Το πρόβλημα των αστερίσκων

Δεν είναι αντιπαραγωγικοί όλοι οι καβγάδες – αντίθετα, αξίζει σε μια δημοκρατία να τσακώνεται κανείς για πολλά. Αλλά εάν θα έπρεπε να συγκρατεί κάπου τον καβγατζή εαυτό του είναι ακριβώς εκεί όπου έχει προσβληθεί βάναυσα η ανθρώπινη ζωή. Είναι, κατ’ εξοχήν, στην περίπτωση της Marfin.

Κι όμως, αυτό φαίνεται να γίνεται στην επέτειο των δέκα χρόνων από τη δολοφονία της Παρασκευής Ζούλια, του Επαμεινώνδα Τσακάλη και της Αγγελικής Παπαθανασοπούλου. Ενα στυγερό έγκλημα συνεχίζει τόσα χρόνια μετά να επανοηματοδοτείται πολιτικά. Δεν είναι οι τρεις τους θύματα της μισαλλοδοξίας και του διχασμού, της ακραίας πόλωσης και της τυφλής βίας, όπως είπε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Μπορεί και να είναι θύματα των Μνημονίων, όπως λέει το κόμμα του Βαρουφάκη. Και μπορεί η εκδήλωση στη μνήμη των θυμάτων με τα αποκαλυπτήρια της πλακέτας να είναι επικοινωνιακή φιέστα, όπως λένε και το κόμμα του Βαρουφάκη και ο ΣΥΡΙΖΑ.

Η καταδίκη είναι ομόθυμη – όλοι θέλουν να εντοπιστούν και να τιμωρηθούν οι δράστες. Διαβάζοντας όμως κανείς τις ανακοινώσεις δεν μπορεί να μη διακρίνει τους αστερίσκους, εκείνο το «ναι μεν αλλά» που σχεδόν μονοπώλησε την περίοδο των Μνημονίων τη συζήτηση για τη βία. Η Παρασκευή Ζούλια, ο Επαμεινώνδας Τσακάλης και η Αγγελική Παπαθανασοπούλου δεν έπεσαν απλώς θύματα της τυφλής βίας. Επεσαν θύματα της τυφλής βίας που «έφεραν οι μνημονιακές πολιτικές». Και βία δεν είναι μόνο η φυσική. Είναι και η «ενσυνείδητη φτωχοποίηση». Και τι είναι η εκδήλωση στη μνήμη των θυμάτων; «Πολιτική εργαλειοποίηση».

Η ανάλυση δεν αλλάζει και πολύ στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ – ούτε και οι αστερίσκοι. «Η ανθρώπινη ζωή και ο πόνος των ανθρώπων που μένουν πίσω δεν μπορούν να υπηρετούν επικοινωνιακές σκοπιμότητες, ούτε να γίνονται αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης και συκοφάντησης των κοινωνικών αγώνων, τόσο τότε όσο και σήμερα» λέει η κομματική ανακοίνωση. Κι αν υπάρχει κάτι που δεν μπορεί να ξεχνά κανείς, αυτό είναι πως «η Δικαιοσύνη καταδίκασε τρία ανώτατα στελέχη της τράπεζας γιατί κλείδωσαν τους εργαζόμενους αναγκάζοντάς τους να δουλέψουν υπό την απειλή απόλυσης και απεφάνθη πως “ο θάνατος των υπαλλήλων της Marfin θα είχε αποφευχθεί εάν το συγκεκριμένο κατάστημα της οδού Σταδίου δεν είχε τεράστια προβλήματα ασφαλείας”».

Είναι τόσο μακρά η αλυσίδα των ενόχων; Είναι αυτό που συμβαίνει όταν μπαίνουν οι αστερίσκοι. Η αλυσίδα μπορεί να φτάσει ακόμη πιο μακριά, ακόμη και μέχρι τα θύματα. Γιατί πήγαν στη δουλειά τους εκείνη την ημέρα; Γιατί δεν αντιστάθηκαν στις εντολές των ανάλγητων εργοδοτών τους; Γιατί δεν τίμησαν τους κοινωνικούς αγώνες όπως έκαναν χιλιάδες στον δρόμο; Μήπως ήταν μνημονιακοί; Μήπως ήταν και οι ίδιοι σπινθήρες του διχασμού και της τυφλής βίας; Μήπως φταίνε για τον θάνατό τους;

Από αυτήν την άποψη, τα αποκαλυπτήρια της πλακέτας στη Σταδίου δεν είναι μόνο ένα μνημόσυνο. Είναι και μια υπενθύμιση πως στον δημόσιο διάλογο για τη βία το πρόβλημα των αστερίσκων παραμένει. Παραμένει η αντίληψη σε ένα μέρος του πολιτικού συστήματος πως ακόμη και στις περιπτώσεις της ακραίας βίας, μπορεί να ειπωθεί για τα πάντα πως είναι «βία». Η βία που στερεί τη ζωή δεν διαφέρει και πολύ από τη «βία των Μνημονίων». Η μία προκαλεί την άλλη. Μόνο που στο τέλος δεν καταδικάζεται η βία. Καταδικάζεται η ίδια η ζωή.