Ο ρόλος του εντέρου στη νόσο του Πάρκινσον

Ερευνητές του Ινστιτούτου Karolinska στη Σουηδία και του Πανεπιστημίου North Carolina των ΗΠΑ ένωσαν τις δυνάμεις τους για έναν σημαντικό σκοπό – να χαρτογραφήσουν τους τύπους των κυττάρων που φαίνεται να αποτελούν σημαντικό κομμάτι του «μηχανισμού» που πυροδοτεί σοβαρές εγκεφαλικές διαταραχές. Τα αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στην ιατρική επιθεώρηση «Nature Genetics» ανοίγουν τον δρόμο για τη δημιουργία νέων θεραπειών που θα στοχεύουν στην «καρδιά» νευρολογικών και ψυχιατρικών παθήσεων.

Οπως διαπιστώνει κανείς παρατηρώντας τον… χάρτη που δημιούργησαν, ένα από τα πλέον σημαντικά μονοπάτια που κατάφεραν να εντοπίσουν είναι αυτό που ενώνει το εντερικό νευρικό σύστημα με τη νόσο του Πάρκινσον, με τους ερευνητές να αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να αποτελεί την αφετηρία της σοβαρής και συχνής νευρολογικής ασθένειας.

Ειδικότερα και όπως επισημαίνεται σε σχετικό δελτίο Τύπου του Ινστιτούτου Karolinska, το νευρικό σύστημα συντίθεται από χιλιάδες διαφορετικούς τύπους κυττάρων, που έχουν διαφορετικές λειτουργίες. «Συνεπώς, είναι κρίσιμο να διαπιστωθεί ποιοι τύποι κυττάρων επηρεάζονται από διάφορες παθήσεις, ώστε να εντοπίσει κανείς σε δεύτερο χρόνο την αιτία της ασθένειας και κατά συνέπεια να δημιουργήσει στοχευμένες θεραπείες».

Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές «συνδύασαν τη μελέτη έκφρασης γονιδίων ποντικιών με ανθρώπινη γενετική, ώστε να κατηγοριοποιήσουν τους τύπους των κυττάρων που αποτελούν το θεμέλιο πολλών και διαφορετικών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Πάρκισνον».

«Οπως αναμενόταν, διαπιστώσαμε ότι οι ντοπαμινεργικοί νευρώνες συσχετίστηκαν με τη συγκεκριμένη νόσο. Παραδόξως, βρήκαμε ότι οι εντερικοί νευρώνες φαίνεται επίσης να παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαταραχή, υποστηρίζοντας την υπόθεση ότι η νόσος του Πάρκινσον ξεκινά από το έντερο», σημειώνει ένας από τους κύριους συγγραφείς της μελέτης και καθηγητής στο τμήμα της Ιατρικής Επιδημιολογίας και Βιοστατιστικής του Ινστιτούτου στη Σουηδία, Patrick Sullivan.

Ανακάλυψη. Εν τω μεταξύ, όταν οι ίδιοι ερευνητές εξέτασαν τις διαφορές του εγκεφαλικού ιστού σε ανθρώπους που είναι υγιείς και σε ασθενείς που νοσούν με Πάρκινσον (και μάλιστα σε ασθενείς διαφορετικού σταδίου), κατέληξαν σε μία ακόμη απρόσμενη ανακάλυψη.

Ενας συγκεκριμένος τύπος νευρογλοιακών κυττάρων, τα ολιγοδενδροκύτταρα, βρέθηκαν να επηρεάζονται νωρίς, εύρημα που υποδηλώνει ότι έχουν καθοριστικό ρόλο κατά την αρχική εκδήλωση του Πάρκινσον.

«Το γεγονός ότι οι μελέτες σε ζώα μάς υπέδειξαν τον πιθανό, σημαντικό ρόλο των ολιγοδενδροκυττάρων και στη συνέχεια καταφέραμε να αποδείξουμε ότι κατά τον ίδιο τρόπο επηρεάζεται ο συγκεκριμένος τύπος κυττάρων και σε ασθενείς υποδηλώνει ότι τα αποτελέσματα μπορεί να έχουν κλινικές επιπτώσεις», υπογραμμίζει από την πλευρά του ο Jens Hjerling – Leffer, επικεφαλής ερευνητικής ομάδας στο τμήμα Ιατρικής Βιοχημίας και Βιοφυσικής στο Karolinska.

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι τα ολιγοδενδροκύτταρα φαίνεται να επηρεάζονται πριν από την εκφύλιση των ντοπαμινεργικών νευρώνων. «Αυτός είναι και ο λόγος που φαίνεται να αποτελούν στόχο για τις θεραπευτικές προσεγγίσεις της νόσου Πάρκινσον», καταλήγει ο Julien Bryois, ερευνητής του τμήματος Ιατρικής Επιδημιολογίας και Βιοστατιστικής.

Σύμφωνα με υπολογισμούς, δύο στα 1.000 άτομα πάσχουν από αυτήν, ενώ η συχνότητα εμφάνισής της αυξάνεται με την ηλικία, φθάνοντας το 1% του πληθυσμού στην ηλικιακή κατηγορία 60 ετών και άνω. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μπορεί να διαγνωστεί σε οποιαδήποτε ηλικία – ακόμη και σε άτομα κάτω των 30 ετών.

Πρώιμα σημάδια. Σύμφωνα με το Αμερικανικό Ιδρυμα για το Πάρκινσον, πρώιμα σημάδια της νόσου είναι το τρέμουλο των δαχτύλων, του κεφαλιού ή του σαγονιού σε κατάσταση ηρεμίας αλλά και η αλλαγή στον τρόπο γραφής, η απώλεια όσφρησης, η δυσκολία στον ύπνο και την κίνηση (π.χ. βραδύτητα), η δυσκοιλιότητα, οι αλλαγές στη φωνή, η ζαλάδα και οι τάσεις λιποθυμίας, καθώς και το καμπούριασμα.

Εν τω μεταξύ, οι ειδικοί του Ιδρύματος κάνουν ιδιαίτερη αναφορά και στο «προσωπείο», που αφορά ένα ιδιαίτερο σύμπτωμα, και με τον όρο αυτό περιγράφεται μία μόνιμη έκφραση συναισθηματικής φόρτισης (π.χ. λύπης ή θυμού) στο πρόσωπο του ασθενούς.