Περί αστροναυτών, ζωγραφικής και εραστών

Στην πρόσφατη επικοινωνία μας, στα τέλη Μαρτίου, για τη συνέντευξη που δημοσιεύθηκε στο σαββατιάτικο φύλλο της 28ης Μαρτίου, ο κορωνοϊός είχε δείξει τα δόντια του για τα καλά. Ολοι αναζητούσαν απεγνωσμένα συμπεράσματα για την πρωτόγνωρη εμπειρία και για την πολυαναμενόμενη, αλλά ακόμη μακρινή, επιστροφή στην κανονικότητα. Πόση ελευθερία μπορούσε να ανακαλύψει σε μια κατάσταση αυτοεγκλεισμού στο σπίτι ο ομότιμος καθηγητής Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ, ήταν μία από τις ερωτήσεις μας. «Απεριόριστη, αν επιστρατεύσουμε τη φαντασία μας. Ελάχιστη, αν η φαντασία μας έχει αποστρατευθεί ή ατροφήσει. Οσο πλουσιότερη η φαντασία μας, τόσο ελαστικότεροι οι τοίχοι του εγκλεισμού μας. Αν τον βιώνουμε με τον κατάλληλο τρόπο, ο εγκλεισμός, αντί να μας περιορίζει, μπορεί να μας εμπλουτίζει». Ο Ευγένιος Τριβιζάς διατηρούσε το δικαίωμα να είναι αισιόδοξος, να ψάχνει τη φωτεινή πλευρά της ατομικής ευθύνης και τον δρόμο που μπορούσε να βγάλει μέχρι τον σουρεαλισμό ως βαλβίδα εκτόνωσης. «Σ’ αυτή την περιπέτεια που περνάμε βλέπετε από τώρα ένα φωτάκι κάπου στην άκρη της διαδρομής;» τον ρωτούσαμε τότε. «Βλέπω μια πυγολαμπίδα προάγγελο των πέντε ήλιων» ήταν η απάντησή του.{CR}Ηταν δεδομένο από τότε ότι ο εγκληματολόγος – συγγραφέας (όπως προτιμά ο ίδιος να προσδιορίζεται) δεν θα το έβαζε κάτω. Θα ανταποκρινόταν στην αποστολή που κατά κάποιον τρόπο τού έχουν αναθέσει οι μακρινοί, αλλά και τόσο κοντινοί του θαυμαστές. Ο κανόνας του ήταν ανέκαθεν απλός: όταν δεν μπορείς να κατανοήσεις τη σκληρή πραγματικότητα, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα. Δημιουργείς μια διαφορετική. Μια τέτοια ιστορία, μεταξύ Γης και Διαστήματος, φαντασίας και καθημερινότητας, έστειλε ο ίδιος, αποκλειστικά για «ΤΑ ΝΕΑ», σχετικά με την περίοδο που μόλις βιώσαμε και αυτήν που προσδοκούμε. Οι ήρωές της είναι οι εσωστρεφείς και εξωστρεφείς άνθρωποι απέναντι στον εγκλεισμό. Οσοι διαβάζουν, όσοι «προτιμούν περισσότερο αλάτι στο φαγητό», όσοι επιχειρούν ταξίδια. Δηλαδή όλοι εμείς.{CR}Επιμέλεια Διονυσία Μαρίνου

«Δεν βιώνουν όλοι τον εγκλεισμό με παρόμοιο τρόπο. Από τον Γαληνό και τον Carl Yung έως τον Hans Eysenck και τη Susan Cain, μια βασική διάκριση στις θεωρίες προσωπικότητας είναι εκείνη μεταξύ εξωστρεφών (extraverts) και ενδοστρεφών (introverts) χαρακτήρων.

Ερευνες στην ψυχολογία και τις νευροεπιστήμες δείχνουν ότι σε αντίθεση με τους εσωστρεφείς, οι οποίοι προτιμούν να ακούνε παρά να μιλάνε και να διαβάζουν παρά να χορεύουν, οι εξωστρεφείς διψάνε για εξωτερικά ερεθίσματα (stimulus hunger). Προτιμούν περισσότερο αλάτι στο φαγητό, μεγαλύτερη ποσότητα ζάχαρης στον καφέ, απολαμβάνουν εκκωφαντική μουσική και επιλέγουν ζωγραφικούς πίνακες με εντονότερα χρώματα. Αλλάζουν ευκολότερα δουλειές, τόπους διαμονής αλλά και ερωτικούς συντρόφους και ζητούν συχνότερα διαζύγιο. Ασκούνται εντατικότερα και τους αρέσει η ομαδική δουλειά. Και, βέβαια, δεν αντέχουν την απομόνωση. Το ίδιο χρονικό διάστημα φυλάκισης, για παράδειγμα, βιώνεται πολύ πιο επώδυνα από ένα εξωστρεφές άτομο σε σύγκριση με ένα εσωστρεφές. Αντίθετα, η σωματική τιμωρία είναι πιο επώδυνη για το εσωστρεφές.

Διάφορες μελέτες όπως αυτή που ανέθεσε η NASA στο Πανεπιστήμιο DePaul του Σικάγου, βάσει πορισμάτων προσομοιώσεων στην Ανταρκτική και άλλα μέρη, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι εξωστρεφείς χαρακτήρες δεν είναι κατάλληλοι για μεγάλης διάρκειας διαστημικά ταξίδια, τα οποία απαιτούν εκτεταμένες περιόδους απομόνωσης και ελάχιστες επαφές με άλλα πρόσωπα. Αν υπάρχει γενετική βάση στην εξωστρέφεια (o Hans Eysenck, για παράδειγμα, την εντοπίζει στο ανιόν δικτυωτό σύστημα εγρήγορσης του εγκεφάλου), αυτό σημαίνει ότι για μελλοντικούς αποικισμούς στο Διάστημα πιθανόν να μην προτιμούνται εξωστρεφείς χαρακτήρες, με αποτέλεσμα – φοβούνται κάποιοι – τη μείωση της ποικιλομορφίας του ανθρωπίνου είδους.

Συμπέρασμα όσον αφορά το “Μένουμε σπίτι”: Για ένα εσωστρεφές άτομο η απουσία φασαρίας, πολυκοσμίας, πηγαινέλα και πάσης φύσεως “βαβούρας” μπορεί να είναι ευπρόσδεκτη έως ανακουφιστική, ενώ για ένα εξωστρεφές βασανιστική έως ανυπόφορη. Και, βέβαια, εξωστρεφείς είναι εκείνοι που θα “επαναστατήσουν” και θα επιχειρήσουν να παραβούν τους όποιους κανόνες περιορισμού.

Και κάτι παρήγορο: Οσοι φιλοδοξούν να ακολουθήσουν καριέρα αστροναύτη, μπορούν να θεωρήσουν την περίοδο αυτή ως μια χρήσιμη άσκηση επιβίωσης σε συνθήκες απομόνωσης. Προτιμότερη και φθηνότερη μέθοδος από προσομειώσεις στην Ανταρκτική, όπου αν είσαι άτυχος, μπορεί να σε φάει και καμιά πολική αρκούδα.

…και λίγη ποίηση
Ο Απρίλης ήταν ο μήνας ο σκληρός, αλλά ο Μάης θα είναι σκληρότερος,

γεννώντας θύμησες βασανιστικές
κι ανεκπλήρωτες επιθυμίες».