλέπει κούρεμα των δανείων και επιδότηση του δανειολήπτη, αναλαμβάνοντας το κράτος μέρος της μηνιαίας δόσης του οφειλέτη, με προστασία της πρώτης κατοικίας. Στον δεύτερο πυλώνα εντάσσονται οι ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη, ο οποίος αφορά τους πιο αδύναμους δανειολήπτες που έχουν αιτηθεί την υπαγωγή τους στον νόμο μέχρι τον Φεβρουάριο του 2019.

Τέλος, στις ίδιες νομοθετικές ρυθμίσεις αναμένεται να προστεθεί μια ακόμη διάταξη, σε μια προσπάθεια να αξιοποιηθεί περισσότερο το νέο πλαίσιο του Ν. 4640/2019 για τη διαμεσολάβηση. Το σχέδιο για την επιτάχυνση της εκδίκασης των εκκρεμοτήτων του νόμου Κατσέλη περιλαμβάνει τη δυνατότητα των διαδίκων να προσκαλέσουν τα εμπλεκόμενα μέρη σε μια προσπάθεια εξωδικαστικής επίλυσης της διαφοράς με διαμεσολάβηση για την ταχύτερη διευθέτηση των κόκκινων δανείων.